پایداری سلامت اجتماعی

خبرگزاری شبستان: مدیریت عوامل ریسک و تهدیدات اجتماعی از قبیل طلاق، اعتیاد، فقر مزمن، بیماریهای سخت درمان و بی درمان، بلایا و تصادفات؛ در واقع چیزی جدای از تاب آوری و پایداری اجتماعی نیست.

از آنجا که همواره عوامل متعددی سلامت فردی و اجتماعی را مورد تهدید و هجوم قرار می دهد و در پاره ای از موارد هم حتی مدیریت و کنترل این تهدیدات بسیار سخت و ناممکن است. و حتی در برخی موارد قابل پیش بینی هم نبوده، به همین جهت توان و ظرفیت مقابله و مواجهه با آنها نیز تعبیه و تدارک دیده نشده است. لذا به نظر میرسد بخش عمده پایداری اجتماعی در توسعه تاب آوری که متضمن قدرت مقابله با تهدیدات پیش بینی نشده را نیز در خود جای داده است.


از این منظر توسعه تاب آوری به منزله توسعه پایداری اجتماعی دارای جایگاه ویژه و بصورت خاص مورد توجه است که از قضا هر دو مفهوم نیز بسیار مجاور و همپوشان هستند.


مدیریت عوامل ریسک و تهدیدات اجتماعی شامل (طلاق، اعتیاد، فقر مزمن، بیماریهای سخت درمان و بی درمان، بلایا و تصادفات و …) در واقع چیزی جدای از تاب آوری و پایداری اجتماعی نیست. و درست به همانگونه که عواملِ تهدید رشد میکنند، سازمانهای متولی و چه بسا خانواده ها و تمامی آحاد اجتماع نیز بایستی به توسعه و تقویت تاب آوری توجه فرمایند یا به عبارت دیگر تمامی فعالیت ها در مواجهه با آسیب های اجتماعی بایستی بر تقویت تاب آوری و پایداری متمرکز شود، چرا که همواره بخشی از صدمات و آسیب های اجتماعی از حوزه مدیریت و کنترل سازمانهای متولی خارج خواهند بود و شایسته آن است که از این منظر هم به عایدات حاصله از توسعه تاب آوری کمی بیشتر تأمل کنیم.


از آنجا که تقویت تاب آوری مبتنی بر آموزش است، انتظار میرود سازمان های دولتی، مردم نهاد و مهمتر از همه وزرات آموزش و پرورش در توسعه پایداری و تقویت تاب آوری بیش از پیش ایفای نقش نمایند چرا که مدارس پایگاه پایداری اجتماعی هستند و تقویت تاب آوری از مطالبات جدی جوامع در حوزه سلامت بشمار می آید.


باور غالب این است که در توانمندسازی اقشار آسیب دیده و آسیب پذیر چالش خاصی وجود ندارد و در اغلب موارد با سازمانهای تجهیز شده و با اندکی توجه و تزریق اعتبارات بیشتر موفق به انجام وظیفه (توانمندسازی و باز آفرینی) خواهیم بود و صد البته از بهینه سازی مشارکت و فعالیت سازمانهای مردم نهاد نیز در این عرصه نمیتوان غافل بود.


بنابراین توانمندسازی و بازیابی سلامت توانخواهان و مددجویان و سامان دهی مجدد ایشان مسأله حادی نیست، مشکل جدی تسری و انتشار آسیب است که در واقع چیزی جز فقدان تاب آوری نیست و این نشان میدهد در حوزه توسعه تاب آوری تعلل صورت گرفته و این سازه روانشناختی و اجتماعی شایسته توجه بیش از این است.


تاب آوری از این منظر هم، دارای جایگاه ویژه ای در (پیشگیری) خواهد بود که ضرورت توجه بیش از پیش به آن کاملاً هویداست. برنامه های ارتقاء سلامت، پیشگیری و پایداری اجتماعی چنانچه با توسعه تاب آوری همراه نباشند فاقد هر گونه اعتبار و ارزش خواهند بود. سازه ای که در روزهای سخت در معرض صدمه بودن کارآمد و کارساز است، تاب آوری است.


و اما در حوزه امداد و مددکاری اجتماعی شاید بتوان گفت تنها توجه و تأکید بر زیر ساخت های اقتصادی و مساعدت و حمایت های مالی تضمین کننده پایداری نیست، اگرچه در این جهت نیز هر اقدامی شایسته استقبال و توجه است اما بهرحال از اثربخشی این مداخلات و حمایت ها در (توانمندسازی و تقویت تاب آوری) نیز بایستی اطمینان یافت، چرا که رفع موانع به تنهایی متضمن پایداری اجتماعات نیست و اهمیت تاب آوری در همین نکته ظریف نهفته است که همیشه بخشی از آفات و تهدیدات قابل پیش بینی نیست. این موضوع همانگونه که در حوزه سلامت روان و بهزیستیِ روانشناختی حایز اهمیت است، در سلامت و پایداری اجتماعی نیز دارای جایگاه شایان توجه است     .

یادداشت: محمدرضا مقدسی مدیر و موسس اولین وبسایت تاب آوری کشور

رابطۀ تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی با فرسودگی شغلی کارکنان سازمان آتش‌نشانی

فرسودگی شغلی یک احساس ذهنی- درونی است که باعث ایجاد احساسات و نگرش‌های منفی فرد در ارتباط با شغلش و بروز اختلال در عملکرد حرفه‌ای او می‌شود. در مقابل، تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی به عنوان یک پیش‌بینی کننده برای جلوگیری و کاهش فرسودگی شغلی محسوب می‌شود. پژوهش حاضر برای تعیین رابطۀ تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی با فرسودگی شغلی در کارکنان سازمان آتش‌نشانی شهر تبریز در ۱۳۹۳ انجام شد.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوۀ گردآوری داده‌ها توصیفی- همبستگی است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل همۀ کارکنان آتش‌نشانی شهر تبریز در ۱۳۹۳ بودند که از این جامعۀ هدف، با استفاده از فرمول آماری کوکران، ۱۴۲ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های فرسودگی شغلی مسلش، تعهد سازمانی آلن و می‌یر، سلامت عمومی گلدبرگ، و تاب‌آوری کانر و دیویدسون استفاده شد

داده‌ها به کمک روش‌های آماری همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام و با استفاده از نرم‌افزار تحلیل آماری SPSS-20 تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که فرسودگی شغلی با تعهد سازمانی و تاب‌آوری رابطۀ منفی و معنی‌دار و با وضعیت سلامت روانی رابطۀ مثبت و معنی‌داری دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که متغیرهای تاب‌آوری، سلامت روانی و تعهد سازمانی به ترتیب قادرند تغییرات فرسودگی شغلی را در کارکنان آتش‌نشانی پیش‌بینی کنند.
نتیجه‌گیری: از یافته های پژوهش میتوان نتیجه گرفت که تاب¬آوری، سلامت روانی و تعهد سازمانی در فرسودگی شغلی نقش به سزایی دارند.

ارتباط میان تاب‌آوری و فرسودگی آکادمیک اعضاء هیئت علمی

فرسودگی آکادمیک از عوامل کاهش بهره‌وری است و تاب‌آوری از استراتژی­ های مقابله با  استرس ­های شغلی و فرسودگی است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت فرسودگی آکادمیک و تاب‌آوری و رابطه بین این دو در استادان دانشکده دندانپزشکی انجام گرفت .
روش­ ها: این مطالعه توصیفی- همبستگی در سال ۱۳۹۴ انجام شد. ۸۱ نفر از اعضای هیات‌علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی مشهد به ­روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه‌های اصلاح‌شده فرسودگی آکادمیک و تاب‌آوری مبتنی­ بر پرسشنامه‌های استاندارد فرسودگی شغلی مسلش و مقیاس اصلاح‌شده تاب‌آوری کانر و دیویدسون جمع‌آوری شد. داده‌ها با آزمون­ های t، آنالیز واریانس یک‌طرفه و همبستگی در سطح معنی­داری ۰/۰۵، تحلیل شدند.
 یافته‌ها:میانگین نمره کل فرسودگی آکادمیک ۱۴/۹۹ ± ۴۸/۶۸ بود. اکثر اعضای هیات‌علمی، در بعد خستگی عاطفی در طبقه کم (۵۳ نفر)، در بعد کفایت شخصی در طبقه شدید (۸۰ نفر) و در بعد مسخ شخصیت در طبقه شدید (۵۲ نفر) قرار داشتند. ۷۹ نفر (۹۷/۵ درصد) قدرت تاب‌آوری بالا و  ۲ نفر (۲/۵ درصد) تاب‌آوری پایینی داشتند. بین تاب‌آوری و فرسودگی آکادمیک در ابعاد خستگی هیجانی (۰/۴۸-=r) و مسخ شخصیت (۰/۳۶-=r)، ارتباط معکوس و معنادار و در بعد کفایت شخصی ارتباط مستقیم و معنادار وجود داشت (۰/۶۷-=r). .
نتیجه‌گیری:تاب‌آوری فرد را در مدیریت استرس و پیشگیری از فرسودگی آکادمیک توانمند می‌کند. لذا آموزش شیوه‌های خودمراقبتی در ابعاد روانی، فیزیکی، معنوی، هیجانی، ارتباطی و حرفه‌ای، با تشکیل کارگاه ­ها و همایش­ ها، حمایت علمی، روانی و توانمند‌سازی تخصصی و حرفه‌ای اساتید ضروری است

رویکرد اجتماعی تاب آوری

تاب‌آوری ظرفیت گروه‌هایی از افراد برای پایداری و پیشرفت رفاه در مواجهه با چالش‌های تهدیدکنندۀ رفاه است؛ این افراد همگی به یک سازمان، طبقه، گروه نژادی، اجتماع یا ملت تعلق دارند

 محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری در یادداشتی نوشت : تاب آوری در رویکردی اجتماعی فرایندی پویا تعریف می شود و به صورت ویژگی یا وضعیت خاص یک موجودیت اجتماعی در نظر گرفته نمی شود.

بنا بر همین گزارش از باشگاه تاب آوری میگنا پراستنادترین تعریف از میان تعاریف پرشمار تاب آوری اجتماعی تعریف هال و لمونت است که تاب آوری اجتماعی را به این صورت تعریف می کنند: «تاب آوری ظرفیت گروه هایی از افراد برای پایداری و پیشرفت رفاه در مواجهه با چالش های تهدیدکنندۀ رفاه است؛ این افراد همگی به یک سازمان، طبقه، گروه نژادی، اجتماع یا ملت تعلق دارند» (هال و لمونت، ۲۰۱۳، ص ۲).

این دیدگاه پیشرفت و تحول افراد و گروه ها را نیز شامل می شود و بنابراین از مفهوم سازگار شدن با ناملایمات و گرفتاری ها فراتر می رود. محققان معتقداند که از طریق در نظر گرفتن عاملیت انسانی، عدالت اجتماعی، مناسبات قدرت، گفتمان ها و نهادهای اجتماعی بهتر می توان تاب آوری اجتماعی را درک کرد.
بعضی مطالعات نظریه های انتقادی نژادی یا فمینیستی را برای بررسی اثر مناسبات قدرت و تبعیض نهادی بر تا ب آوری اجتماعی اتخاذ کرده اند (مک کینون و دریکسون، ۲۰۱۳؛ لوتار، ۲۰۰۶؛ ماگیس، ۲۰۱۰؛ موری نتلز و همکاران، ۲۰۰۰). به علاوه رویکرد اجتماعی ضمن تأکید بر حک شدگی بازیگران اجتماعی در محیط های نهادی و اجتماعی مکان ویژه و زمان ویژۀ خاص، جنبه های نسبی تاب آوری اجتماعی را به رسمیت می شناسد.

دیدگاه جایگزین «تاب آوری اجتماعی» به روش های زیر بر برخی محدودیت های اصلی فائق آمد:

۱٫    در نظر گرفتن روابط متقابل بین افراد، گروه ها و نهادها و تلاش برای حذف موانع ساختاری؛
۲٫    مقابله با گفتمان های نئولیبرال از طریق بازشناسی مناسبات قدرت نهادی و دغدغه های عدالت اجتماعی شکل ‎دهندۀ تاب آوری؛
۳٫    تأکید بر ظرفیت های تحول آفرین افراد و گروه ها در مواجهه با چالش ها؛
۴٫    اهمیت دادن به آن دسته از مداخلات تسهیل کنندۀ تاب آوری که ظرفیت های افراد، گروه ها و سازمان ها را برای رویارویی توانمندانه تر با چالش ها ارتقاء می دهد.
۵٫    تشویق یادگیری اجتماعی، مشارکت مدنی و تصمیم گیری مشارکتی.

پژوهشگران معاصر رویکرد اجتماعی نسبت به تاب آوری را برای درک تجربیات مردم فقیر، منزوی و به حاشیه رانده شده به کار گرفته اند. چند سازمان غیردولتی و متکی به مردم محلی در امریکای شمالی و اروپا تاب آوری اجتماعی را به عنوان چارچوبی تحلیلی برای طراحی برنامه های اجتماع محور به منظور حل کردن مسائل محیطی و اجتماعی اتخاذ کرده اند (پلادینک و همکاران، ۲۰۱۴).
در مجموعۀ جدیدی از آثار پیشنهاد شده است که از اصطلاح «تدبیر» به جای تاب آوری استفاده شود تا به این ترتیب «هم توزیع غیریکنواخت منابع مادی و هم ناتوانی افراد و اجتماعات ضعیف و محروم در دسترسی به اهرم های تغییر اجتماعی که ماحصل همین توزیع غیریکنواخت است، مسأله سازی شود» (مک کینون و دریکسون، ۲۰۱۲، ص ۲۶۳). این مفهوم از تلاش پایین به بالاتری برای بهبود ظرفیت های گروه ها، اجتماعات و سازمان ها به منظور مشارکت در گفتگوی دموکراتیک و تولید برنامه هایی جایگزین حمایت می کند که مناسبات قدرت از بالا به پایین موجود را به چالش می‎کشد.

درایت و اندیشه ورزی یا همان تدبیر بر تبیین تعاریف عملیاتی تجربه محوری از تاب آوری تأکید دارد که معانی و مسیرهای متفاوت تاب آوری را برای افراد و گروه های متفاوت جای گرفته در زمینه های اجتماعی خاص توضیح می دهند. بسیاری از محققین علی رغم توسعه های نظری گسترده و فراگیر معتقداند که مطالعات موردی تجربی غالباً رویکرد از پایین به بالا و تحول آفرین نسبت به تاب آوری اجتماعی را منعکس نمی کنند حال آن که این رویکرد در بطن مباحث تدبیر جای دارد.

رابطه حمایت اجتماعی با تاب آوری اجتماعی زنان آسیب دیده از سیل

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه حمایت اجتماعی با تاب‌آوری اجتماعی زنـان آسیب دیده از سیل انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، تمامی زنان شهری و روستایی بالای ۱۵ سالِ آسیب دیده از سیل سال ۱۳۹۹ در شهرستان دلگان بود که تعداد آن‌ها ۳۴۲۸۰ نفر برآورد شد. برای نمونه آماری پژوهش ۲۵۶ نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده و مقیاس تاب‌آوری کونور و دیویدسون بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و روش تحلیل مسیر در محیط نرم افزار ایموس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین حمایت خانواده با تاب‌آوری رابطه مستقیم وجود دارد. همچنین حمایت دوستان با تاب‌آوری (روابط ایمن و تأثیرات معنوی) و حمایت دیگران با تاب‌آوری (شایستگی فردی، کنترل و تأثیرات معنوی) زنان سیل دیده رابطه معکوس دارد. از سوی دیگر بین حمایت دیگران با تاب‌آوری (روابط ایمن) رابطه مستقیم مشاهده شد. در مجموع نتایج نشان دهنده رابطه مثبت حمایت اجتماعی با تاب‌آوری زنان آسیب دیده از سیل بود.

شعار ملی روز جهانی سالمندان تاب آوری و مشارکت زنان سالمند

جدول عناوین روزشمار هفته گرامیداشت تکریم و منزلت سالمندان (۱۲-۶ مهرماه سال۱۴۰۱)

روز چهار شنبه ۶/۷/۱۴۰۱:

روز رسانه، آگاهی بخشی و فرهنگ سازی: مطالبه از قوای سه‌گانه برای توجه به مسائل و پیامدهای سالمندی جمعیت

روز پنج شنبه ۷/۷/۱۴۰۱:

روز آموزش و توانمندسازی:

گسترش محیط دوستدار سالمند بویژه برای حضور و فعالیت زنان سالمند

روز جمعه ۸/۷/۱۴۰۱:

روز خانواده و جامعه دوستدار سالمند:

ارتباط جوانی جمعیت باسالمندی جمعیت

روز شنبه ۹/۷/۱۴۰۱(روز جهانی سالمند):

روز تاب آوری و مشارکت زنان سالمند: توجه ویژه به زنان سالمند تنها و کم برخوردار

روز یک شنبه ۱۰/۷/۱۴۰۱:

روز مراقبت و سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی: برنامه‌ریزی برای تحقق سالمندی سالم و فعال در زنان

روز دوشنبه ۱۱/۷/۱۴۰۱:

روز حمایت های اجتماعی، رفاهی و اقتصادی: ایجاد بیمه مراقبت طولانی مدت؛ در نظام بیمه ای کشور

روز سه شنبه ۱۲/۷/۱۴۰۱:

قانونگذاری، سیاست گذاری و راهبری امور سالمندان :

ارایه پیشنویس لایحه جامع “قانون حمایت از سالمندان “ جهت تصویب در مراجع قانونی

تاب آوری و خودکشی

درآستانه ۱۰ سپتامبر ومقارن با روزجهانی پیشگیری از خودکشی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کردستان با همکاری خانه تشکل‌های غیردولتی کردستان به میزبانی اداره کل بهزیستی استان کردستان برگزار کردند

نقش ارتقاء تاب‌آوری اجتماعی و ایفای مسئولیت اجتماعی در پیشگیری ازخودکشی عنوان این دوره آموزشی بو که همزمان با هفته پیشگیری از خودکشی با حضور ۹۷ نفر از همیاران، تسهیلگران محلی، مددکاران مراکز مثبت زندگی، مدیران سرای محلات، کارشناسان دفاتر تسهیلگری، مددکاران اجتماعی و کارشناسان اورژانس اجتماعی وفعالان مدنی در سالن بهزیستی شهرستان سنندج برگزار شد

به گزارش خانه تاب آوری به نقل از ایسنا محمد رضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب‌آوری کشور، با اشاره به تعاریف و شرح جامعی از تاب‌آوری و نقش بسزای آن در کاهش خودکشی اظهار کرد: فعالان مدنی و اجتماعی می‌توانند با نهادینه کردن مبحث تاب‌آوری در جامعه نقش‌آفرینی کنند. دراین نشست آموزشی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کردستان، مرکز خدمات بهزیستی (+زندگی) سنندج، انجمن سلامت روان بانیای روناکی ژین سنه و همکاری خانه تشکلهای غیردولتی کردستان، حمایت معاونت امور توسعه پیشگیری، اداره بهزیستی شهرستان سنندج، امور اجتماعی و فرهنگی استانداری کردستان همکاری داشتند.