باشگاه تاب آوری / الگوهای تاب آوری

عفت حیدری مترجم کتاب تاب آوری جوانان و فرهنگ در باشگاه تاب آوری برای میگنا نوشت : در اغلب اوقات سه الگو برای تاب­‌‌آوری مورد بحث قرار می­‌‌گیرند: الگوهای متمرکز بر فرد، الگوهای متمرکز بر متغیر و الگوهای دورگه وهایبرید. این الگوها استراتژی­‌‌هایی را برای سنجش و تحلیلی هدایت کرده­‌‌اند که عقاید و ایده­‌‌هایی را درمورد خطرات و عملکرد انطباقی و عوامل دیگری که نقشی در تاب‌­‌‌آوری ایفا می­‌‌کنند، مورد آزمون قرارداده و عملی کرده­‌‌اند.
الگوهای متمرکز بر فرد
الگوهای متمرکز بر فرد با گرفتن انگیزه از مطالعات موردی، قانع­‌‌کننده و متعهدانه، تمرکز اصلی تحلیل خود را فرد می­‌‌دانند. فرایندهای متفاوتی متمرکز بر فرد وجود دارند؛ ازجمله،فرایندهای کمّی و کیفی که باتوجه به تأکید خود روی استدلال قیاسی یا استنتاجی، با همدیگر فرق می­‌‌کنند.پژوهش­‌‌های کمّی به­‌‌ویژه روی اعتبارسنجی متمرکزند؛ درحالی­‌‌که پژوهش­‌‌های کیفی روی محدوده‌­‌‌ی کشف خود متمرکزند
در پژوهش­‌‌های کمّی متغیرمحور، معمولاً تمایلی برای تعمیم­‌‌دادن از مجموع گروه به مطالعات موردی و تبدیل اعداد به روایت، برای توضیح آن­که فرایند رشد چه­طور رخ می­‌‌دهد، وجود دارد.
روش­‌‌های کیفی، برعکس هستند؛،آن‌ها مستقیماً با روایت­‌‌ها کار می‌-کنند و بهتر می­‌‌توانند معنای خاصی را حفظ کنند که یک فرد به تجربیات و فعالیت­‌‌های خود می­‌‌دهد؛ بنابراین، روش­‌‌ها و متدهای کیفی به­‌‌ویژه متناسب با درک و فهم تجربه­‌‌یذهنی افرادی هستند که با شرایط بی­‌‌نهایت استرس­‌‌آمیز مواجه هستند و پیچیدگی محیط­‌‌های اجتماعی را حس می­‌‌کنند
مطالعات کمّی دو شکل اصلی دارند. یک فرایند شامل طبقه­‌‌بندی افراد با ریسک بالا به چند گروه براساس کیفیت سازگاری آن­‌‌ها، به­‌‌دنبال مقایسه­‌‌ی متغیرهایی است که در پیامدها، تفاوت­‌‌ها را مهم می­‌‌دانند و به­‌‌آن اهمیت می­‌‌دهند مثال کلاسیک آن، یافته­‌‌هایی است که از مطالعات کوایی انجام­‌‌گرفته توسط ورنر و اسمیت، نقل می­‌‌کنند  این پژوهشگران، زیرگروهی از افراد جوان تاب­‌‌آور را شناسایی کرده و آن­‌‌ها را با هم­سالان خود که زمینه­‌‌ی مشابهی داشته،؛ ولی کم­‌‌تر موفق بودند، مقایسه کردند.

این نوع مدل، افراد را طوری طبقه­‌‌بندی می­‌‌کند که یا تاب­‌‌آوراند یا نه،و تحلیل بعدی تلاش می­‌‌کند که عوامل تعدیل­‌‌کننده­‌‌ای را که باعث تمایز این گروه از افراد می­‌‌شوند، مشخص کند. این الگو بسط داده شد تا مقایسه­‌‌هایی را بین چهار گروه که به­‌‌دلیل میزان درخطرقرارگرفتن و سازگاری پایین متفاوت بودند، انجام دهد. این چهار گروه شامل زیرگروه تاب­‌‌آور (پرخطر، سازگاری بالا)، یک گروه آسیب­‌‌پذیر (پرخطر، سازگاری پایین)و یک گروه توانمند با خطر پایین (سازگاری بالا و حداقل در معرض آسیب و یا دشواری قرارگرفتن) و زیرگروه بدکارکرد که در معرض سطح زیادی از خطر قرار ندارد، اما؛ بااین­‌‌حال، عملکرد ضعیفی دارد، قرار داده می­‌‌شوند.
پژوهش­گران از تمام چهار گروه استفاده کرده و به­‌‌طور عمده افرادی را گزارش کرده­‌‌اند که در طبقه­‌‌بندی بدکارکرد کم­‌‌خطر قرار می­‌‌گیرند و شاید نشان­‌‌دهنده­‌‌ی تعصب کلی در رشد انسانی به­‌‌سمت پیامدهای سازگاری و یا اخراج شرکت­‌‌کنندگان بسیار آسیب­‌‌پذیر و ممانعت از شرکت آن­‌‌ها در مطالعات پژوهشی باشد
فرایندهای اخیر فردمحور، از مدلینگ نهفته­‌‌ی رشد استفاده کرده­‌‌اند تا تلاش کنند که مسیرهای تاب­‌‌آوری را در طول زمان بررسی کنند.این الگوها بعدها به­‌‌عنوان الگوهای چندگانه بررسی خواهند شد؛به­‌‌دلیل آن­که آن­‌‌ها می­‌‌توانند آسیب­‌‌پذیری در منحنی رشد فردی و تفاوت­‌‌های بین‌فرد و بین‌گروه درمسیرهای رشدرا تشخیص دهند.
الگوهای متمرکز بر متغیر
آزمایش تأثیرات افزایشی، حمایتی، تعدیل­‌‌کننده و پیش­گیری

آمارهای چندمتغیری در الگوهای متمرکز بر متغیر به­‌‌کار گرفته می­‌‌شوند تا بتوانند تأثیرات مختلف را آزموده و فرضیه­‌‌هایی را درباره­‌‌ی شیوه­‌‌ای که خطرات و منابع و یا تعدیل­‌‌کننده­‌‌های بالقوه­‌‌ی خطر ممکن است در پیامدهای سازگاری مشارکت کنند،ارائه دهند.آزمون­‌‌های آماری، درعمل، احتمال رابطه­‌‌ی فانکشنال و عملی را در میان متغیرها ارزیابی می­‌‌کنند؛ گرچه نمی­‌‌توان تأثیرات اتفاقی آن را مشخص کرد. تأثیرات مستقیم یک متغیر بر یک پیامد، آثار اصلی را نشان می­‌‌دهد و عواملی را پیشنهاد می­‌‌کند که ممکن است به‌­‌‌عنوان عوامل خطر یا افزایشی نقش داشته باشند.

برخی ازمتغیرها (برای مثال، بدرفتاری)عموماً پیامدهای منفی دارند (مثل تعریف یک عامل خطر یا دشواری) و برخی از متغیرها، مثل حس شوخ­‌‌طبعی ممکن است به­‌‌طور کلی پیامدهای مثبتی داشته باشند.بسیاری از متغیرهای دیگر، پیوستاری دوطرفه را نشان می­‌‌دهند که معمولاً به سازگاری مرتبط است (برای مثال، کیفیت پدرو مادری­‌‌کردن و یا توانایی­‌‌های فکری).
می­‌‌توان تأثیرات تعدیل­‌‌کننده­‌‌ی دشواری و یا خطر روی پیامدها را ازطریق تأثیرغیرمستقیم تعدیل­‌‌کننده­‌‌ی مفهومی آزمود. یک نمونه­‌‌ی کلاسیک آن، این فرضیه است که دشواری­‌‌ها می­‌‌توانند به کودکان صدمه بزنند؛ چراکه وقتی پدران و مادران با سختی­‌‌ها مواجه هستند، کیفیت پدر و مادری­‌‌کردن آن­‌‌ها کاهش می­‌‌یابد. برای مثال، مشکلات اقتصادی روی والدین اثر می‌­گذارد (آن­‌‌ها بر اثر این مشکلات افسرده شده ویا بیش­‌‌تر باهم می­‌‌جنگند)؛ این امر به­‌‌نوبه­‌‌ی خود باعث کاهش کیفیت پدر و مادری­‌‌کردن آن­‌‌ها می­‌‌شود.
کانگروهم­کارانش این تأثیر غیرمستقیم را در الگوی استرس خانوادگی خود آزموده­‌‌اند؛ برای مثال، نشان داده­‌‌اند که بحران مزارع آیوا و افزایش قیمت محصولات کشاورزی آیوا ممکن است روی نوجوانان اثر بگذارد و با کیفیت سرپرستی، تعدیل شود.
پژوهش­گران اغلب تأثیرات تعدیل­‌‌کننده را بررسی کرده­‌‌اند؛ باور بر آن است که تعدیل­‌‌کننده­‌‌ی بالقوه تأثیر احتمالی خطر یا دشواری را روی پیامدهای موردعلاقه منعکس می­‌‌کنند.تأثیرات تعدیل­‌‌کننده به­‌‌لحاظ آثار حمایتی، آسیب­‌‌پذیری و حساسیت به متن و حساسیت متفاوت، توصیف می­‌‌شود.این تمایزات قضاوتی را درمورد ماهیت تأثیرات درهنگام دشواری­‌‌ها وماهیت متغیر تعدیل‌­‌‌کننده دررابطه با آن­‌‌چه هنجار یا موردانتظار است، منعکس می­‌‌کنند
عوامل حمایتی با پیامدهای خیلی بهتری در سطوح بالای استرسمرتبط­‌‌اند؛ درحالی­‌‌که عوامل آسیب­‌‌پذیر در هنگام شرایط بسیار پرخطر با پیامدهایی خیلی پایین‌­‌‌تر از حد انتظارمرتبط­‌‌اند.
گاهی­‌‌اوقات همین متغیر می­‌‌تواند به­‌‌شکل یک عامل افزایشی و حمایت­‌‌کننده، همان­‌‌گونه که قبل­‌‌از این ذکر شد، عمل کند. در این مورد، تأثیر اصلی و تأثیر تعاملی موردانتظاراست.حساسیت متفاوت به تأثیرات محیطی قبل از این مورد بحث قرار گرفته و در بخش بعد به­‌‌نوعی متفاوت از تعدیل­‌‌کننده می­‌‌پردازیم.وقتی خطر بالاست، این­‌‌نوع متغیر تعدیل­‌‌کننده،الگویی آسیب‌­پذیر را نشان می­‌‌دهد؛اما وقتی خطر پایین است، همان متغیر، الگویی افزایشی را نشان می­‌‌دهد. به­‌‌عبارت دیگر، تأثیر بستگی به متن و محیط دارد.
به­‌‌تازگی علاقه­‌‌ی زیادی به الگوهایی دیده می­‌‌شود که واکنش متفاوتی را نسبت به متن بررسی می­‌‌کنند.این الگوها این احتمال را بررسی می­‌‌کنند که برخی از کودکان در مقایسه با کودکان دیگر به شرایط محیطی مثبت (افزایش رشد) و منفی (افزایش خطر) واکنش متفاوتی نشان می‌­‌‌دهند.
این حساسیت زیادی، واکنش و یا پاسخ­‌‌گویی رشدی را به محیط افزایش می­‌‌دهد ویژگی­‌‌های خاص کودک است که باعث می­‌‌شود آسیب­‌‌پذیری بی­‌‌تناسبی به استرس نشان بدهد و درضمن،از حمایت متنی و منابع بهره ببرد(برای مثال، به فاکتورهای حمایتی پاسخ‌­‌‌گو باشد).
همان­‌‌طورکه به درستی درعنوان مقاله­‌‌ی بنیادی بلسکی و هم­کارانش دیده می­‌‌شود، تأثیرمتغیر حساسیت بستگی به بهترشدن یا بدترشدن محیط دارد.این مفهوم،نکته­‌‌ای را که در تاب­‌‌آوری مطرح شده است، مورد تأکید قرار می­‌‌دهد و آن این است که عملکرد یک ویژگی در هر محیط، حائیزاهمیت است .
برای مثال، خلق‌و‌خوی دشوار اطفال و کودکان نوپا به­‌‌عنوان یک عامل بالقوه‌مظنون، مورد بررسی قرار گرفته است.پلوس و بلسکی (۲۰۰۹) متوجه شدند کودکانی که خلق‌و‌خوی دشواری دارند، مشکلات رفتاری بیش­‌‌تری را در محیط­‌‌های با کیفیت پایین نشان داده­‌‌اند؛ اما وقتی کیفیت محیط­‌‌های پرورشی بالا بود، آن­‌‌ها تقریباً کیفیت رفتاری مثل بچه­‌‌های خوش­‌‌خلق نشان داده­‌‌اند. یافته­‌‌هایی در این حوزه، اهمیت بررسی فرد و به­‌‌همان اندازه محیط را در فهم آن­‌‌چه منجر به آسیب­‌‌پذیری و تاب­‌‌آوری منجر می­‌‌شود، نشان می­‌‌دهد.
الگوهای تبادلی و آبشاری نوعی دگرگونی را روی الگوهای متمرکز بر متغیر نشان می­‌‌دهند که در سال­‌‌های اخیر موردتوجه قابل­‌‌ملاحظه­‌‌ای بوده­‌‌اند. این الگوها اغلب الگوی برابری ساختاری یا تحلیل مسیر را فراهم می­‌‌آورند تا به­‌‌مرور زمان الگوهای تعامل پیچیده‌­‌‌تری را در میان سازه­‌‌های نهفته­‌‌ی چندگانه یا متغیرهای سنجش بیازمایند.
در مروری معنایی در سال ۱۹۶۸، بل توجه خود را به تأثیرات دوجانبه و دوطرفه جلب کرده و اهمیت نفوذ و تأثیرات دوطرفه را در روابط والد­‌‌-ـ­فرزند وروابط اجتماعی دیگرنشان داد.مرور وی مشخص کرد که کودکان تنها دریافت­‌‌کننده­‌‌ی منفعل فعالیت­‌‌های اجتماعی والدین خود نبودند،؛ بلکه فقط نقش فعالی را در کاهش و تغییر تجربه­‌‌ی اجتماعی خود بازی می­‌‌کنند.سامروف و شاندلر الگویی تبادلی را پیشنهاد کردند که رشد کودک درنتیجه­‌‌ی تعاملات پویا و مستمر او و تجربیاتی است که محیط برایش فراهم می‌­‌‌کند.
الگوهای اخیر، فرمول­‌‌های اولیه­‌‌ی خود را باتوجه به تعدیل مکانیسم­‌‌ها و تأثیرات آبشاری در میان دوره­‌‌های اصلی و کلیدی رشد گسترش داده­‌‌اند(برای مثال:، دوج، گرینبرک،مالون و گروه پیش­گیری از مشکلات هماهنگی،؛ ودر فرایندهای چندجانبه برای مطالعه­‌‌ی تاب­‌‌آوری شرکت کرده­‌‌اند، یکی از عمده­‌‌ترین ابزارهای حمایت­‌‌شده در مدل و الگوی تبادلی، اهمیت تأثیرات دوجانبه و متقابل را مورد تأکید قرار داده و رشد رفتار ضداجتماعی و رفتار پرخاش­گرانه در جوانان را مورد بررسی قرار دادند.
پاترسون مدل چرخه­‌‌ی اجباری را بیان کرد که در آن، تعاملات اولیه بین والدینی که فاقد مهارت در انضباط بودند و کودک دشوار، بدخلق و ناسازگار،باعث رفتارهای ناسازگارانه­‌‌ی والدین و کودک می­‌‌شدووالدین از سر ناچاری، از سخت­‌‌گیری و انضباط شدید برای به­‌‌دست­‌‌آوردن کنترل مجدد روی کودک خود استفاده می­‌‌کردند. سخت­‌‌گیری و نظم و انضباط شدید، اغلب باعث افزایش خشونت و پرخاش­گری و ناسازگاری  شده و باعث می‌­شد که والدین نتوانند خود را با این وضع تطبیق دهند
یافته­‌‌ها،فرایندهای درمانی را با هدف شکستن چرخه­‌‌های معیوب بین والدین و کودکان و بهبود پیامدهای سازگارانه­‌‌ی بلند­‌‌مدت معرفی کرده و به­‌‌اطلاع مردم رساندند.

برگرفته از کتاب تاب آوری جوانان و فرهنگ.
نوشته لیندا سی .ترون.
برگردان: محمدرضا مقدسی.عفت حیدری.نشر شبگیر.۱۴۰۱

مفاهیم کلیدی و اصطلاحات تاب آوری

عفت حیدری دریادداشتی برگرفته از کتاب تاب آوری ، جوانان و فرهنگ برای باشگاه تاب آوری میگنا نوشت اکنون اصطلاح تاب­‌‌آوری در سطح وسیعی شناخته شده و برای عموم مردم آشناست. این واژه­‌‌ها اغلب توسط پزشکان، درمان­گران، سیاست­‌‌گذاران، معلمان، دانشگاهیان و عامه­‌‌ی مردم استفاده می­‌‌شود و به افرادی اشاره می­‌‌کند که بعداز استرس­‌‌های مهم و دشواری­‌‌ها، با موفقیت بازگشته و بحران را طی می­‌‌کنند.

به­‌‌هرحال، تاب­‌‌آوری علی­‌‌رغم شهرت آن، به­‌‌طرز فریبنده­‌‌ای سازه­‌‌ی ساده­‌‌ای دارد و موضوع بسیاری از بحث­‌‌های تعریفی بوده و استفاده از تاب­‌‌آوری به­‌‌عنوان یک سازه­‌‌ی توضیحی، مورد سؤال قرار گرفته است. تاب­‌‌آوری از واژه­‌‌ی لاتین «رزیلیر» به­‌‌معنای جهش و بازگشت به­‌‌عقب وپس­‌‌زدن گرفته شده است.این واژه اولین­‌‌بار زمانی که توماس تردگولد از آن برای توصیف ویژگی چوب و توضیح آن­که چرا انواع چوب می­‌‌تواند بی­‌‌آن­که بشکند، حجم زیاد باری را تحمل کند، استفاده کرد(به تاریخچه­‌‌ی پژوهشی در سال ۱۸۱۸ معرفی شد.چهارسال بعد، مالت شیوه­‌‌ای را برای سنجش ضریب انعطاف و تاب­‌‌آوری و توانایی مواد برای تحمل شرایط سخت ارائه کرد.

این واژه بعداز سال­‌‌ها استفاده از مولد در مهندسی و فیزیک، توسط اکولوژیست­‌‌ها و دانشمندان حوزه­‌‌ی رشد، به­‌‌عنوان استعاره­‌‌ای برای ظرفیت سیستم پویا(برای مثال، جنگل بارانی، یک خانواده، یک جامعه) برای پاسخ­‌‌گویی به چالش­‌‌ها و تهدیدات و بقاء و تداوم شکوفایی مورداستفاده قرار گرفت.

مفاهیم کلیدی و اصطلاحات

گرچه مفاهیم تعریفی باز هم موضوع برخی گفت­‌‌وگوهاست،؛اما درمورد مفاهیم کلیدی اتفاق­‌‌نظر وجود دارد(تاب­‌‌آوری را به­‌‌عنوان ظرفیت یک سیستم پویا برای سازگاری موفق با آشفتگی­‌‌هایی که عملکرد و سرزندگی و یا رشد را تهدید می­‌‌کند، درنظر می­‌‌گیرند.

این تعریف در میان سطوح سیستم و نظام­‌‌ها، وسیع و مقیاس­‌‌پذیر است. به­‌‌هرحال، در محیط­‌‌های کاربردی نیاز به توصیفات بیش­‌‌تر برای تعریف معنای ظرفیت یا سازگاری موفقیت­‌‌آمیز و یا چالش­‌‌های مهم احساس می­‌‌شود. پژوهش­‌‌ها درمورد تاب­‌‌آوری، نیازمند تعاریف مفهومی و عملی از این عوامل بوده و فرهنگ، نقش­‌‌های مهمی را در تعریف تاب­‌‌آوری ایفا می­‌‌کند.

تعاریف تاب­‌‌آوری، ماهیت تهدید نسبت به سازگاری و کیفیت سازگاری را به­‌‌دنبال درمعرضِ تهدید قرارگرفتن، مورد بررسی قرار می­‌‌دهد.تهدیدات سازگاری عموماً با واژه­‌‌هایی مثل خطر، دشواری و وقایع پراسترس زندگی توصیف می­‌‌شوند. سازگاری مثبت به شیوه­‌‌های مختلفی، ازجمله نبود روان­‌‌درمانی، موفقیت برجسته در وظایف رشد، بهزیستی معقول و توانمندی نسبی، تعریف و سنجیده می­‌‌‌شود

مهم است که یادمان باشد خطر، یک واژه­‌‌ی احتمالی است و نشان­‌‌دهنده­‌‌ی احتمال بالای پیامدهای منفی برای اعضایء یک گروه خطر مشخص است؛ اما ماهیت اصلی تهدید را نسبت به یک فرد برای این نشان نمی­‌‌دهند تا تشخیص دهند که کدام افراد در گروه خطر، پیامدی منفی را نشان می­‌‌دهند. خطراغلب چندوجهی بوده و عوامل خطر به­‌‌طور مکرر در زندگی افراد رخ می­‌‌دهند؛.درنتیجه، محققان اغلب روی سنجش خطر مضاعف متمرکزشده­‌‌اند

طبقه­‌‌بندی­‌‌های خطر، مثل والدین طلاق­‌‌گرفته، شامل کودکانی است که در سطح وسیعیکشمکش­‌‌های قبل و بعداز طلاق بین پدر و مادرها را تجربه می­‌‌کنند؛ خشونت خانواده، مشکلات اقتصادی ومشکلات زندگی روی بهزیستی کودکان اثر می­‌‌گذارد.درضمن، کودکان به­‌‌شکل متفاوتی، بسته به سن و جنس و دوره­‌‌ی رشد و بسیاری از تفاوت­‌‌های فردی در عملکرد بیولوژیک و روانی و اجتماعی خود، نسبت به همین وقایع واکنش نشان می­‌‌دهند.

تحلیل دقیق تأاثیرات طلاق اغلب نشان می­‌‌دهد که بررسی خطرهای انباشته وتفاوت­‌‌های فردی، دیدگاه­‌‌های روشن­تری نسبت به فراآیندهاییکه روی سازگاری بلندمدت کودکان با والدین طلاق­‌‌گرفتهتأثیر می­‌‌گذارند،فراهم می­‌‌آورد

پژوهش­‌‌های تاب­‌‌آوری به­‌‌صورت مستند نشان می­‌‌دهد معمولاً پیامدهای منفی وقتی­‌‌که عوامل خطر روی هم انباشته می­‌‌شوندو به­‌‌صورت مستمر ادامه می­‌‌یابند، بدتر شده و احتمال تاب­‌‌آوری کم­‌‌تر می­‌‌شود. درنتیجه، پژوهش­‌‌های معاصر، تاب­‌‌آوری خطر را از دیدگاه متنی و مضاعف و انباشته بررسی کرده و اذعان می­دارد که ضریب­‌‌های واکنش متناسب با مقدار نشان می­‌‌دهند که خطرهای متعدد در زندگی افراد جمع می­‌‌شوند. برای مثال، خطر بزرگ­‌‌تر در زندگی افرادی رخ می­‌‌دهد که در حینی که فقر و جنگ و بدرفتاری را از سر می­‌‌گذرانند، دشواری­‌‌های تازه و حادی را تجربه می­‌‌کنند،؛ در مقایسه با کسانی که  مشکلی حاد و دشوار،؛ اما تنها راتجربه می­‌‌کنند

پژوهش­‌‌های گذشته روی ضریب­‌‌های خطر، نمونه­‌‌های مستندی را از دشواری­‌‌هایی سازگاری که افراد تجربه می­‌‌کنند و در معرض استرس­‌‌ها و خطرهایت بسیاری قرار می­‌‌گیرند،؛ نشان می­‌‌دهد

درنهایت نشان داده شده است که معمول آن است که وقتی ضریب­‌‌های خطر افزایش می­‌‌یابند، میزان دارایی­‌‌ها و منابع کاهش می­‌‌یابند.این امر نشان­‌‌دهنده­‌‌ی این حقیقت است که عوامل خطر و منابع، اغلب رابطه­‌‌ی معکوسی باهم داشته و در برخی از موارد در انتهای متضادِ همان پیوستار قرار می­‌‌گیرند(برای مثال، قوانین، فقر و والدین بدسرپرست).

می­‌‌توان سازگاری مثبت را در سطح فردی، خانوادگی، اجتماعی و یا سیستم­‌‌های دیگر تعریف کرد.در پژوهش­‌‌های تاب­‌‌آوری فردی انسانی،اغلب معیار ارزیابی سازگاری مثبت براساس انتظارات به­‌‌هنجار برای رفتار یا رشد در محدوده­‌‌ی سنی، اجتماعی و تاریخی قرار دارد.

واژه­‌‌های کلیدی

تاب‌‌آوری: ظرفیت یک سیستم پویا برای سازگاری موفق با اختلالات مهم و ادامه یا بهبود عملکرد سالم یا رشد.
عامل خطر: یک متغیر مربوط به احتمال زیاد یک پیامد منفی برای یک گروه از افراد.
خطر انباشت: خلاصه‌‌ی تمام عوامل خطری که فرد تجربه کرده و یا نمایه‌‌ای از شدت دشواری‌‌ای که تجربه کرده است.این می‌‌تواند شامل وقایع جداگانه‌‌ی پرخطر و یا رخ‌‌دادن پیاپی همان خطر باشد.
استرس: شرایط یا تجربه‌‌ی عدم تعادل در فشارهای وارده به فرد و منابع واقعی یا خیالی دردسترس برای رویارویی با این چالش‌‌‌ها؛ آشفتگی در کیفیت عملکرد در همان سطح.
وقایع دشوار و استرس‌‌آمیز زندگی: تجربیاتی که به‌‌طور عمدهبه واکنش‌‌های استرس‌‌آمیز در افراد منجر می‌‌شود.
دشواری:تجارب پراسترس زندگی که سازگاری یا رشد را تهدید می‌‌کنند. عوامل مربوط به رشد و ترفیع (دارایی‌‌ها، منابع)، ویژگی‌‌های قابل سنجش افراد مربوط به سازگاری بهتر (برای پیامدهای خاص) در شرایط پرخطر بالا و پایین، متغیرهایی با آثار سودمند بدون توجه به سطح خطر، مربوط به سازگاری مثبت.
عوامل حمایتی: ویژگی‌‌های قابل سنجش افراد مربوط به پیامدهای مثبت، به‌‌ویژه در محیط‌‌های دشوار و پرخطر، متعادل‌‌کننده‌‌ی خطر یا دشواری.
حمایت جمعی: حضور عوامل متعدد حمایتی یا تأثیرات حمایتی در زندگی افراد.
حساسیت متفاوت (حساسیت به‌‌محیط): تفاوت‌‌های فردی در واکنش و یا حساسیت به تجربه، آثار تعدیل‌‌کننده‌‌ی تجربه روی عملکرد یا رشد فردی. چنین تعدیل‌‌کننده‌‌هایی ممکن است با واکنش‌‌های خوب به محیط‌‌های مثبت و یا واکنش‌‌های ضعیف به محیط‌‌‌‌های منفی مرتبط باشند.
وظایف رشد: نقاط عطف روانی اجتماعی یا موفقیت‌‌های موردانتظار از اعضا در یک جامعه یا فرهنگ در دوره‌‌های سنی متفاوت. این نقاط عطف اغلب معیاری را ارائه می‌‌دهند که در آن رشد فرد می‌‌تواند با فرهنگ ارزیابی شود.
توانمندی: استفاده‌‌ی بهنجار از منابع فردی یا محیطی برای انجام وظایف رشد متناسب با سن.

برگرفته از کتاب تاب آوری جوانان و فرهنگ

.نوشته لیندا سی .ترون. مایکل اونگار.

برگردان محمدرضا مقدسی، عفت حیدری .نشر شبگیر ۱۴۰۱

تاب آوری ناشنوایان و عدالت اجتماعی

عفت حیدری

تاب آوری ناشنوایان و عدالت اجتماعی

باشگاه تاب آوریعفت حیدری مترجم کتاب تاب آوری جوانان وفرهنگ از انتشارات شبگیر در یادداشتی اختصاصی برای میگنا نوشت انتظار میرود در طرح کلان فرهنگ وعدالت اجتماعی، ایده آل و واقع گرایی حقوق جوانان ناشنوا توسط بند آموزش معلولان مورد حمایت قرار گیرد.

حقوق جوانان ناشنوا روی نیازهای آموزشی دانشجویانی تاکید می­کند که به لحاظ فرهنگی متفاوت هستند و تضمین می­کند که وقتی در محیط محدود کننده قرار داده می­شوند، خدمات اضافی به آنها داده شود.بر اساس قانون، باید به دانشجویان ناشنوا و کسانی که گوش سنگینی دارند، سرویسها و خدماتی مثل مترجمان زبانهای اشاره، اصلاحات امتحانی و افرادی که یادداشت بر می­دارند، ارائه داد تا بتوانند در کلاس ها مشارکت کاملی داشته باشند.

آنها حق شرکت در برنامه ریزی فردی آموزشی را دارند، برنامه ایی که بر اساس سنجش، هر دانشجوی ناشنوا بتواند سرویسها و خدمات مناسب آموزشی را در اختیار داشته باشد و تضمین شود که خدمات و تسهیلات مکمل نیازهای آکادمیک آنها را برطرف می­کند.این مسئله فرهنگ کلانی را پیشنهاد می­کند که سازگاری مثبت را با چالشهای ناشنوایی امکانپذیر ساخته و تسهیل می­کند.

درعمل، مقررات و حقوق جوانان ناشنوا در مدارس آمریکایی کاملا پیاده نمی­شود و منجر به آثار منفی می­شود، به این دلیل که محیطی با کمترین محدودیت، اغلب به معنای آن است که کودکان ناشنوا باید در محیطهای عمومی درس بخوانند، مدارس عمومی که نمی توانندحمایتهای اجتماعی لازم را فراهم کرده و یا از زبانی بصری استفاده کنند که در مدارس ویژهی ناشنوایان امکان آن فراهم است. با توجه به یافته های رمزی، این نکته مایه نگرانی است که کودکان ناشنوایی که در مدارس عمومی درس می­خوانند، انزوا و مشکلاتی را تجربه می­کنند.

دانش آموزانی که به لحاظ فرهنگی،زبان شناسی و تاریخی ،معلولیتهایی دارند، در آمریکا، آموزشهای کیفی چند فرهنگی دریافت نمی­کنند و الگوهایی از نژاد پرستی سازمانی ونادانی و جهل فرهنگی موجود در سیستم آموزش آمریکایی را نشان می­دهند.
فرایندهای بی عدالتی منجر به دستاوردهای پایین دانش آموزان می شود.پژوهش ها روی نیاز به سازمانها و نهادی ناشنوا برای گسترش و حفظ همکاری با مدارس برای تضمین عدالت اجتماعی در میان جوانان ناشنوای رنگین پوست تاکید می­کنند.

سازمانهای متعددی برای ناشنوایان، همچون سازمان ان بی. دی . آی وجود دارند که مدافعان حقوق جوانان ناشنوایی هستندکه به لحاظ فرهنگی با دیگران تفاوت دارند.چنین سازمانهایی میزبان جوانان و برنامه های آموزشی مدیریتی دانشجویی بوده و الگوها و مدیران و رهبرانی را در جوامع محلی برای کودکان سیاهپوست ناشنوا و خانواده های آنها به کار می­گیرند.علاوه براین، بسیاری از مدافعان افراد ناشنوا، در مسندهای مشاوره نشسته و به عنوان افراد مسئول در سازمانهای مدافع افراد ناشنوا خدمت می­کنند.

این مدافعان بسیار متعهدند که عدالت اجتماعی برای همه ی اقشار مختلف جامعه به لحاظ فرهنگی اعمال شود. مشارکت آنها به تقویت رابطه ی بین سازمانهای مختلف فرهنگی متخصصان و شهروندان ناشنوا و موسسات و سازمانهای خاص افراد ناشنوا کمک می­کند تا بتوانند با مشارکت همدیگر از حقوق کودکان ناشنوا در فرهنگهای مختلف دفاع کنند. یکی از شرکت کنندگان در مطالعه ی مور بیان کرد:
یکی از مزایای عضویت در ان بی دی ای آن است که من کنفرانس سالانه ایی برای دانشجویان ناشنوای سیاهپوست راه اندازی کردم.من با مدیر ان بی دی ای گفت و گو کردم که چگونه می­توانیم جوانان ناشنوا را برای مدیریت آماده کنیم و چه دوره هایی را در اختیار آنها قرار دهیم.

یکی دیگر از شرکت کنندگان مرد ناشنوا و سیاهپوست در بررسی مور، بر اهمیت مشارکت در چنین سازمانهایی برای به دست آوردن حس اجتماعی و دفاع از حقوق شهروندان تاکید می­کند:
من در سه سازمان ناشنوایان ان دی بی دی ای انجمن ملی ناشنوایان و انجمن ناشنوایان ایندیانا؛ مشارکت کرده ام.من جلسات و بحث های گروهی را اداره می­کردم و با دیگران مشارکت کرده و قوانین را ویرایش و بودجه را تخصیص می دادم و کارهایی از این قبیل می­کردم.

جوانان ناشنوایی که فرصتهایی برای مدیریت دارند، احساس می­کنند که ملزم هستند چیزی به جوامع خود برگردانند، چرا که فرهنگ خود را ارزشمند می­دانند.

حمایت پدر و مادران از قدرت و کنترل جوانان ناشنوا
چند بررسی اهمیت مشارکت والدین را در زندگی افراد ناشنوا نشان داده است و نیز نشان داده چگونه چنین مشارکتی، هدفمندی جوانان را تسهیل می کند.مدافعان و اعضای جامعه ی ناشنوایان آمریکایی نیاز به کمک و حمایت از والدین را برای تمرکز روی نقاط قوت کودک خود، به منظور حفظ تصویر مثبت از خود و بهبود قدرت و کنترل در میان کودکان، تشخیص میدهند. برای مثال:
من تاب اور بوده ام.مادرم در جایی که زندگی می کردیم، صدایی قوی بود. او عادت داشت در سیاست مشارکت کند وبرای حفظ حقوق افراد ناشنوا بجنگد. او سعی می کرد به افراد ناشنوا خدمت رسانی کند. خانواده من نقطه ی قوت من است.
به این ترتیب، بررسی پاریس نشان می دهد که حمایت والدین از هدفمندی جوانان، قدرت و کنترل مستمر را به هنگام بلوغ کودکان فعال می کند و این کار را معمولا به شیوه هایی انجام می­دهند که برای جامعه ی ناشنوایان معنا دار است.

تاب آوری جوانان و فرهنگ.
لیندا.سی. ترون.
محمدرضا مقدسی.عفت حیدری. نشر شبگیر.

توسعه تاب آوری در مدارس

برگرفته از کتاب جادوی رایج

توسعه تاب آوری در مدارس

عفت حیدریمدرسه و معلم می­توانند برای تاب آوری از طریق ایجاد دانش شناختی و آگاهی برای همه کودکان ظرفیت ایجاد کنند

عفت حیدری مترجم کتاب جادوی رایج در یادداشتی اختصاصی برای میگنا نوشت مدارس در بسیاری از جوامع معاصر، نقش منحصر به فردی در تامین سرمایه انسانی، آموزش مهارتهای آکادمیک به کودکان و ترویج دانش پیرامون دولت و فرهنگ و تاریخ که به مثابه اهمیت اجتماعی شدن در یک جامعه یا اجتماع خاص است، دارند.

مدرسه در الگوی آموزشی خود نقش حیاتی در رشد ظرفیت تاب آوری از طریق پرورزش سیستم سازگاری اولیه دارد. مدارس به عنوان یک محیط کلیدی رشد، خارج از خانواده می توانند نیازهای اصلی برای تغذیه و مراقبتهای بهداشتی را بر آورده ساخته، فرصتهایی را برای روابط با همسالان و افراد بزرگتر فراهم آورده ، پایگاه ایمن احساسی بوده و فرصتهایی برای رسیدگی به استعدادهای خاص یا مهارتهای کاری فراهم می­آورند.

نیروی حرکتی روبه رشد برای یک رویکرد جامع در موفقتی آموزشی کودکان مساله دار و محروم، نیازمند به رسمیت شناختن حمایت از یادگیری و بسط سرمایه ی انسانی همراه با دید وسیع تری از آموزش دارد که تشخیص می دهد، سلامت و رفاه باید برای هر کسی در جهت آموزش تقویت شده و تفاوتها قابل دسترسی باشد.
رشد سرمایه ی انسانی
وظیفه اصلی مدارس، آموزش با تمرکز روی فردیت کودکان است ، مدارس حوزه های سرمایه ی انسانی را که نقش اصلی در تاب آوری دارد، تامین می کنند.
برای کودکانی که در معرض خطر فقر یا سایر مشکلات خانوادگی هستند، رشد و مهارتهای شناختی به شکل سواد آموزی، مهارتهای حسابداری، تفکر انتقادی، حل مشکلات مهارتی و جنبه های دیگر موفقیت آکادمیک به شدت مهم است.بررسی تاب آوری در کودکان کم در آمد نشان دهنده ی آن است که توانمندی ها و قابلیتهای شناختی بهبود دهنده و حمایت کننده هستند.

مهارتهای اولیه روخوانی برای مثال، یادگیری ریاضیات و روخوانی را پیش بینی کرده ، اما به نظر می­رسد که آنها به عنوان پیش بینی کننده برای کودکان بسیار فقیر اهمیت بیشتری دارند.

مدارس موثر می­توانند برای تاب آوری از طریق ایجاد دانش شناختی و آگاهی برای همه کودکان ظرفیت ایجاد کنند. برخی از کودکان در حال حاضر با مشکل مواجه هستند و برخی ممکن است در آینده با مشکلاتی روبرو شوند.
جامعه و دانش فنی – عاطفی نیز جنبه های اساسی سرمایه های انسانی هستند که در مدرسه پرورش می­یابد. لازم است در کلاس درس میدریت احساسات و یا انگیزه ها ومهارتهای اجتماعی برای کنار آمدن با دیگران آموخته شود که برای موفقیت در بسیاری از مراحل رشد در محیط های دیگر از جمله محیط کار مهم است.
محققان و دانشمندان به طور فزاینده ایی در حیطه ی آموزش، اهمیت بهبود یادگیری اجتماعی – احساسی و هوش را در محیط مدرسه با مهارتهای شناختی سنتی و دانش به رسمیت می­شناسند.

تغذیه و مراقبتهای بهداشتی
مدارس می­توانند از طریق فراهم آوردن امکانات و برنامه های غذایی و مراقبتهای بهداشتی برای دانش آموزان کم درآمد، تاب آوری را در میان آنها ترویج کنند. یکی از قدیمی ترین تلاش های میانجی گرایانه ملی ،پیاده سازی برنامه ملی ناهار در محیط مدرسه و تلاشهای مرتبط برای فراهم آوردن غذای ارزان برای کودکان در مدرسه است.

با توجه به اینکه ناامنی غذایی عامل خطری برای کودکان است که در فقر زندگی می­کنند. غذاهای رایگان و ارزان و میان وعده های مناسب یک استراتژی مناسب برای بهبود و حمایت از سرمایه انسانی است.این برنامه غذایی بیش از ۳۱ میلیون کودک را در ۱۰۰ هزار مدرسه و موسسه مراقبت از کودکان تحت پوشش قرار داده است.
برای خانواده های فقیری که دسترسی به مراقبتهای بهداشتی ندارند و کودکانی که در معرض مشکلات متعدد سلامتی هستند، یک درمانگاه یا کلینیک بهداشتی در مدرسه می تواند خدمات قابل توجهی فراهم کند و مشکلات آنها را تا حدودی رفع نماید.مشکلاتی که می تواند به راحتی در یادگیری اختلال ایجاد کند.

برای مثال، تحقیق ما در خانواده های بی خانمان، درصد زیادی از آسم در کودکان مشاهده کرد. به نظر می رسد، مدیریت ضعیف بهداشت با ترکیب پیچیده ایی از عواملی مثل استرس و عدم ثبات در زندگی، عدم دسترسی به مراقبتهای بهداشتی و والدینی که خود تحت فشار هستند، مرتبط است.
نظارت پایدار روی سلامتی توسط پرسنل پزشکی برای بیماری های مزمنی مثل آسم در مدرسه می­تواند مشکلات زیادی در زندگی پرخطر کودکان ایجاد کند، به این شکل غیبت از مدرسه و ویزیت در اتاق اورژانس کاهش می­یابد، زیرا شناخت عملکرد ریه افزایش می­یابد.
روابط با افراد توانمند و دلسوز
بررسی و مطالعات تاب آوری در کودکان و جوانان نقش روابط با معلمان، مدیران، مربیان؛ و پرسنل دیگر را به عنوان تاثیرات حمایتی تاکید می کنند.معلمان خارج از خانواده به عنوان منبع حمایت در میان کودکان تاب آور در نظر گرفته می­شوند.

جادوی تاب آوری تاب آوری در تکامل
آن مستن.
محمدرضا مقدسی.عفت حیدری. هما نیابتی.
نشر ورجاوند

تاب آوری جوانان و فرهنگ

این کتاب توسط لینداسی، ترون ، لیندا لینبرگ و مایکل آنگار نوشته و ودر سال ۲۱۰۵ منتشر شده و  توسط عفت حیدری و محمدرضا مقدسی ترجمه و توسط انتشارات شبگیر در شمارگان ۵۰۰ نسخه و به قیمت پشت جلد ۱۶۰۰۰۰ تومان روانه بازار کتاب شده است .
  این کتاب در ۴۱۵ صفحه مشتمل بر ۱۷ فصل است  و مطالب متنوعی برای علاقه مندان به تاب آوری جوانان و بررسی مولفه های فرهنگی ارایه کرده است  لیندا ترون  (روان­‌‌شناس آموزشی): استاد دانشگاه علوم انسانی دانشگاه نورث­‌‌وست آفریقای جنوبی است. پژوهش­‌‌های وی به این مسألهمسئله می­‌‌پردازد که چرا و چه­گونه برخی از جوانان با فقر و یتیمی و یا مشکلات یادگیری سازگار می­‌‌شوند و چه­طور محیط‌­‌‌های فرهنگی و اجتماعی باعث شکل­‌‌گیری فراآیندهای تاب­‌‌آوری می­‌‌شوند.:

 لیندا ترون از  نام آوران عرضه جهانی تاب آوری است او درسال ۲۰۱۳ برنده­‌‌ جایزه­‌‌ی پژوهشی انجمن آموزش آافریقای جنوبی به­‌‌خاطر هم­کاری­‌‌های گسترده­‌‌اش در درک و بهبود و فراآیندهایی تاب‌­آوری که از سازگاری مثبت با جوانان آفریقای جنوبی حمایت می­‌‌کند، شده است.

 نویسنده دیگر کتاب تاب آوری جوانان و فرهنگ لیندا لیبنبرگ دی.فیل  :مدیرعامل مرکز پژوهشی تاب­‌‌آوری و استادیار دانشکده­‌‌ی مطالعات تحصیلیِ دانشگاه دال­‌‌هاوزی در کشور کاناداست .کار او روی روش­‌‌ها و متدهای استنباط و متدهای ترکیبی طراحی در درک زندگی کودکان و جوانانی است که در محیط­‌‌های پرچالش،با تمرکزبرروی فراآیندهای تاب­‌‌آوری، تمرکز دارد درواقع ایشان یکی از متخصصی تحیقیق و توسعه تاب آوری است کار او شامل طراحی ابزارهای سنجشی است که درمورد جوانان و کودکان مورداستفاده قرار می­‌‌گیرد.

مایکل اونگار، درمانگر خانواده و استاد مددکاری اجتماعی در دانشگاه دال­‌‌هاوزی کشور کاناداست است. وی مؤسس و مدیر مرکز پژوهش تاب­‌‌آوری است که پژوهش­‌‌هایی را با بودجه­‌‌ای بیش­‌‌از پنج­‌‌میلیون­‌‌دلار در ده­‌‌ها کشور هماهنگ می­‌‌کند. وی بیش از ۱۰۰ صد مقاله­‌‌ی به­‌‌دقت بازبینی و داوری­‌‌شده و کتاب درمورد تاب­‌‌آوری و کاربرد آن در فراآیند کلینیکی چاپ کرده است و نویسنده­‌‌ یازده کتاب، ازجمله اکولوژی اجتماعی تاب­‌‌آوری:،جزوه­‌‌ای برای تئوری وعمل است. او در سال ۲۰۱۲، جایزه‌­‌‌ی مخصوص انجمن مددکاران اجتماعی کانادا را دریافت کرد

 در قسمتهای هفده گانه این کتاب حدود ۳۰ نفر دیگر از متخصصین حوزه تاب آوری از جمله خانم پروفسور آن ماستن از دانشگاههای مختلف دنیا همکاری داشته اند بخش اول: تعاملات پیچیده به تاب‌­‌‌آوری و فرهنگ ۱. مسیرهایی برای تاب‌­‌‌آوری در محیط (مارگریت او دوگرتی و آن مستن) ۲. درک حوزه‌­‌‌های فرهنگی و رابطه­‌‌ی آن­‌‌ها به فرآیندفرایندهای تاب­‌‌آوری(لیندا سی­‌‌ترون و لیندا لیبنبرگ) ۳. تاب‌­‌‌آوری و فرهنگ: تنوع فرآیندفرایندهای حمایتی و سازگاری مثبت(مایکل اونگار) قسمت دوم: بررسی­‌‌های موردی تشریحی: تاب­‌‌آوری جوانان و فرهنگ ۴. مسیرهای فرهنگی به تاب­‌‌آوری: فرصت­‌‌ها و موانعی که دانش­‌‌جویان سیاه­‌‌پوست آفریقای جنوبی به­‌‌یاد می­‌‌آورند(لیندا سی­‌‌ترون و ناریدی پاشا) ۵. ـ تاب­‌‌آوری در میان جوانان زیمباوه و یتیمان(الیاس مپفو، نانسی رود، مگان ماکاـ موتپفا،جیمز جنئوری و جان مپفومو) ۶. ـ تعامل بین فرهنگ و تاب­‌‌آوری و خطرات و پیامدهای آن: بررسی نیوزیلند(جکی ساندرز و رابین مونفورد) ۷. ـ مسیرهای فرهنگی به­‌‌سمت تاب­‌‌آوری: حمایت اجتماعی غیررسمی ازجوانان درمعرض خطر در چین(گیوکسیو تیان و ایکسلینگ وانگ) ۸. تاب­‌‌آوری بخشی از فرهنگ من است: درک زبان و سرزمین در فرآیندفرایندهای تاب­‌‌آوری جوانان بومی(لیندا لینبرگ، جانیس ایکادا و مایکل وود) ۹. ـ انگ اجتماعی؛ کلیشه و هویت­‌‌های تاب­‌‌آوری و فرآیندفرایندهای آن درمیان نوجوانان آمریکایی سیاه­‌‌پوست ۱۰. نامرئی­‌‌شدن در میان فرهنگ سفیدپوستان آمریکای جنوبی و فرآیندفرایندهای تاب­‌‌آوری (پاتریک راسل، لیندا لیبنبرگ و مایکل اونگار) ۱۱. ـ تاب­‌‌آوری و فرهنگ جوانان کر و لال در جوامع مختلف آمریکایی(الیزابت ای. مور و دونا. ام مرتنز) ۱۲. موانع فرآیندفرایندهای تاب­‌‌آوری: درک تجربیات و چالش­‌‌های پیوستن کودک­‌‌سربازهای قدیمی به جامعه­‌‌ی کانادایی(شلی ویتمن و لیندا لیبنبرگ) ۱۳. ـ تأثیرات خشونت محیط­‌‌های چندفرهنگی بر واکنش­‌‌های تاب­‌‌آوری در میان نوجوانان و جوانان شهر ایتاگویی ـ کلمبیا(وندی کلیور، روبرتو میجیا و یولاندا تورس) قسمت سوم: تاب­‌‌آوری پژوهشی در میان فرهنگ­‌‌ها ۱۴. ارزش حفظ نگرش و دیدی باز برای موارد متدولوژی در پژوهش­‌‌های تاب­‌‌آوری و فرهنگ (جیا هی و فونس جی آر . ون دی ویجور) ۱۵. ـ پژوهش­‌‌های خلاقانه­‌‌ی کیفی در فرهنگ و تاب­‌‌آوری(لیندا لیبنبرگ و لیندا سی­‌‌ترون) ۱۶. ـ اصول اخلاقی در پژوهش­‌‌های تاب­‌‌آوری: احترام، ارتباط متقابل،مسؤولیتمسئولیت­‌‌پذیری (لوری لالی دی مک کوبین و جنیفر مونیز) قسمت چهارم: نتیجه‌­‌‌گیری ۱۷. ـ فرهنگ و تاب­‌‌آوری: گام­‌‌های بعدی برای نظریه و عمل (کاترین پانتر ـ بریک)

مطالب تاب آوری بخش دوم

مطالب تاب آوری

بمنظور دسترسی بهتر علاقه مندان به مطالب و ترجمه های منتشر شده با موضوع تاب آوری در سایت میگنا  بخش دوم  از این مجموعه هم منتشر میگردد دانش پژوهان و دانشجویان علاقه مند به مطالب و پژوهش های  تاب آوری میتوانند با کلیک برروی متن مطالب را ملاحظه فرمایند .


تاب آوری تحول آفرین / زهرا نیازاده
تاب آوری و ارج نهادن بر طرح کلان زندگی

راههایی بر ای افزایش تاب آوری در روزهای سخت / سارا حق بین
اگر قرار است بحران داشته باشم بهتر است بحران خوبی باشد/ عفت حیدری

راه های افزایش تاب‌آوری در کودکان حین و بعد از طلاق/ سارا حق بین
موسیقی ، تاب آوری و نیک زیستی / محمدرضا مقدسی

تاب آوری و فرسودگی شغلی پرستاران ، پیراپزشکان و پزشکان / عفت حیدری
قدردانی و افزایش تاب آوری / سارا حق بین

تاب آوری خانواده / مهسا عبدالهی
افزایش تاب آوری خانواده / سارا حق بین

اگر قرار است بحران داشته باشم بهتر است بحران خوبی باشد

تاب آوری ناشنوایان نیازمند فرآیندهای چندگانه است / محمدرضامقدسی
تاب آوری پزشکان ، پرستاران و پیرا پزشکان

چگونه با افکار منفی مقابله کنیم/ سارا حق بین
ایجاد تاب آوری در برابر تروما / مهسا عبدالهی

داستان‌سُرایی، سلامت روان و افزایش تاب‌آوری / سارا حق بین
شش زمینه مرتبط با تاب آوری کودکان / محمدرضا مقدسی

مثبت بودن همیشه به معنای لبخند زدن و خوشحال به نظر رسیدن نیست/ سارا حق بین
تاب آوری کودکان با نیازهای ویژه از مسیر ورزش/شقایق هاشمی شکفته
تاب آوری پزشکان و پرستاران ، مسیر سپاسگزاری/عفت حیدری

تاب آوری بستر سلامت روانی مثبت است / نرگس زمانی
احساسات مثبتِ بیشتر نسبت به احساسات منفی، موجب توانایی و تاب آوری است

تاب آوری و روانشناسی مثبت گرا / محمدرضا مقدسی
نظریه تاب آوری شرم و شفقت به خود/ طاهره عزیزپور

فراز و فرود زندگی و افزایش تاب آوری / سارا حق بین
کوچینگ شناختی رفتاری ،انتخاب و دستیابی/ نرگس زمانی

تاب‌آوری عاطفی و روش‌های بهبود آن / سارا حق بین
تاب آوری پرستاران و پزشکان ، مسیر مهربانی وبخشش / عفت حیدری

تاب آوری پرستاران و پزشکان ، مسیر شفقت و مهربانی با خویش
تاب آوری پزشکان و پرستاران ، مسیر سپاسگزاری

تاب آوری اجتماعی ، توسعه و افزایش / سارا حق بین
تمرین هایی جهت ایجاد و افزایش تاب آوری، تمریناتی ساده برای بزرگسالان/ طاهره عزیزپور

کوچینگ شناختی رفتاری ، یادگیری مداوم یا موفقیت و شکست / نرگس زمانی
کوچینگ تاب آوری و پاسخ به پرسشی بنیادی / محمدرضامقدسی

افزایش تاب‌آوری در محل کار/ سارا حق بین
تاب آوری پزشکان و پرستاران ، شجاعت کامل نبودن/عفت حیدری

تاب آوری پزشکان و پرستاران ، مسیرکمال گرایی/عفت حیدری
کوچینگ شناختی رفتاری، از صدای منفعل به صدای فعال/ نرگس زمانی

چند بازی جهت افزایش تاب آوری برای کودکان دبستانی / طاهره عزیزپور
تاب آوری و عزت نفس در محیط کار/ مهسا عبدالهی

تاب آوری نوجوانان

برگرفته از کتاب روشهای نوین بهزیستی و تاب آوری جوانان

بیشتر روی صبوری و عدم قضاوت تمرکز کنید. بسیاری از نوجوانان در جهانی زندگی می­کنند که احساس می­کنند مورد قضاوت قرار می گیرند و دیگران با آنها صبور نیستند. در حقیقت آنها اغلب خود نیز صبور نبوده و نسبت به خود و دیگران قضاوت می­کنند . بنابراین لازم است کمی آموزش ببینند تا صبور باشند و قضاوت نکنند. یادگیری شامل صبور بودن و قضاوت نکردن طی تمرین تنفس و یوگا و مراقبه است . یادتان باشد که بعد از آموزش این استراتژی ها آنها را وادار کنید تا تجربیات و حس خود را بیان کنند.

 به گزارش میگنا بیشتر نوجوانان می­توانند فعالیتهای مراقبه و ذهن آگاهی مثل تنفس و مراقبه را برای چند دقیقه بدون توجه به سن خود تمرین کنند . بنابراین یک فرد ۱۵ ساله می­تواند به مدت ۱۵ دقیقه مراقبه را تمرین کند 
به تمرین ۱۵ دقیقه توجه کنید , برای نوجوان به ویژه آنان که مشکل توجه و تمرکز دارد ؛ سخت است که مدتی یک جا بنشیند ( جوانانی که دچار بیش فعالی یا اختلال توجه هستند ) اگر این پیام را بدهید که جوان باید مدت زمان مشخصی بنشیند, احتمالا باعث استرس او می شوید که یک بار دیگر باید به خواسته بزرگترها تن بدهد .
هر چه بیشتر خودتان مراقبه را تمرین کنید  بهتر می­توانید با واژه های مناسب به جوانان کمک کنید تا استراتژی های تنفس و یوگا و مراقبه را بیاموزند . بنابراین خیلی مهم است که شما خودتان مراقبه را تمرین کنید .

وقتی این نوع کار را چه خودتان و چه با جوانان انجام می­دهید ؛ هفت عامل مهم را که زیربنای مراقبه است را در نظر بگیرید: قضاوت نکردن , صبوری , اعتماد ؛ تقلا نکردن و پذیرش و رها کردن ( کابات – زین ؛ ۲۰۱۳ )

پیشنهاد می­کنیم که بیشتر روی صبوری و عدم قضاوت تمرکز کنید. بسیاری از جوانان در جهانی زندگی می­کنند که احساس می­کنند مورد قضاوت قرار می گیرند و دیگران با آنها صبور نیستند. در حقیقت آنها اغلب خود نیز صبور نبوده و نسبت به خود و دیگران قضاوت می­کنند . بنابراین لازم است کمی آموزش ببینند تا صبور باشند و قضاوت نکنند. یادگیری شامل صبور بودن و قضاوت نکردن طی تمرین تنفس و یوگا و مراقبه است . یادتان باشد که بعد از آموزش این استراتژی ها آنها را وادار کنید تا تجربیات  و حس خود را بیان کنند.

لطفا به نکات ذیل در مداخلات توجه کنید. خیلی اوقات تصور می­کنیم که برای فعالیت های مراقبه لازم است چشمان بسته شوند در حالی که ضرورتا اینطور نیست . در حقیقت در وضعیت های یوگا بهتر است چشمها باز باشند ، بجز قسمت پایانی و استراحت یوگا که در پایان جلسه یوگا قرار دارد . می توانیم به جوانان بگوییم بجای بستن چشمان خود می­توانند چشمان خود را نیم بسته کنند یا به جایی خیره شوند تا مغز برای استراحت فرصتی پیدا کند .
به علاوه معمول است که فرد باید برای مراقبه دراز بکشد اما ضروری نیست . در حقیقت در برخی از موارد نباید دراز کشید . برای مثال اگر از جوانانی که سابقه بحران فیزیکی و جنسی یا احساسی داشته اند ؛ بخواهید که دراز بکشند  عصبانی و ناراحت می شوند . بعضی ها هم راحت نیستند , اما نمی­توانند نه بگویند. بنابراین بهتر است جانب احتیاط را نگه داشته و به آنها پیشنهاد کنید که برای مراقبه و تنفس بنشینند.

تکنیک های تنفس
دم و بازدم تجربه طبیعی از زمان تولد ماست . تمرین تنفس برای کنترل بدن طبیعتا به دست نمی­ آید. یادگیری تنفس به شیوه های مورد بحث با این حقیقت پیچیده می­شود که دم و باز دم ملایم در دوران کودکی به دلیل تجارب استرس و اضطراب و غم و بحران و چالش های دیگر زندگی  قطع می­شود. به هر حال وقتی این استراتژی را بیاموزید , می­توانید برای از بین بردن استرس و اضطراب و غم و اندوه و حتی کنار آمدن با بحران از آن استفاده کنید.

نام فعالیت : تنفس اصولی
مدت زمان : ۱ تا ۵ دقیقه
هدف : به جوان یاد بدهید که چطور از تجربه تنفس برای آرامش استفاده کند.
سن ؛ جنسیت و بررسی های فرهنگی : از ۴ سالگی می تواند این استراتژی تنفس را آموخت و هیچ ملاحظه جنسیتی هم وجود ندارد. استفاده آسان از تنفس ربطی به ایمان و معنویت ندارد و ملاحظات فرهنگی نیز در کار نیست.
همه می­دانیم چطور نفس بکشیم چون این کار را از بدو تولد انجام داده ایم . می­توانید این مهارت را بخوبی به یاد بیاورید و آنرا برای شارژ و انرژی دادن به بدن و ذهن خود انجام دهید.

راهنمایی ها برای فعالیت:

  1. به آنها بگویید که می­خواهید راه تازه ایی برای انجام کار در هر ثانیه از روز در موقع بیداری و خواب بیاموزید و آن شیوه تنفس است. آنها باید به آرامی روی صندلی یا زمین بنشینند.
    به جوانان یاد آوری کنید که همه ما می­دانیم چطور نفس بکشیم و از بدو تولد چگونه آنرا انجام دهیم. به مرور زمان توضیح دهید که چطور ریتم تنفس ما عوض می­شود .می­توانیم با آگاهیذهن و بدن خود را قوی کنیم ( برای مثال بدون فشار دم و بازدم کنید)
  2. توضیح دهید که نباید با فشار نفس کشید . در عوض از دم و بازدمارام نفس بکشید و توضیح دهید که خیلی مهم است هروقت دچار تنگ نفس یا سرگیجه شد دست بردارند.
  3. حالا از نوجوان بخواهید که آرام دم و بازدم کنند . مراقب باشید که آنها چه کار می­کنند.
  4. از آنها سوال کنید وقتی خواستید نفس بکشند؛ چه حسی داشتند ( برای مثال وقتی من نفس می کشم ؛ سرگیجه می­گیرم . یا این عجیب ترین کاری است که تا به حال از من خواسته اند. یا احساس می­کنم عصبی شده ام )
  5. وقتی با آنها در مورد واکنش های آنها تا مرحله ۴ حرف می­زنید , به آنها توضیح دهید که هدفمند نفس بکشند ؛ آنها اغلب اشتباهی عمل می­کنند مثل وقتی می­خواهند شیرجه بروند ؛ نفس زیادی را نگه می دارند و شکم خود را سفت می­کنند . به آنها توضیح دهید که تنفس آرام با شیرجه زدن توی آب یا دویدن خیلی متفاوت است.

 حالا از جوانان بخواهید دوباره آرام دم و بازدم داشته باشند . چند بار تنفس آنها را چک کنید . اگر لازم شد با آنها تمرین کنید 
چکیده کردن سوالات : تنفس هدفمند چیست ؟ تفاوت بین تنفس موقع شیرجه و شنا و تنفس هدفمند چیست ؟ موقع امتحان یا قرار ملاقات یا مصاحبه شغلی چگونه نفس می کشید؟

این تمرین به درد چه کسانی می­خورد؟ این تمرین برای همه مناسب است . بهر حال مراقب کسانی که مبتلا به مشکلات تنفسی یا آسم هستند باشید.

نام فعالیت: تنفس شکمی
مدت زمان : ۳ – ۱۰ دقیقه

هدف: برای افزایش ظرفت تنفس و آن را به  بالا و پایین رفتن شکم ربط دهید. تنفس شکمی خودش فرایند ساده دم و بازدم و آنچه که در شکم موقع دم و بازدم صورت می­گیرد ،است.

سن ؛ جنسیت, ملاحظات فرهنگی : حتی یک کودک ۴ ساله هم می­تواند از این استراتژی استفاده کند و هیچ ملاحظات جنسیتی هم وجود ندارد. استفاده ساده از تنفس به هیچ ایمان و مذهبی ربط ندارد . و ملاحظات فرهنگی هم وجود ندارد.

سنجش خطر: اگر جوانان مشکلات تنفسی دارند؛ از آنها بخواهید که تجربیات خود را در این باره بگویند و مطمئن شوید که تنفس آگاهانه برای آنها مناسب است. در مورد استراتژی های تنفسی به عهده درمانگر یا مربی است که مراقب جوانان باشند که مبادا دچار تنگ نفس یا سرگیجه شوند.
این فعالیت را موقع نشستن یا دراز کشیدن می­توان انجام داد.در اینجا احتیاط می­کنیم و مراقب هستیم که به جوانانی که دچار بحران فیزیکی و احساسی هستند ؛ نگوییم که دراز بکشند. بعضی ها هم راحت نیستند و ترجیح می­دهند بنشینند اما قدرت نه گفتن را ندارند. خودتان پیشنهاد دهید که بنشینند.

برگرفته از کتاب روشهای نوین بهزیستی و تاب آوری جوانان
برگردان محمدرضا مقدسی.عفت حیدری.نشرورجاوند

غرقگی و تاب آوری

عفت حیدری؛
مترجم بیش از۶۰ عنوان کتاب و فعال حوزه خودیاری، زنان وخانواده و تاب آوری

آیا تا به حال واژه غرقگی را شنیده اید؟ غرقگی یا غرقه شدن تجربه روانی مثبتی است که در آن فرد از خود رها و به تمامی جذب فعالیت شده سپرد و این همراه با لذت و خوشی است.

غرقگی حالتی که فرد ناپدید میشود، فقط هدف و فعالیت باقی میماند گویی چیزی شبیه به خلسه است که وقتی فردی کاری را با عشق و علاقه انجام می­دهد؛ اتفاق می­افتد که در آن فرد خود را به نوعی رهایی و  فراموشی می­سپرد و این غرقگی همراه با لذتی سرشار و سرخوشی غیر قابل توصیفی همراه است. غرقه شدن تجربه اوج اوست.

غرقه زمانی رخ می­دهد که ما به انجام تکالیف و یا فعالیتهای کنترل پذیر اما چالش برانگیز که مستلزم داشتن مهارت و انگیزه درونی همراه است؛ اشتغال یابیم. به چنین حالاتی تجربیات اوج یا بهینه هم اطلاق شده است.

زمانی که آنقدر جذب کاری شده اید که هیچ چیز دیگری برای شما اهمیت ندارد یعنی غرقگی

در این حالت گوئی زمان متوقف شده است و از خود رها شده ایم؛ تمای توجه و تمرکز روی کاردر حال انجام است؛ تمرکز و توج با عشق و هیجان مثبت، بدون دل نگرانی از نتیجه نامطلوب یا شکست.

به عبارتی غرقگی زمانی رخ می­دهد که متوجه می­شوید کاردر دست انجام شما به شکلی هم هدف و هم لذت را با هم در بردارد.

میهالی چیک سنت میهای (Mihaly Csikszentmihaly)  متولد ۱۹۳۴ روانشناس و نظریه پرداز غرقگی و اهل مجارستان است که پیشینه سالها پژوهش در حوزه شادکامی و خلاقیت را بهمراه دارد وی مدیر سابق گروه روانشناسی در دانشگاه شیکاگو و صاحب کرسی استادی در دانشکده روانشناسی و مدیریت کلرمونت است بر مبنای نظریه ایشان حد بهینه تجربه دارای مولفه های هشت گانه ای است که در آثار ایشان به تفصیل مورد اشاره قرارگرفته است این اثردر فارسی نیز ترجمه و در دسترس علاقه مندان قراردارد.

مزایای غرقگی چیست؟

وقتی در این حالت به سر می برید؛توقع سود و بهره ای را ندارید؛انجام کار به خودی خود پاداشی برای شما محسوب می شود.

در حقیقت با لذت و رضایت و خوشحالی کارتان را انجام می­دهید. وقتی تجربه ایی به لحاظ درونی انگیزه بخش و با پاداش همره است؛ آنگاه امکان زیست و زندگی در اینجا و اکنون فراهم است و در حقیقت  زیستن به این واسطه  درزمان حال ارزشمند می­­شود و در واقع  لحظه ای را قربانی پاداش های احتمالی نخواهد شد.

پژوهشی در خصوص افرادی که با مشکلات جسمی یا اجتماعی دست و پنجه نرم کرده اند و مصائبی چون کمپ های اجباری یا گم شدن در میان برف و یخ های قطب را تجربه کرده اند؛ نشان داد که این افراد تنها با انجام کارهایی که به شدت مجذوب و غرق در اجرا و انجام آن بوده اند؛ توانسته اند که بر موقعیت خود کنترل داشته باشند. کسانی که از تاب آوری بهینه برخوردار بوده اند و از  این وقایع جان سالم به در برده اند و اکنون صاحب تجربیاتی  ارزشمندی هستند؛ در واقع توانسته اند با کشف منابع حمایتی در محیط و هر آن چیزی که در اختیار داشته اند توانا و تاب آور بوده و  خود را از مهلکه برهانند.

نکته اجتماعی و حایز اهمیت مسأله اینجاست که اغلب نجات یافتگان در تلاش برای نجات دیگران بوده اند پژوهشگران دریافتند که مهمترین ویژگی مشترک این افراد توجه به هدفی  فراتر از خویش و نجات دیگران بوده است این به تنهایی که دلیلی که ما از انجام دقیق و مجدانه وظایف خویش لذت سرشار و معنوی را نیز تجربه کنیم.

که البته در بدترین شرایط و در تنهایی نیز  می­توانیم روی احساس تنهایی و مشکلات خود تمرکز کنیم و یا بر عکس روی فرصتهایی تمرکز کنیم که در تنهایی باعث پیشرفت ما می­شوند.

چه بسا در تنهایی فرصتی دست دهد تا کارهایی انجام دهیم که قادر نیستیم در جمع از عهده آن برآئیم.

با تعریف دوباره شرایط و توانایی غرقگی و تمرکز روی کارهایی که در دست داریم؛ می­توانیم توانمندیهای خود را شکل داده و از اضطراب خود بکاهیم.

این دو مورد سنگ بنای ما در شرایط دشوار و تاب آوری و سازگاری و رشد ما پس از پایان دشواریها نیز بشمار می آیند.

غرقگی مهارت است توانمندی در آن نیاز به زمان دارد. غرقگی یک ویژگی ذاتی نیست که برخی از آن بهره مند باشند و بعضی از این موهبت بهره ایی نبرده باشند.

راههایی برای پرورش غرقگی به شما پیشنهاد می­کنیم:

یک: به فردی غیرحرفه ایی و آماتور تبدیل شوید

اگر می خواهید غیرحرفه ایی و آماتور باشید؛ روی لذت خود از کار و مسئله تجربه محض کار متمرکز شوید.

خوشبختانه پژوهش ها حاکی از آن است که غرقگی زمانی پرورش داده می­شود که افراد درگیر انجام کارهایی می­شوند که نیازمند انرژی و بذل توجه فراوان است.این امر به معنای تجربیات رایگان اوقات فراغت است که نیاز به صرف هزینه خاص ندارد.تجربیاتی از این دست در واقع بهترین نوع تجربیات غرقگی به شمار می­آیند.

در بهترین وضعیتهای غرقگی از حواس پنجگانه خود استفاده می­کنیم در حقیقت غرقگی در کمترین فاصله ممکن با بدن ماست

با انجام فعالیتهایی ورزشی ، کوهنوردی، شنا، پیاده روی، دوچرخه سواری و …   یا فعالیت های هنری، کاردستی، نقاشی و  طراحی؛ رنگ آمیزی؛ کار روی چوب، سفالگری؛ مجسمه سازی؛ آشپزی؛ خیاطی؛ بافتنی؛ نواختن ساز

حتی گفتگو کردن و حرف زدن با دیگران؛ بحث و تبادل نظر؛ بازی کردن با بچه هابخصوص بازی هایی که ذهن و جسم را با هم درگیر می­کند مثل پانتومیم؛ بازی های ویدیویی؛ شطرنج و …. میتواند فرصت های در دسترس و برای همگان فراهم باشد.

در وضعیت غرقه گی؛ مغز فعالیت آمیگدالا (بخش مربوط به واکنش جنگ و گریز) را کاهش داده و این امر به خودی خود باعث  کاهش اضطراب؛ افسردگی و کسالت و دلمردگی می­شود. همزمان فعالیت کورتکس پیشانی کاهش یافته و فرد دیگر به مسائل خود فکر نمی­کند.

تجربه غرقگی به طور منظم؛ میتواند میزان مشارکت و فعالیتهای یادگیری را افزایش داده؛ عملکرد ورزشی را در ورزش های حرفه ای قهرمانی بالا می برد و امکان خلاقیت را مهیا ساخته و باعث افزایش میزان لذت فرد از فعالیت بدنی و ورزش باشد  و به تبع آن احساس رضایت فرد از زندگی افزایش می­ یابد.

هم آنگونه که همگان میدانند تاب آوری ظرفیت بازگشتن از دشواری پایدار و ادامه دار و توانایی ترمیم خویشتن است. تاب آوری یعنی اینکه فرد بتواند قوام و سلامتی روانشناختی خود را در مواجه با مخاطرات و تهدیدات حفظ کند. این ظرفیت انسان می­تواند باعث شود تا وی پیروزمندانه از رویدادها  عبور کند و علیرغم قرار گرفتن در معرض تنش های شدید شایستگی اجتماعی؛تحصیلی و شغلی او ارتقاء یابد. تاب آوری به معنای توانایی مقابله با شرایط دشوار و پاسخ انعطاف پذیر به فشارهای زندگی است.

تاب آوری می تواند به مرور زمان رشد کند یا کاهش یابد و بر اساس خود اصلاح گری فکری و عملی انسان در روند آزمون وخطای زندگی شکل می­گیرد.

اکنون به این معنا خواهیم پرداخت که غرقگی چه ارتباطی با تاب آوری دارد؟

در حقیقت بر اساس پژوهش های انجام گرفته قرار گرفتن در وضعیت غرقگی موجب ارتقای تاب آوری می­شود و توان افراد را برای خروج از بحران امکان پذیر می­سازد.غرقگی توان آن را دارد تا سنگ بنای تاب آوری افراد در مقابله با دشواریهای زندگی باشد گرچه عده ای نیزمعتقدند غرقگی میتواند از تاب آوری هم فراتر رود.

برای آنکه تاب آوری شویم؛ چگونه غرقگی را به زندگی روزمره بیاوریم؟

سرعت وشتاب زندگی امروزی توجه بسیاری از ما را مصروف خود می کند؛ برنامه زندگی ما آنقدر شلوغ میشود که واقعا فرصت نمی کنید دمی بیاسایید و به آنچه دارید انجام می دهید؛ توجه کنید. مشغولیت تا به این حد سبب استرس می شود. زمانی را صرف آن کنید تا دقیقتر و هوشیارانه تر زندگی کنید. این کار باعث می شود که در حین انجام فعالیتها و کارهای تان بیشتر هم لذت ببرید و به شما کمک می کند تا در برابر فشار و استرس تاب آور تر شوید.

می توانید کارهایی را انتخاب کنید که  موجب خوشحالی شما باشد و باعث سلامتی و هوشیاری شما می شود. اما خیلی از کارهای روزمره را بدون توجه و آگاهی انجام می دهیم. وقتی استرس ما بیشتر می شود؛ کارها را بدون آگاهی وهوشیاری انجام می دهیم. نمونه آن زمان رانندگی است وقتی بدون توجه و آگاهی رانندگی می کنیم؛ یکدفعه متوجه می شویم که به مقصد رسیده ایم؛ بدون آنکه کاملا از مسیر طی شده آگاه باشیم.

آنقدر در افکار خود غرق شده ایم که متوجه رانندگی و مسیر یا مناظر بین راه نشده ایم.وقتی ذهن ما آرامتر و متمرکزتر است ؛ راحتتر می توانیم تمرکز کنیم. دقیقا بر خلاف وقتی که با عجله و شتابزدگی کارها را انجام می دهیم.وقتی با آگاهی کاری را انجام می دهیم؛ آن لحظه را به تمامی درک می کنیم. برای مثال وقتی با تمرکز کاری را انجام می دهیم و یا وقتی در روابط خود توجه کامل و حضور خود را به طرف مقابل می دهیم.

وقتی بدون توجه و آگاهی کاری را انجام می دهید یا در رابطه ایی حضور دارید؛ کاملا درگیر آن شغل و تجربه و رابطه نمی شوید.شاید به لحاظ فیزیکی حاضر باشید یا آن کار را انجام داده باشید؛ اما واقعا حضور ندارید.

البته وقتی کارهای ساده و امنی مثل مسواک زدن را انجام می دهید؛ چندان اشکالی هم ندارد؛ اما وقتی کارهای خطرناکی مثل رانندگی را بدون توجه و آگاهی انجام می دهید؛ و یکدفعه کودکی سر مسیر شما ظاهر می شود و او را نمی بینید؛ تصادف می کنید؛ آن وقت تبدیل به حادثه ای خطرناک می شود.یا شاید آنقدر توجه ندارید که ببینید دوست و یا عزیزتان حال و روز خوبی ندارد و فرصت حمایت و ابراز عشق به او را از دست می دهید و این کار به مرور در  رابطه دوستی شما اخلال ایجاد می کند.

وقتی تصمیم می گیرید که آگاهانه تر و هوشیارتر زندگی کنید؛ از لذتهای جسمانی و عاطفی بهره مند می شوید.و حس و حال خوبی را تجربه می کنید که طبعا ناشی از انجام امور به نحو عالی است. خرسندیی هایی نظیر حس و حال خوب در مقایسه با لذتهای گذرا و ناپایدار هوشمندانه ترند.

لذتهای جسمانی حول و حوش حواس یا عواطف می چرخند؛ حال آنکه خرسندی و شادکامی از پایداری نسبی برخوردارو اغلب اوقات طیف وسیع تری از توان فردی و فضائل را شامل می شود.

آنچه در امداد اجتماعی حائز اهمیت است وقتی از عضوی از خانواده  یا دوستی یا مراجعین به موقع حمایت می کنید؛ نوعی خرسندی به شما دست می دهد. خرسندی حقیقی با خود اعتماد به نفس و توانمندی به همراه دارد و خرسند و راضی هستید که می توانید به خود یا دیگران کمک کنید.

با زندگی معنامند آگاهانه تر غرقگی را به زندگی  خود بیاورید  مساله معنامندی در تاب آوری هم فراوان مورد تأکید است.

برنامه ریزی درست به شما امکان آنرا می دهد تا کارهای دلخواه خود را بیشتر انجام دهید و وقت خود را برای کارهایی که دوست ندارید؛ تلف نکنید. فعالیتی دلخواه را انتخاب کنید. این امر علاوه بر اوقات فراغت در مورد زندگی کاری شما هم صدق می کند.کاری با معنا را انتخاب کنید که به خصوص مهم باشد و انجام آن کار و زمان زیادی را بطلبد. در این صورت حس نمی کنید که وقت خود را تلف می کنید. و در برابر فشارهای مختلف زندگی  از توانایی و تاب آوری بیشتری برخوردار خواهید بود.

توسعه تاب آوری در مدارس ،کودکان و خانواده

انتشارات سخنوران کتاب «تاب‌آوری در مدارس» اثر «بام ماراس»، ترجمه «محمدرضا مقدسی» و «عفت حیدری» را که شامل دستورالعمل‌هایی برای تاب‌آوری در مدارس، کودکان و خانواده‌هاست را با قیمت ۵۵ هزار تومان منتشر و روانه بازار کرد.

این کتاب در نظر دارد تا ابزارها و الگوهای مفیدی برای مدارس فراهم کند و فرایند و دیدگاه آنها را نسبت به تاب آوری و بهباشی دانش آموزان بهبود دهد که مبتنی بر مطالعات متعددی در حوزه تاب آوری است و کمک می‌کند مدارس در رسیدگی به تاب آوری کودکان و جوانان خودکفایی روز افزونی داشته باشند و برای این منظور مجموعه ای کارآمد از ابزارها و روشهای مختلف ارایه می‌کند.

تاب آوری در مدارس

شواهد دال بر آن است که مدرسه به عنوان یک نهاد و سازمان آموزشی می تواند در ایجاد پیوندهای تاب آوری بسیار قوی عمل کند.

مدارس بعد از خانواده ها، محتمل ترین محل برای دانش آموزان هستند تا آنها شرایطی را تجربه کنند که تاب آوری در آنان تقویت شود. گرچه مدارس قدرت ایجاد تاب آوری را دارند، اما باید کارهای بیشتری انجام داد تا تضمین کرد که برای همه دانش آموزان چنین اتفاقی خواهد افتاد.


روابط و ایجاد تاب آوری
دو موضوعی که در پیشینه موثر مدارس برای ایجاد تاب آوری در دانش آموزان به کرات مورد تاکید قرار گرفته است، مراقبت و شخصی سازی هستند. مدارس با ایجاد محیطی مناسب برای خلق روابطی شخصی، تاب آوری را در دانش آموزان تقویت می کنند. این روابط با معلمان و مربیانی شروع می شود که دارای رویه ایجاد تاب آوری هستند و امید و مثبت اندیشی را منتقل می کنند. این رویه ایی است که می گوید من باور دارم تو از پس آن بر می آیی و به جای آنکه در خطر باشی، متعهد می شوی.

روابطی که تاب آوری را در مدارس ایجاد می کنند با تمرکز بر روی نقاط قوت دانش آموزان مشخص می شوند. در حقیقت، بزرگسالان لازم است با همان وسواس در دانش آموزان به دنبال نقاط قوت بگردند که به دنبال نقاط ضعف آنها هستند. البته این به معنای آن نیست که از رفتار نامناسب یا پرخطر آنها به سادگی رد شده یا آن را نادیده بگیریم. بلکه به این معناست که خیلی ساده تصویر را طوری متعادل کنیم که یک دانش آموز حداقل بازخورد را برای نقاط قوت خود بگیرد. نقاط قوت دانش آموز همان نقاط قوتی است که مانع از رفتار پرخطر وی شده و باعث تاب آوری او می شود.


تحقیقات فزاینده ای نشان داده است که منفی گرایی و برچسب های منفی زدن به کودکان سبب ایجاد مانع برای تغییرات مثبت در آنان می شود. افراد برای تغییر، باید حس خودشکوفایی داشته باشند. آنها باید این امید و باور را داشته باشند که دارای نقاط قوت بوده و توانایی تغییرات مثبت را دارند.

دانش آموزان این باور و امید را طی تعاملاتی که با دیگران دارند، ملکه ذهن خود می کنند. حیاتی ترین مساله برای ایجاد تاب آوری در هر دانش آموز یک رابطه پر از اعتماد است. حتی رابطه ایی که با یک بزرگسال با خانواده یا بدون خانواده برقرار می کند. رابطه ایی که می گوید شما مهم هستید.

هدف مطالعات خطرنگر، شناسایی آسیب پذیریهای دانش آموزان است، به طریق که مداخلاتی ایجاد کند تا خطر را در آنان کاهش دهند و عواقب و پیامدهای مثبتی را در مواجه با این خطرات افزایش بخشند.

واقعیت آن است که دانش آموزان این برچسب ها و منفی گرایی ها را باور کرده و بر اساس آن عمل می کنند. به جای آنکه مسیری به سوی تاب آوری جلوی راه آنها گشوده شود. رویه ایی که اغلب در مورد یک کودک مشکل دار در پیش گرفته می شود، آن است که این کودک محکوم است.

تحقیقات و مطالعات تاب آوری این برخورد را به چالش کشیده و پایه ای را برای رویه تاب آوری فراهم می آورد. بسیاری از آنها را می توان آموخت و به لحاظ محیطی آماده کرد. انجام این اقدامات باعث می شود که تاثیری عمیق تر روی زندگی بچه ها ایجاد شود و تاثیر آنها عمیق تر از عوامل خطر یا زندگی استرس آمیز است.

بسیاری از معلمان گزارش می دهند که آنها تاب آوری را در دانش آموزان خود حس کرده اند. آنها حالا بدون دانستن جزئیات، اصطلاحات و واژه هایی برای شناسایی تاب آوری یاد می گیرند. به هر حال وقتی معلم ها در جستجوی ویژگی مثبت در کودکانی باشند که با وجود محیط های پرخطر تاب آور هستند، کودکان هم می توانند این ویژگی ها را در خود تشخیص دهند.

برخی از معلمان، نقش راهنمای دانش اموزان را بر عهده دارند و واقعیت زندگی این دانش آموزان کارخانه ای را شرح داده و روشن می سازن که چرا الگوی کارخانه ای، مدارس نه تنها مانعی بر سر راه تاب آوری است، بلکه مانعی بر سر راه آموزش دانش آموزان نیز به شمار می رود.

اندازه و ابعاد مدارس نیز مانع دیگری از الگوی کارخانه ای مدارس است. مشکل می توان در چنین فضایی، محیطی محبت آمیز و روابطی قوی برقرار ساخت و آموزش و رشد دانش آموزان و معلمان را شخصی کرد. خیلی سخت است که استانداردهای بالای رفتاری، تحصیلی و حرفه ای در چنین مدارسی برقرار گردد.

در مدارس بزرگ و گمنام، فرهنگ غالب نوجوانان به ندرت بطور جدی با یک فرهنگ بزرگسال ارتباط برقرار می کند و اعتقادات، ایده ها و نگرانی های جدی دانش آموزان را نشان می دهد، اینها عواملی هستند که باعث می شود دانش آموزان بخواهند زودتر بزرگ شوند ( میر، ۱۹۹۵).


*برگرفته از تاب آوری در مدارس: نان هندرسون.مایک.ام میلستین.
برگردان محمدرضا مقدسی، عفت حیدری

آشنایی با بزرگان تاب آوری دنیا؛ قسمت پنجم “نان هندرسون”

آشنایی با بزرگان تاب آوری دنیا؛ قسمت پنجم “نان هندرسون”

گردآوری و ترجمه: جواد طلسچی یکتا
مددکار اجتماعی و عضو تیم تخصصی تاب آوری خانواده در  انجمن ازدواج و خانواده کشور

نان هندرسون، دارای مدرک کارشناسی ارشد مددکاری، سخنران و مشاور ملی و بین المللی در زمینه پرورش تاب آوری ، موضوعات مرتبط با مصرف مواد مخدر و مشروبات الکلی و تغییر سازمانی است. وی سال ها به عنوان استاد دانشگاه به مطالعاتی در باب مصرف مواد و مشروبات الکلی پرداخته و روانشناس و مشاور نیز بوده است. هندرسون برنامه های مرتبط با پیشگیری در سطح شهر و ایالت، یا برنامه های اجرایی تاب آوری را مدیریت کرده و به عنوان مددکار بالینی به جوانان و خانوده ها مشاوره داده است.

او بنیانگذار و سردبیر کتاب “تاب آوری در عمل ” است و با تالیف و ویرایش کتاب های دیگر نیز همکاری داشته است. وی ساکن شهر سن دیگوی کالیفرنیا و مسئول اجرایی پروژه “تاب آوری در عمل” در این شهر است.

در دو سال اخیر نیز، او با ارتش آمریکا نیز در باب ابتکارات تاب آوری شان همکاری کرده است. در بعضی از ایالت های آمریکا نیز اعلام شده که از مدل تاب آوری هندرسون در مدارس استفاده شده است.

هندرسون حدود ۲۵ سال به اقصا نقاط جهان جهت آموزش تاب آوری برای جوانان، بزرگسالان، خانواده ها و سازمان ها سفر کرده است. آثارش در بیش از ۲۵ کشور دنیا مورد استفاده قرار گرفته و به زبان های اسپانیولی و روسی ترجمه شده است. هندرسون نویسنده و ویرایشگر ۵ کتاب من جمله یکی از بهترین کتاب های پرفروش شامل “تاب آوری در مدارس: ایجاد شرایط برای دانش آموزان و معلمین” است.

از کتاب های اخیر او “کتاب کار تاب آوری: بازگشت قوی تر، هوشمندانه تر، و با عزت نفس بالاتر” که سال ۲۰۱۲  برای نوجوانان و جوانان انتشار یافته و برای ۴ سال پرفروش ترین کتاب آمازون در زمینه تاب آوری بوده است.

دیگر آثارش:

تاب آوری در عمل: نظرات عملی برای فائق آمدن بر خطرات و توانمندسازی در جوانان ، خانواده ها و جوامع

راهنمایی برای تاب آوری: برنامه ریزی برای حرکت جوان از استرس به موفقیت

و رویکردهای مدرسه در پرورش تاب آوری.

 

هندرسون معتقد است که تقریبا همه با این نظریه او موافق هستند که تاب آوری همان ظرفیتِ بازگشت، سازگاری در مقابله با مشکلات، و پیشرفتِ شایستگی اجتماعی ، علمی و فنی است با وجود اینکه انسانها در معرض استرس قرار دارند و این استرس ذاتِ دنیای امروز است. پس از مطالعات فراوانی که از تحقیقات و کتب هایی با موضوع تاب آوری و مصاحبه با صدها کودک انجام شد، هندرسون ۴ گام اساسی را برای پرورش تاب آوری در کودکان و جوانان را شناسایی کرد، گام هایی که برای بزرگسالان در هر نقشی که در زندگی کودک ایفا میکنند، کاربردی است.

۱_ همیشه این عبارت را در ذهن داشته باشید: “نگرش تاب آوری”.  

پرورش تاب آوری با نگرشی که به صورت کلامی یا غیرکلامی بیان میشود آغاز می گردد. عباراتی همچون: “مهم نیست که در گذشته مرتکب چه اشتباهاتی شده اید ، مهم نیست که چه مشکلاتی را پیش رو دارید، قدرت شما بالاتر از این خطرات هست و هر خطر، مشکل و گرفتاری که شما با آن ها مواجه می شوید گام هایی برای رشد شما هستند”

با دلسوزی گوش کردن، تصدیق درد ناشی از مشکلات در کودکان در حالیکه به آنها از قابلیت هایشان گوشزد می شود، ایجاد شرایط برای حرکات متفکرانه و پرورش دهنده _بزرگ یا کوچک_؛ همه اینها بخش هایی از این نگرش هستند.

۲_ به همان اندازه که روی ضعف ها باریک بین هستید، روی نقاط قوت نیز متمرکز باشید.

هندرسون معتقد است که اگر انسان ها در فرهنگی که تقویت توانایی ها در آن حاکم بود زندگی می کردند ، در نتیجه انجام این کار آسان ترمی بود و بحث در مورد قابلیت ها و استعدادهای فرد و اهداف و دستاوردها، مثبت تلقی شده است. بخشی از این فرهنگ، رسانه های با اخبار مثبت است که بر کمک افراد، حمایتشان، از خود گذشتگی آن ها ، و مراقبت از هم متمرکز هستند.

۳_ برای هر کودک چرخه تاب آوری ایجاد نمایید.

گام بعدی که میتواند همزمان با گام دوم اتفاق بیفتد، ایجاد شرایط محیطی پیرامون هر کودک برای پرورش تاب آوری ست.این شرایط در واقع شبکه ای ازحفاظت، حمایت و پرورش گرایش به خودسازی و ظرفیت تاب آوری در کودک است.

۴_ هرگز تسلیم نشوید.

تاب آوری فرآیند طول عمر است که در زندگی هر کسی جریان دارد. بسیاری از افراد بهبودیافته از مشکلات دوران کودکی این تجربه را با دیگران سهیم شده اند که چطور پافشاری اطرافیان در ایجاد تاب آوری و حفظ این تاب آوری نقش داشته است.

 

منابع:

https://ccsme.org/wp-content/uploads/2017/01/Fostering-Resiliency.pdf

تاب آوری و سالمندی

تاب آوری و سالمندی

عفت حیدری ( عضوارشد کارگروه مترجمین خانه تاب آوری )

تا بحال به پاسخ نهایی و قاطع این پرسش که بهترین دوران زندگی کدامست فکر کرده اید ؟ با یحال به این فکر کرده اید حد بهینه و اعلای تاب اوری در کدام دوره زندگی محقق میشود ؟

بطور کلی خیلی ها اعتقاد دارند سالهای جوانی یا سالهایی که دانشگاه رفته اند یا بعبارت دیگر دهه دوم زندگی شان یا حدود و حوالی ۲۰ سالگی ایام خوش و بهترین روزهای زندگی آنها بوده است که البته از لحاظ توانایی های بدنی این حرف کاملا درستی است .
در ایام جوانی ، ناتوانی و استهلاک بهمراه علائم پیری مثل تغییراتی در میزان شنوایی ؛ قدرت استخوانها ؛ وضعیت بینایی؛ بی خوابی یا ظاهر فرد هنوز شروع نشده و خطر ابتلا فرد به بیماری در این سنین کمتر است اما در نظر داریم بهباشی صرفا ابعاد جسمانی را شامل نمی شود.
نکو زیستی و بهباشی عاطفی و سلامت روحی فرد در سلامت روانی و اجتماعی مهم است. به نظر می آید که افراد در دهه دوم زندگی نیزامکان تصمیم گیری های زیادی دارند و فرصت کافی هم برای اشتباه کردن در اختیار دارند که صد البته واقعیت امرغیر از این است.
از افراد در این سنین انتظارمیرود که به دانشگاه بروند تحصیلات خود را تکمیل کنند و بعد از آن شغلی مناسب انتخاب کرده و ازدواج کنند و به داشتن فرزند هم بیاندیشند
در عرصه های دیگر هم از افراد توقعاتی مطرح است بعنوان مثال صاحب مسکن و اتومیبل شوند و ثبات مالی و اقتصادی داشته باشند و از عهده هزینه ای زندگی ، معیشت و ارتزاق خود برآیند .
بخوبی میدانیم کسانی که دوره میانسالی را گذرانده اند؛ اغلب این نگرانی ها را ندارند و فرصت کسب مهارتهایی را برای مقابله با چالش های استرس آور داشته اند که صد البته نمی توان گفت که سالمندان مشکل و گرفتاری ندارند پر مسلم سالمندی هم مسایل و چالش های خاص خود را بهمراه دارد .با این حال شواهد نشان می دهد که افراد سالمند حس و حال روحی مثبت تری دارند این تنها قصه و داستان نیست مطالعات دانشگاهی همچنین نشان داده است سلامت روان افراد سالمند به مرور زمان بهتر می شود.
به نظر می رسد که با تکیه بر مطالعات مغزپژوهان و دستاوردهای طب سالمندی و پژوهشهای همسو در عرصه سلامت روان واقعا دیگر شایسته نیست پدر بزرگ و مادر بزرگان خویش را با عناوین و القابی سخیفی چون ( پیر خرفت ) مخاطب قرار دهیم باید بپذیریم که بهداشت روان و عملکرد روانی اجتماعی سالمندان رو به بهبود است و کلیشه زشت و نامناسب ( پیرخرفت ) انگ و حرف بیهوده ای بیش نیست وظیفه همگی ماست که در تعدیل و ترمیم نگرش و رفتارهای اجتماعی با سالمندان نقش های بهتری ایفا کرده و حرمت بزرگان را بیش از پیش محفوظ بداریم .

مطالعات دانشگاهی و مفهوم سازی سنتی در عرصه سالمندی اغلب روی نقصان و نارسایی های فیزیکی و شناختی تمرکز دارد و در مقابل مطالعات بسیار اندکی در خصوص وجه روانی سالمندی صورت گرفته است به نظر جامعه دانشگاهی و پژوهشگران بایستی سه جنبه عملی پیری یعنی جنبه های جسمانی شناختی و روانشناسی بعنوان یک مجموعه ناگسستنی در کنار هم لحاظ فرمایند.

پژوهش ها بایستی به این نتیجه برسند که سالمندان چه مهارتهای خاص و توانایی هایی دارند که ریشه و دلیل بهداشت و سلامت روانی اجتماعی آنهاست.
البته آگاهی داریم که تاثیرات استرس روی افراد بر اساس سن و سال متفاوت است؛ بلکه جنس و نوع مشکلات و چالش های سالمندی متفاوت و دگرگون است.

با ما در بخش دوم این مطلب نیز همراه باشید

مرحله دوم از کارگاه تاب آوری برای کارشناسان شبکه یاری کودکان کار برگزار شد

روز سه شنبه مورخ ۲۳ مهرماه سال جاری مرحله دوم از کارگاه تاب آوری در محل دفتر شبکه یاری کودکان کار واقع در‌ تهران، دروس، مرکز خدمات اجتماعی منطقه سه (سرای محله دروس) برگزار شد.

 

اثربخشي بسته هاي آموزشي تاب آور و تركيب مثبت نگر و تاب آور در بهبود بهزيستي روان شناختي، راهبردهاي مقابله اي و كاهش اهمال كاري و تنيدگي تحصيلي

زمينه و هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسي اثربخشي مداخله تاب آور و تركيب مثبت نگر و تاب آور در كاهش اهمال كاري تحصيلي و تنيدگي تحصيلي و بهبود بهزيستي روان شناختي و راهبردهاي مقابله اي موثر دانش آموزان دختر نوجوان انجام شد.
مواد و روش ها: اين مطالعه از نوع نيمه آزمايشي همراه با مراحل پيش آزمون، پس آزمون و دوره پيگيري بود. ۶۰ دانش آموز ۱۴ تا ۱۶ ساله به روش خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شدند و به صورت تصادفي در دو گروه آزمايش و يك گروه شاهد قرار گرفتند. آموزش هاي تاب آور و تركيب مثبت نگر و تاب آور طي ۹ جلسه دو ساعته، به دو گروه آزمايش ارايه گرديد. از پرسش نامه هاي اهمال كاري تحصيلي سواري، تنيدگي تحصيلي Ang و Huang، بهزيستي روان شناختي Ryff و راهبردهاي مقابله اي Endler و Parker در مراحل پيش آزمون، پس آزمون و پيگيري استفاده شد. داده ها با استفاده از روش تحليل واريانس با اندازه گيري هاي مكرر مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت.
يافته ها: آموزش هاي تاب آور و تركيب مثبت نگر و تاب آور، باعث كاهش معني دار اهمال كاري تحصيلي و تنيدگي تحصيلي و افزايش معني دار بهزيستي روان شناختي و راهبردهاي مقابله اي موثر گرديد، با اين تفاوت كه برنامه آموزشي تركيبي در ارتقاي بهزيستي روان شناختي، راهبردهاي مقابله اي موثر و كاهش تنيدگي تحصيلي موفق تر از برنامه آموزشي تاب آور بود. همچنين، برنامه آموزشي تاب آور در كاهش اهمال كاري تحصيلي تاثير بهتري داشت.
نتيجه گيري: برنامه هاي آموزشي كه از تلفيق چند رويكرد و نظريه براي طراحي بسته هاي آموزشي بهره مي گيرند، تاثيرات معني دار بيشتري دارند. بنابراين، استفاده از نتايج پژوهش در طراحي برنامه هاي آموزشي پيشگيرانه و بهبود دستاوردهاي آموزشي موثر باشد.

اثربخشي بسته هاي آموزشي تاب آور و تركيب مثبت نگر و تاب آور

در بهبود بهزيستي روان شناختي، راهبردهاي مقابله اي و كاهش اهمال كاري و تنيدگي تحصيلي

کلاس تاب آور

کلاس تاب آور

منبعی برای معلمان، مشاوران و کارکنان مدرسه

نوشته: سام تایلور، انجی هارت و مدرسه هوپاک

ترجمه: محمدسعید منصوری شیرازی

منبع تاب آوری برای ارائه کمک های عملی به معلمان و دیگر کارکنان تهیه شده و نیز برای استفاده گروه آموزشی مناسب است. این منبع به ایجاد ارتباط بین معلم ها و دانش آموزان کمک می کند و از ابتدای سال از طریق مشاوره و مشارکت در انجام تمرینات مفید، درگیر می شوند.

این منبع، فعالیت هایی را برای معلمان فراهم   می کند که می توانند در زمان کلاس برای ترویج و تشویق دانش آموزان در زمینه تاب آوری به کار ببرند. فعالیت ها بر اساس چهارچوب تاب آوری است که به وسیله مربيان انجام می گیرد و امیدواریم که دانش آموزان بهتر بتوانند با چالش های مدرسه و زندگی روزمره مقابله نمایند.

هدف

هدف این منبع تدارک اطلاعات و تمریناتی است که در تاب آوری دانش آموزان نقش دارد و به آن ها در زمینه های زیر کمک می کند:

دستیابی به روابط مثبت با دانش آموزان.

ایجاد درک و آگاهی از نقاط قوت و چال شهای فردی دانش آموزان مانند امیدها و آرزوها.

پشتیبانی از دانش آموزان به منظور توسعه تاب آوری به شیوه مناسب با شرایط فردی.

این دوگانه با تیراژ هر جلد ۵۰۰ نسخه و قیمت هر نسخه منفرد ۲۰۰۰۰ تومان توسط انتشارات تخت جمشید منتشر و در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است .