تاب آوری جنسی

دکتر محمدرضا مقدسی؛ مدیر و موسس خانه تاب آوری

در روابط بین همسران به میزان توانایی سازگاری ایشان و عبور موفق از فراز و فرود و چالش های زندگی از جمله کاهش  اشتیاق و صمیمیت  توجه میشود بخش عمده ای از این مناسبات در روابط جنسی و رضایت زناشویی مطرح میگردد.

طرفین در ازدواج بایستی بتوانند چالش های زندگی جنسیِ خود را مدیریت و راههای عبور و سازگاری با آن را بافته و با کمترین تنش و سردی از آن عبور کنند، این توانایی حفظ کیفیت رابطه جنسی و رضایت مندی را  علی رغم وجود چالش های متنوع و متعدد و گاه در بیماریهای سخت درمان و مواردی از این دست موضوع بحث (تاب آوری جنسی) خواهد بود.

تاب آوری نمود و بُروز نجات بخشی در برابر آسیب پذیری خواهد داشت و این جمله بیانگر این نکته ی قابل تعمق و تأمل است که تاب آوری مفهوم اش طی کردن مسیر زندگی بدون استرس و دردسر نخواهد بود.

تاب آوری به مقابل و در کنار آسیب پذیری، مفهوم اصیل و الزامی خود را ارائه می کند.

تاب آوری توانایی تحمل استرس، بازیابی مجدد قدرت، سازگاری و یافتن راه حل‌هایی مناسب برای چالش ها ‌ و مشکلات زندگی است.

نوعی از تاب آوری که در زناشویی و روابط زوجین مورد توجه قرار می گیرد، تاب آوری جنسی است. اکنون شایسته است که نگاهی نیز به تعریف سلامت جنسی از نظر سازمان بهداشت جهانی (WHO) داشته باشیم. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت جنسی به یک حالت جسمی، عاطفی، روانی و اجتماعی خوب در ارتباط با مسائل جنسی اشاره دارد.

سلامت جنسی صرفاً به معنی فقدان بیماری و یا بدکارکردی های زناشویی نیست، بلکه عوامل روحی و روانی نیز در این تعریف گنجانده شده است و اینکه حقوق جنسی همه افراد باید محترم شمرده شود.

زوج ها در مسیر زندگی خود اتفاقات زیادی را از سر می گذرانند فارغ از مدت زمان، چه کوتاه و چه طولانی مدت. بسیاری از اتفاقات می تواند بر روابط جنسی آنها تأثیر بگذارد. برخی از زوج ها مشکلات را راحت تر پشت سر میگذارند و البته برخی کمی سخت تر ‌و ناراضی تر. تاب آوری جنسی این افراد را قادر به تحمل و سازگاری و یافتن بهترین راه حل برای اتفاقات و تجربیات زندگی مشترک شان می کند که رابطه جنسی آنها را به چالش کشیده. و حالا شاید بد نباشد به شاه کلید تاب آوری نگاه دوباره ای داشته باشیم. کلیدی که درهای بسته زیادی را به راحتی باز خواهد کرد.

این جمله که گفتگو همبسته ی تاب آوری است برای انسان که ذاتاً اجتماعی است آیتی راهگشا خواهد بود. در راستای تحکیم مبانی خانواده ضرورت دارد که همسران بتوانند با گفتگو و ایجاد صمیمیت راجع به رضایتمندی زناشویی، انتظارات، توقعات و فراز و فرود رابطه ی جنسی خویش گفتگو کنند، همانطوری که در باب مسائل اقتصادی- مالی- آینده فرزندان و …. با هم گفتگو و همفکری دارند.

اما بسیاری از خانواده هایی که فضای صمیمی و عرصه گفتگو و تبادل را از دست می دهند از سطح پایین رضایتمندی جنسی برخوردارند و در این چالش ها گرفتار می شوند. تاب آوری جنسی به زوجین تلنگر می زند که در برابر تهدیدات و مخاطراتی که کیفیت زندگی و رابطه  آنها را تهدید می‌کند، هوشیار، آگاه و مقاوم باشند. تاب آوری جنسی قدرت مقابله ی دوسویه زوجین با مشکلاتی که رابطه جنسی را به چالش می کشد بالاتر می برد. رضایتمندی جنسی و صمیمیت دو بال قدرتمند برای اوج گرفتن و رهایی از پیاده روی، روی مسیر سنگلاخی مشکلات زناشویی است. تاب آوری جنسی مقاومت خانه ی عاطفی را در برابر زلزله های پیش بینی نشده را بالا می برد.

در بهینه سازی سلامت جنسی نظریه پردازان مختلف ، مدلهای متنوعی را ارائه و مفهوم سازی کرده اند که ما در اینجا به ذکر چند مورد بسنده می‌کنیم:

۱- صحبت کردن واضح و صریح در مورد رابطه جنسی را با همسر خود تمرین کنیم.
۲- به تفاوت‌های فرهنگی، نگرش ها، نقش و  هویت جنسی همدیگر توجه کنیم.
۳- جهل جنسی خویش را شناخته و در جهت رفع آن کوشا باشیم، عملکرد و ابعاد فیزیولوژیک عمل جنسی و آمیزش را بشناسیم
۴- از سلامت ‌و امنیت جنسی خود و همسر مراقبت و محافظت نماییم
۵- تهدیدات و تعارضاتی که در رابطه جنسی صمیمیت را کاهش می‌دهد شناخته و راجع به آن گفتگو کنیم.
۶- زن و شوهر می توانند در مورد فانتزی های رابطه جنسی سالم و جدا کردن مرز بین فانتزی و انحراف وارد گفتگو شوند.
۷- ورزش کنیم و به سلامتی و تناسب اندام خود توجه و دقت باشیم

خاتمه کلام  و خبر خوب اینکه به مهر پروردگار امید می رود در آینده نزدیک کتاب (تاب آوری همسران) به قلم مشترک محمدرضا مقدسی و سپیده سلطانی پور روانه بازار و در اختیار علاقه مندان قرار گیرد.

Share

تاب آوری کودکان در بحران ویروس کرونا (قسمت دوم)

دکتر محمدرضا مقدسی (مدیر و موسس خانه تاب آوری)

به دنبال آنچه که در یادداشت قبلی تاب آوری کودکان منتشر شد،  اکنون و از زاویه ای دیگر  نگاهی خواهیم  داشت به اینکه چگونه میتوان شرایط بهتری را برای کودکان فراهم کرد.

شما هم به یقین میتوانید پس از مطالعه متن همانگونه که در قسمت پیشین هم اشاره شد از میان پیشنهادات و توصیه های ما  آنچه را که با فضای خانوادگی شما و حال و هوای فرزندتان تناسب بیشتری دارد انتخاب و بکار بندید:

  1. در مورد اهمیت خودمراقبتی و حفاظت فردی با فرزندتان صحبت کنید. کودکان در شرایط بحران هم باید از حداقل های غذایی اما سالم برخوردار باشند و ورزش کنند. اگر در قرنطینه خانگی هستید می توانید آنها را تشویق کنید که بصورت آنلاین ورزش کنند. بعلاوه خواب بموقع و کافی امری ضروری است زیرا می تواند به غلبه بر ترس و وحشت کودک کمک کند. احترام به خویشتن و تمرین شفقت نسبت به خود نیز از مهارتهای لازم و   آموزه های بسیار مهم هست.
  2. شادمانی در شکرگزاری و قدر شناسی است شایسته آن است که خود و  فرزندانمان قدردانی و سپاسگزاری را تمرین کرده و بیاموزیم. این کار چندان دشوار نیست اما بسیار کارساز و موثر است. می توانید این کار را به صورت خانوادگی هنگام  پذیرایی نیم وعده ویا صرف غذا تمرین کنید بدین صورت که وقتی همه اعضای خانواده  با همدیگر هستند، شما سه چیز را که قدردان و شکر گزار آن  هستید و باعث شادی شما می شود با صدای بلند اعلام و  بیان کنید.  بخاطر داشته باشیم وقتی در شرایط دشواری گرفتار میشویم  زار زدن، آه و ناله بسیار راحت و متداول است. اما اگر در تمرینات شکرگزاری پشتکار و استمرار داشته باشید به یقین از آن نتایج فوق العاده ای می گیرید.
  3. در مورد ذهن آگاهی با فرزندتان صحبت کنید. در صورت امکان، او را تشویق کنید که روزانه و بطور مرتب تمرینات ذهن آگاهی را تمرین کند. تمرینات ذهن آگاهی بصورت خلاصه به اینجا و اکنون خلاصه و محدود میشود،   اینکه ما اکنون اینجاییم بسیار سهل و ممتنع است، بسیار ساده به نظر میرسد اما در واقع در اکنون بودن و اینجا بودن مهارتی است که جز با تمرین و ممارست حاصل نخواهد شد، اینجا و اکنون بودن ما را از شر حسرت و تأسف گذشته و اضطراب و ترس از آینده نجان میدهد، شما میتوانید به او کودکان  کمک کنید بر زمان حال و اصطلاحاً “اینجا و اکنون”تمرکز کنند، این کار با تأکید بر تمرکز و افزایش آگاهی از حواسی که در لحظه تجربه می شود، براحتی تمرین پذیر و میسر است. به عنوان مثال: “اکنون چه طعمی احساس می کنید؟ لمس اشیا چه احساسی دارد؟ چه بویی را استشمام می کنید؟ وزش باد روی صورت شما چه حسی دارد؟ “
  4. از ارتباطات اجتماعی فرزندتان حمایت و اطمینان حاصل کنید. این موضوع مخصوصاً برای بچه های بزرگتر و نوجوانان حائز اهمیت است، گروه همسال و دوستانشان گاهی از هر چیزی مهم تر هستند و فکر ندیدن آنها در مدرسه روز به روز می تواند تلخ تر و ناراحت کننده تر باشد. آنها را تشویق کنید از طریق  تلفن یا اپلیکشن های مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
  5. هنگام صحبت با فرزندتان، به نگرانی های او گوش دهید و با آنها همراهی کنید. فقط بعد از شنیدن و گوش دادن به بچه هاست که می توانید برای کمک به آنها مفید و موثر باشید. یکی از راهکارهای موثر، توانایی مدیریت یا نفوذ است. از او بخواهید جهت کنترل نگرانی اش و یا تأثیر مثبت بر آن، نگرانی اش را بنویسد یا ترسیم کند. اگر توانایی کنترل یا تأثیر مثبت بر آن را ندارد، به فرزندتان پیشنهاد دهید که به کلی موضوع نگرانی اش را فراموش کند، این کار به چه معناست؟ اگر هیچ کاری وجود ندارد که بتوانند انجام دهند پس چرا بجای استرس و اضطراب زمانی را صرف احساس آرامش و آسودگی نکنند؟

 

اکثر کودکان این ایام (بحران کرونا) را چالش برانگیز می دانند، اما این دوران برای بعضی دیگر به مسأله ای  بزرگتر تبدیل می شود که نیاز به دریافت کمک های تخصصی و حرفه ای دارد. اگر فکر می کنید فرزند شما آسیب پذیرتر است و  ممکن است در معرض آسیب باشد مراجعه و دریافت کمک از متخصصین را به تعویق نیندازید.

بسیاری از روانشناسان کودک و درمانگران، مشاوران و مددکاران اجتماعی خدمات آنلاین و یا تلفنی هم  ارائه میدهند. اگر به مشاوره یا راهنمایی نیاز دارید حتماً اقدام کنید.

 

مقایسۀ اثربخشی دو برنامۀ آموزشی تاب‌آوری و مهارتهای ارتباطی بر سازگاری زناشویی

این پژوهش به دنبال مقایسۀ اثربخشی دو برنامۀ آموزشی تاب‌آوری و مهارتهای ارتباطی بر سازگاری زناشویی بود. روش:روش پژوهش، آزمایشی و طرح آن پیش‌آزمون و پس‌آزمون چندگروهی بود. جامعۀ آماری پژوهش حاضر، شامل زوجین دانشجوی شهرستان ساوه بود که تا سال ۹۳ مدت یک تا هفت سال از زندگی زناشویی آنها می‌گذشت. نمونه شامل ۷۲ نفر با سازگاری پایین بود که طی یک فراخوان عمومی به صورت داوطلبانه انتخاب شدند و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل قرار گرفتند. ابزار مورد استفاده در پژوهش، شامل پرسشنامۀ سازگاری زناشویی اسپانیر بود. برای تحلیل داده‌ها از آزمون تحلیل کواریانس تک متغیّری و چند متغیّری استفاده شد.

یافته‌ها:نتایج حاصل از تحلیل کواریانس نشان داد که میزان سازگاری زناشویی در گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل، افزایش داشته است. مقایسۀ دو روش آموزشی نشان داد که روش آموزش مهارت ارتباطی با اختلاف کمی نسبت به روش تاب‌آوری، در افزایش سازگاری زناشویی اثربخش‌تر بوده است.

نتیجه‌گیری: آموزش مهارتهای ارتباطی و تاب‌آوری، هر دو باعث افزایش سازگاری زناشویی شده است. لذا برای بهبود سازگاری زوجین، پیشنهاد می‌شود هر دو برنامه مدّ نظر قرار گیرد

اثربخشی دو برنامۀ آموزشی تاب‌آوری و مهارتهای ارتباطی بر سازگاری زناشویی دانشجویان

اثربخشي شناختي درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر تاب آوري همسران بيماران اسكيزوفرن

همسران افراد مبتلا به اسکیزوفرن تحت فشارهای روانی زیادی از جانب بیماری همسر خود قرار دارند؛ از این رو در این مطالعه اثربخشی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری همسربیماران اسکیزوفرن پرداختیم.

روش بررسی: مطالعه حاضر به صورت نیمه تجربی بود که۴۰ نفر از همسران بیماران اسکیزوفرنی (۲۰ نفر در گروه آزمایش و ۲۰ نفر در گروه کنترل) که مردان آنها در مراکز توانبخشی بیماران روانی نگهداری می شدند به صورت در دسترس وارد مطالعه شدند. در گروه آزمایش از پروتکل درمان گروهی شناخت درمانی مبتنی بر ذهن آگاهی جهت انجام مداخله استفاده شد. ابزار پژوهش شامل پرسشنامه تاب آوری کانر و دیویدسن بود. داده ها با نرم افزار SPSSv16 و آزمون تحلیل کواریانس تحلیل شدند.

یافته ها: یافته ها نشان داد که در مرحله ی پس آزمون میانگین نمرات تاب آوری همسران گروه آزمایش (۷۱/۴±۹۵/۷۷) به مراتب بیشتر از میانگین این متغیر در همسران گروه کنترل (۸۱/۵±۷۵/۷۱) بوده است. تفاوت معناداری را بین میانگن نمرات پس آزمون تاب آوری همسران بیماران اسکیزوفرن گروه آزمایش و کنترل وجود دارد (۰۵/۰ >p).

نتیجه گیری: آموزش راهبردهای شناختی مبتنی بر ذهن آگاهی بر تاب آوری همسران بیماران اسکیزوفرن تأثیر داشت. از این رو می توان از این روش در مداخلات مرتبط با بهداشت روان خانواده های بیماران روانی مزمن همچون اسکیزوفرنی، بهره جست.

اثربخشي شناختي درماني مبتني بر ذهن آگاهي بر تاب آوري همسران بيماران اسكيزوفرن

اثر بخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد بر تابآوري و رضايت زناشويي همسران جانبازان مرد

هدف از پژوهش حاضر بررسي اثر بخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد بر تابآوري و رضايت زناشويي همسران جانبازان مرد شهرستان نجفآباد در سال ۱۳۹۴ بود. اين پژوهش از نوع نيمه تجربي با طرح پيش آزمون و پس آزمون با گروه كنترل بود. به منظور اجراي پژوهش ۳۰ نفر از همسران جانبازان مرد بالاي ۲۵ درصد و به روش نمونه گيري هدفمند انتخاب و به طور كاملا تصادفي در دو گروه كنترل و آزمايش گمارش شدند. بر روي هر دو گروه، پرسشنامه تاب آوري كونور و ديويدسون (۱۹۷۹) و رضايت زناشويي اسلامي (۱۳۸۸) اجرا گرديد. گروه آزمايشي طي ۱۰ جلسه به مدت ۹۰ دقيقه مورد مداخله قرار گرفتند و گروه كنترل در ليست انتظار قرار گرفتند. پس از اتمام جلسات در گروه آزمايش، پس آزمون در دو گروه اجرا شد. نتايج تحليل مانكوا نشان داد كه درمان مبتني بر پذيرش و تعهد قابليت افزايش تاب آوري (p<0/05) و رضايت زناشويي (p<0/05) همسران جانبازان مرد را داشت. همچنين نتايج بيانگر تفاوت معنادار دو گروه در ابعاد ارتباط كلامي، حل تعارض، مديريت مالي و اوقات فراغت بود، و در ساير زيرمقياس ها تفاوت معناداري مشاهده نشد. با توجه به نتايج ميتوان استنباط نمود كه از درمان مبتني بر پذيرش و تعهد به منظور افزايش تاب آوري و رضايت زناشويي همسران جانبازان مرد مي توان استفاده نمود.

اثربخشي درمان مبتني بر پذيرش و تعهد بر تاب آوري و رضايت زناشويي همسران جانبازان مرد

 

بررسي رابطه بين سبک هاي دلبستگي و ميزان تاب آوري همسران جانبازان

تاب ‌آوري که سازگاري مثبت در واکنش به شرايط ناگوار است و سبک ‌هاي دلبستگي که شيوه تمايل افراد به برقراري نوعي رابطه نزديک با افرادي معين و داشتن احساس امنيت بيشتر است، جايگاه ويژه ‌اي در حوزه خانواده و بهداشت رواني به خود اختصاص داده ‌است. بررسي رابطه بين سبک ‌هاي دلبستگي و تاب ‌آوري در همسران جانبازان که فشارهاي ويژه ‌اي را متحمل مي ‌شوند حايز اهميت است.
هدف: با توجه به وجود فشارها و استرس ‌هاي موجود در خانواده ‌هاي جانبازان، هدف از اين پژوهش تعيين رابطه بين سبک ‌هاي دلبستگي و تاب ‌آوري همسران جانبازان مي ‌باشد.
مواد و روش ‌ها: روش پژوهش از نوع همبستگي است. نمونه پژوهش ۶۰ نفر از همسران جانباز شهر شيراز است که به شيوه تصادفي منظم انتخاب شده ‌اند. براي جمع ‌آوري داده ‌ها از پرسشنامه ‌هاي تاب ‌آوري CD-RIS، سبک‌ هاي دلبستگي بزرگسالان RAAS و مشخصات دموگرافيکي استفاده‌ شد.
يافته ‌ها: براي تجزيه و تحليل داده‌ ها از ضريب همبستگي استفاده ‌شد. نتايج تحليل نشان‌ داد که بين سبک دلبستگي ايمن و ميزان تاب ‌آوري رابطه مثبت و معنادار وجود دارد (p<0.0001). بين دلبستگي ناايمن اجتنابي و ميزان تاب ‌آوري رابطه منفي و معنادار وجود دارد (p<0.001) و بين دلبستگي ناايمن اضطرابي و ميزان تاب ‌آوري رابطه معنادار وجود ندارد (p<0.28).
بحث و نتيجه‌ گيري: بر اساس يافته‌ هاي اين پژوهش مي ‌توان نتيجه گرفت که سبک دلبستگي ايمن پيش ‌بيني‌ کننده ميزان تاب ‌آوري همسران جانبازان است و افرادي که داراي اين سبک مي ‌باشند از ميزان تاب ‌آوري بيشتري برخوردارند. همسراني که داراي سبک دلبستگي ناايمن اجتنابي هستند از ميزان تاب ‌آوري کمتري برخوردارند و داشتن سبک دلبستگي ناايمن اضطرابي تاثيري بر ميزان تاب ‌آوري ندارد.

 

بررسي رابطه بين سبک هاي دلبستگي و ميزان تاب آوري همسران جانبازان

socila resilience iran

تاثیر درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و تاب آوری همسران جانبازان قطع عضو

اين پژوهش از نوع مطالعات نيمه آزمايشي از نوع پيش آزمون- پس آزمون و با گروه كنترل بود. بدين منظور، از افرادي كه به مركز مشاوره ايثارگران شهر اهواز مراجعه كرده اند، بمنظور شركت در پژوهش دعوت شد. سپس از بين داوطلبان ۲۸ نفر به صورت تصادفي انتخاب شدند و به گونه تصادفي به دو گروه (آزمايش و كنترل) گمارده شدند. سپس گروه آزمايش مورد مداخله «گروه درماني كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي» قرار گرفت و پس از ۸ جلسه گروه درماني، پس آزمون بر روي گروه كنترل و آزمايش اجراشد. ابزار اين پژوهش پرسشنامه كيفيت زندگي و تاب آوري بود كه به وسيله شركت كنندگان در مراحل پيش آزمون و پس آزمون تكميل گرديد.
يافته ها: نتايج بدست آمده از تحليل كوواريانس چند متغيري نشان دادند كه مداخله درماني كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي به گونه معنادار منجر به افزايش كيفيت زندگي و تاب آوري گروه آزمايش در مقايسه با گروه كنترل شد.
نتيجه گيري: درمان كاهش استرس مبتني بر ذهن آگاهي مي تواند به عنوان يك برنامه درماني كارآمد منجر به افزايش كيفيت زندگي و تاب آوري همسران جانبازان قطع عضو شود.

تاثیر درمان کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی و تاب آوری همسران جانبازان قطع عضو

coping

نقش اعتماد در روابط بین فردی و تاب آوری خانواده در رضایت زناشویی زوج های شاغل

این پژوهش با هدف بررسی رابطه اعتماد در روابط بین فردی و تاب آوری خانواده با رضایت زناشویی اجرا شد.

پژوهش حاضر توصیفی، از نوع همبستگی می باشد. جامعه آماری این پژوهش کلیه زوج هایی که یکی از آنها در شهرداری شهر تهران شاغل بوده و حداقل یک سال از ازدواج آنها گذشته است. که از میان آنها ۳۸۱ زن و مرد به شیوه نمونه گیری تصادفی چند مرحله ای انتخاب و با پرسشنامه های رضایت زناشویی انریچ، پرسشنامه اعتماد در روابط بین فردی و مقیاس تاب آوری خانواده مورد آزمون قرار گرفتند. داده ها از طریق آمار توصیفی (شاخص های گرایش به مرکز و شاخص های پراکندگی) و آمار استنباطی (رگرسیون چند گانه) و از طریق نرم افزار spss تجزیه و تحلیل شد. یافته های پژوهش نشان داد که اعتماد در روابط بین فردی و تاب آوری خانواده با رضایت زناشویی همبستگی مثبت و معناداری دارند (۰۱/۰p <). سازه های حل تعارض و رضایت زناشویی می توانند تغییرات مربوط به تاب آوری خانواده را در سطح آلفای ۰۱/۰ پیش بینی کنند. و این دو متغیر به ترتیب ۴۷۸/۰ و ۳۸۴/۰ درصد از تغییرات تاب آوری خانواده را تبیین می کنند. و سازه های ارتباطات و رضایت زناشویی می توانند تغییرات مربوط به اعتماد در روابط بین فردی را در سطح آلفای ۰۱/۰ پیش بینی کنند. و این دو متغیر به ترتیب ۳۲۹/۰ و ۴۵۳/۰ درصد از تغییرات اعتماد در روابط بین فردی را تبیین می کنند. نتایج پژوهش اهمیت اعتماد در روابط بین فردی و تاب آوری خانواده بر رضایت مندی زناشویی را آشکار ساخت.

نقش اعتماد در روابط بین فردی و تاب آوری خانواده در رضایت زناشویی زوج های شاغل