تاب آوری و معلوليت

تاب آوری معلولان
محمدرضا مقدسی مدرس و پژوهشگر تاب آوری
معنويت ، مشارکت اجتماعی و مهارت آموزی واژه های طلايی تاب آوری معلولين است . با يکديگر بودن سرمايه ماست و قدرت تاب آوری ما را در پيشگيری ، مقابله و برگشت به روزهای خوب زندگی تسهيل ميکند.چرا که اجتماعی کردن يک موضوع قدرت راه حل آن موضوع را افزايش ميدهد.

در اين مختصر قصد وهدف ما پرداختن به زندگی معنوی واهميت و ضرورت  آن نيست همين طور قصد ورود به مقوله و مساله مهم مهارت آموزی در زندگی معلولين را نداريم که  اين هردو بسيار پردامنه و مبسوط بايستی مورد توجه قرار گيرد.
مشارکت و فعاليت های مبتنی بر اجتماع معلولين دو گروه  اصلی وعمده را به ما معرفی ميکند گروه اول و اصلی که در واقع خود اجتماع يا جامعه معلولين هستند که ميتوان آن را به ذينفعان و صاحب نفوذان در جامعه معلولان هم تقسيم بندی کرد.اما گروه ديگر
يا گروه دوم شامل دولت ها و سازمانهای وابسته به دولت و غير دولتی ها و پژوهشگران و مربيان و…هستند که ميتوانند با تعامل سازنده ومثبت با گروه اول سبب توسعه تاب آوری باشند.
به نظر ميرسد اولويت اول در پيشگيری از بروز صدمات جسمی و روانی و انواع معلوليت ها معرفی تهديدات و اطلاع رسانی ، آگاه سازی وآموزش باشد.
آموزش هميشه و در همه حال اثر بخش و راهگشاست و فقدان آموزش هميشه در همه حال و برای هر شخص ميتواند آسيب زا باشد.
بنايراين دررتبه اول و  اولويت اصلي  تمامی برنامه های پيشگيرانه و توسعه تاب آوری ( آموزش) جای دارد.
در گام بعدی پيشگيری و توانمندسازی وتقويت تاب آوری معلولان بررسی پيشينه و مقدار صدمات وارده وشناسايی صدمه وارده ميتواند از جايگاهی ويژه برخوردار باشد
بخش اول و دوم همانگونه که پيداست فعاليت و رويکردی اجتماعی را ارايه ميکنند که مبتنی بر آموزش و شناسايی عوامل آسيب زا و انواع واقسام صدمات ومعلوليتهای فراگير وتهديدهای جدي  وچالش های اصلی را شامل ميشود .اما در گام بعدی(سوم) اينگونه فعاليتهای اجتماعی توجه به اين موضوع حايز اهميت هست که چه کساني؟ چه موسساتی ؟ چه نهادهای مدنی ؟ چه قوانينی ؟ چه نظارتها و آموزشها و بازخوردهايی ؟ درپيشگيری از اين صدمات ومعلوليت ها ميتوانند ايفای نقش کنند.
مسايل و مشکلات اين مشارکت واين فعاليتهای مبتنی بر اجتماع کدام است و هر عضو چگونه ميتواند به بهينه سازی اين فرايند کمک کند خود سوال ديگری ست.
گام چهارم گام آخر است اما گام پايانی نيست اين مرحله به برنامه ها و ساختار ورفتارهای کلان سازمانی در پيشگيری ومواجهه ومقابله و توانمند سازی و بهينه سازی زندگی معلولان نظارت و توجه ميدهد.
جلب مشارکت های مردمی ، همگانی کردن موضوع در گروه اول  که پيش از اين مورد اشاره قرار گرفت بطرز فوق العاده ای قدرت مقابله وحل مساله را افزايش ميدهد چرا که ذينفع اصلی که همان مردم و معلولين هستند خود مسئوليت پايش ، اعلام نيازها ، اطلاع رسانی و آموزش را بعهده ميگيرندو هيچ چيزی بهتراز اين اثر بخشی فعاليتها را تضمين نميکند .
اساسا اجتماعی کردن يک موضوع قدرت راه حل آن موضوع را افزايش ميدهد واين منطق بی نظير و معجزه طلايی تاب آوري  مشارکت وامداد اجتماعی است .
مشارکت اجتماعی ناشی از پايگاه و نقش اجتماعی ست که خود تحت تاثير  عوامل فرهنگی ، اجتماعی ، آموزشی وحقوقی وحتی جنسيت قرار ميگيرد به روايت واز منظری ديگر تاب آوری شايد چيزی جز بهينه سازی عوامل انسانی نباشد.
منابع توسعه در يک نگاه کلی ميتواند شامل : سرمايه های اجتماعی ، سرمايه های طبيعی ومنابع  و در نهايت سرمايه های روانشناختی باشد . بدون سرمايه های روانشناختی واجتماعی گنجينه های سرشار از سلامتی و ثروت از بين خواهد رفت وتباه خواهد گرديد
سرمايه اجتماعی همانگونه که در متون آمده است در حوزه های مختلف بهداشت و سلامت ، تجارت و اقتصاد ،مطرح است و به ارتباطات درونی يک جامعه اشاره ميدهد از اين سرمايه بعنوان (درمان قطعی همه دردها) به نيکی ياد شده است.
البته در مواردی به تقسيم بندی ها و عوامل تشکيل دهنده اجزا سرمايه های جوامع نيز اشاره شده که  احتمالا کاربردی ترين آن در مبحث تاب آوری و فعاليتهای مبتنی بر جامعه تفکيک سرمايه اجتماعی به دو بخش فردی و اجتماعی است که بعد فردی آن نيز خود شامل اجزايی چون تعامل اجتماعی ، ساختار روابط و حمايت های اجتماعی است. در ادامه بجا و ضروری ست که گفته شودهر گونه فعاليت درراستای پيشگيری و کاهش خطر وحفظ وارتقای سلامت عامه مردم بخصوص معلولين ميبايستی مبتنی بر فعاليت ومشارکت اجتماعی باشد اين منطق برنامه های موسوم به cbrاست.
در همين راستا بايستی متوجه اين معنا بود اهداف لحاظ شده در ماتريکس CBR در حوزه سلامت ، آموزش ، مهارت آموزی ، اهداف اجتماعی و توانمندسازی معلولين و تنها بر کليد واژه همکاری و مشارکت گروه های ذينفع ، صاحب نفوذان محلی ، بدنه دولتها و سياست گزاران و پژوهشگران و مربيان ومعلمين و مددکاران شدنی خواهد بود.
آن هنگام که با هم باشيم ارتقائ سلامت ، پيشگيری ، توانبخشی ، آموزش ويادگيريهای مادام اعمر ، کسب درآمد واشتغال ،امنيت مالی واجتماعی معلولين ، حتی تفريح و سرگرمی و اوقات فراغت ، ازدواج وتشکيل خانه و خانواده و…  ساير مسايل  غامض و سخت معلولين بسيار سهل و آسان خواهد بود . با يکديگر بودن سرمايه ماست و قدرت تاب آوری ما را در پيشگری ، مقابله و برگشت به روزهای خوب زندگی تسهيل ميکند.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.