سیستم های آموزشی تاب آور در زمان همه گیری کووید ۱۹

دولت، وزارتخانه ها و مدارس با چالش هایی برای برنامه ریزی آموزشی در زمانی بسیار نامطمئن مواجه هستند.

بعد از آشفتگی ها و مشکلات آموزشی به دلیل تعطیلی مدارس و قرنطینه کشورها کم کم و به تدریج محدودیت ها را بر می دارند، در حالی که مقیاس کلیدی مراقبتی به خصوص فاصله اجتماعی و فیزیکی را رعایت می کنند.

بسیاری از کشورها در اروپا و آسیای مرکزی تصمیم گرفته اند که مدارس را باز نکنند. گرچه ویروس همچنان دنیا را در می نوردد و هنوز واکسن ها در حال آزمایش اند، جوامع آماده می شوند که به یک دوره نرمال جدید عادت کنند.در حالی که آموزش به نسبت قبل بسیار متفاوت شده است. برخی از کشورها برای سناریوهای مختلفی در سال تحصیلی جدید برنامه ریزی می کنند. بعضی از مدارس بازگشایی می شوند و بعضی دیگر همچنان آموزش از راه دور را انتخاب می کنند.

مدارس در حالی بازگشایی می شوند که نمی توانند شاگردان را به دلیل قوانین فاصله گذاری اجتماعی تمام وقت بپذیرند. تقویم های مدارس اصلاح می شود و معلم ها بصورت شیفتی در مدرسه حاضر می شوند، فعالیتهای آموزش از راه دور جبران برنامه های زمانی کاهش یافته در مدارس را می کنند.  برخی ازشاگردان چند ساعت و یا چند روز در هفته را در مدرسه به سر می برند و باقی هفته را از راه دور آموزش می بینند.

این در حالی است که احتمال دارد برخی از دانش آموزان، آموزش چهره به چهره ببینند و بر اساس سن و سطح آموزش و نیازهای یادگیری و یا شرایط خانوادگی و اجتماعی خود آموزش ببینند. برای مثال فرزاندن کادر درمان مانند پرستاران و پزشکان و یا کودکان محروم و یا در حاشیه ممکن است برای آموزش در مدرسه نسبت به سایر شاگردان اولویت داشته باشند.

برنامه ریزی در محیط کار کمّی نیست و با بسیاری از ناشناخته ها و کاستی های آموزشی می تواند در سالهای آتی روی شاگردان اثر گذار باشد و باعث استرس و اضطراب در میان کادر آموزشی، کودکان و خانواده ها شود.دنبال کردن اصول تصمیم گیری مهمتر از هر چیزی، پیش شرطی برای بهبود تاب آوری سیستم های آموزشی است.

در ادامه ملاحظاتی برای برنامه ریزی و ایجاد سیستم های آموزشی تاب آور در دوره همه گیری کوویید ۱۹، آمده است که تضمین می کند همه کودکان آموزش جامع و کیفی دریافت کنند.

همه گیری، محرکهای محرومیت اجتماعی را چند برابر کرده است. محرکهایی مانند خانواده هایی با در آمد کم، بیکاری، بیماری، سرمایه اجتماعی، مسکن،شبکه های محلی( محله های حمایتگر، حمل و نقل و …) و آموزش دستاوردهای آموزشی به طور عمده تحت تاثیر عواملی هستند که در چهار سطح کار می کنند:

-کودک و خانواده: جنسیت، قومیت، بهداشت، پویایی .
-مدرسه: منابع، عملکردهای آموزش،یادگیری، دستورالعمل ها،حمایت، دلسوزی .
-اجتماع: روابط مدرسه – جامعه
-مشارکت مقامات و جامعه محلی

فراهم آوردن آموزش بهتر به این معناست که رسیدگی به محرکهای محرومیت به عنوان یک الویت در تمام چهار سطح به طور همزمان مد نظر قرار گیرد.

فراهم آوردن آموزش بهتر نه تنها در مورد سهمیه اضافی برای کودکان در حاشیه است، بلکه در مورد تضمین آن است که تلاش های محلی و ملی بتواند از تغییر و تحول مدارس با تاکید بر دو جنبه حیاتی عمل کند. تغییر پداگوژیک با رشد برنامه جامع تر و منعطف تر و فرایندهای آموزشی که پاسخگوی نیازهای خاص هر کودک است. .تغییر دستورالعمل های مدرسه، ساختار و موسسات به طوری که رسیدگی و مراقبت و احترام و حمایت کل نگر هدف اصلی ماموریت ها و مدارس باشد.
ذینفعان آموزشی با توجه به این هدف می توانند به ماموریت و پنداره و هدف طولانی مدت خود وفادار بمانند. تمام کودکان نیز می توانند حقوق آموزش خود را تحقق بخشند و نیروهای بالقوه خود را به فعل در آورند.

سیاستگذاران آموزشی ممکن است نتوانند تصمیم گیری های سیاسی را در مقیاس های سلامت ملی و مقیاس های حمایتی کنترل کنند، اما می توانند روی آنچه می دانند و در حوزه کنترل آنهاست، تمرکز کنند. برای مثال شیوه های حمایتی دانش آموزان، کیفیت یادگیری و توزیع خدمات آموزشی جامع و مراقبتی و بهزیستی نیروی کار آموزشی


گرچه ذینفعان آموزشی همه ابزارها را برای مدیریت و یا مخاطب قرار دادن شرایط زندگی کودکان و خانواده های آنها را ندارند،اما از این قدرت برخوردارند که هر کودک در مدرسه مورد احترام و استقبال قرار گرفته به گونه ای مورد حمایت قرار گیرد که در فعالیتهای مدرسه شرکت کند و در محیطی مناسب آموزش ببیند. فراهم آوردن آموزش بهتر نیاز به دیدگاهی دارد که جامعه نیز در آن سهیم باشد. درحالی که مشارکت گسترده ذینفعان در تمام سطوح و مراحل چرخه برنامه ریزی جهت شکل دادن مداخلات حیاتی است و موافقت دیگران را نیز در زمان نبود قطعیت جلب می کند.


برگرفته از: کتاب ساخت سیستم های آموزشی تاب آور در زمان همه گیری کووید ۱۹٫
-محمدرضا مقدسی.عفت حیدری
– نشر سخنوران

ساخت سیستم‌های آموزشی تاب‌آور در همه‌گیری کووید ۱۹ منتشر شد

کتاب «ساخت سیستم‌های آموزشی تاب‌آور در همه‌گیری کویید ۱۹ » که توصیه‌هایی برای تصمیم‌گیرندگان در سطوح ملی، ملی و آموزش و پرورش است با ترجمه «محمدرضا مقدسی» و «عفت حیدری» توسط انتشارات سخنوران در ۹۸ صفحه و با قیمت ۵۵ هزار تومان، منتشر و روانه بازار شد.

محمدرضا مقدسی روز یکشنبه در گفت وگو با خبرنگار ایرنا گفت: این کتاب گزارشی است که توسط دفتر اروبایی و آسیای مرکزی یونیسف منتشر شده است و در نظر دارد از دولت ها و مقامات فرهنگی و تصمیم گیرندگان دیگر در سطح ملی، دولت های محلی و مدارس بخواهد تا برای بهبود آموزش و عادی سازی شرایط بعد از تعطیلی  گسترده مدارس برای تاب آوری مدارس، آشفتگی ها و مشکلات آموزشی برنامه ریزی کنند.  
وی افزود: هدف این است که سیستم های آموزشی تاب آور در اروپا و آسیای مرکزی بتوانند تأثیرات همه گیری کووید ۱۹  بر یادگیری و تعلیم و تربیت را به حداقل رسانده و آمادگی بیشتری در برابر بحران های احتمالی آتی ایجاد کنند و به بهبود و جامعیت سیستم های  آموزشی برای همۀ دختران و پسران در این مناطق کمک کنند.

این مترجم کرمانشاهی با اشاره به اینکه کرونا منجر به رعایت نشدن عدالت آموزشی در بخش های مختلف جامعه جهانی شده است، اظهار کرد: کودکان خانواده های کم درآمد، فرزندانی که در مناطق روستایی با زیرساخت های فقیرانه زندگی می کنند، کودکانی از اقلیت های قومی و زبانی، کودکان معلول، مهاجر و پناهنده، کودکانی که با مشکلات قانونی دست و پنجه نرم می‌کنند و کودکان و جوانانی که در شرایط دشوار یا خانواده های آشفته زندگی می‌کنند، با موانع و دشواری های بسیاری برای شرکت در امر آموزش و یادگیری مواجه هستند.  این کودکان بیشتر از همسالان خود با پیامدهای فراوانی از جمله آموزش با کیفیت پایین و پیامدهای اجتماعی روبرو می‌شوند که برنامه ریزی برای آنها اجتناب ناپذیر است.
مقدسی در مورد بخش‌های مختلف این کتاب هم یادآور شد: ملاحظاتی برای برنامه ریزی در زمان نبود قطعیت،  ملاحظاتی برای تضمین دسترسی به آموزش، برای همۀ کودکان و نوجوانان،  ملاحظاتی برای تضمین آموزش جامع و کیفی برای همۀ کودکان و نوجوانان،  ملاحظاتی برای تضمین بهزیستی همۀ کودکان، نوجوانان، معلمان و والدین و ملاحظاتی برای مدارس ایمن برای کودکان و نوجوانان، پنج فصل این کتاب است.

کارگاه تاب آوری در مدارس( نخستین کنگره ایرانی روانشناسی مثبت دانشگاه شهید بهشتی)

گواهی شرکت دراین کارگاه آموزشی  توسط دبیرعلمی کنگره با لوگو ونشان دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه شهید بهشتی  ، سازمان نظام روانشناسی جمهوری اسلامی ایران  و انجمن روانشناسی بالینی کودک و نوجوان ایران صادر خواهد شد..تعلیم و تربیت بصورت عام و مدرسه ها بصورت خاص می‌توانند مهمترین مراکز آموزش و توسعه تاب آوری باشند که البته در مقابله  با آسیب‌های اجتماعی و توسعه مدیریت پیشگیری نیز  می‌توانند نقش عمدهای ایفا نمایند، مدارس موفق و مثبت در مواردی نیز می‌توانند بدکارکردی‌های خانوادگی را نیز جبران نمایند. از طرفی روش‌های اجرایی و عملیاتی برای آموزش تاب آوری در مدارس آنچنان‌که میبایست مورد توجه قرار نگرفته است. در این دوره بصورت اجمالی به اهمیت و چگونگی آموزش تاب آوری در محیط‌های آموزشی  پرداخته می‌شود

مدرسه تاب آور

مدارس تاب آور در دنيا به رشد خلاقيت و مديريت استرس در كودكان كمك مي كنند

نويسنده: دكتر ليلا افضلي

بشر امروز در یک دوره پیچیده زندگی می کند، یکی از مشخصات این دوره تخصصی شدن مسائل و وابستگی افراد به یکدیگر جهت استفاده از تخصص آنها برای تداوم یک زندگی متعادل است. با توجه به سرعت تغییر و پیشرفت در تمام ابعاد زندگی بشر امروز، توجه به کیفیت زندگی تحصیلی دانش آموزان نیز یک امر مهم است. وظیفه نهاد آموزش و پرورش به عنوان مهمترین نهاد اجتماعی در آماده کردن دانش آموزانی که عامل توسعه کشور تلقی می شوند، برای مواجهه و سازگاری با مقتضیات قرن بیست و یکم که از حساسیت ویژه ای برخوردار است، بسیار حساس و سنگین است. نقش نظام آموزشی امروزه فقط یادگیری و انتقال دانش رسمی نیست، بلکه به همه ابعاد غیر تحصیلی نیز مربوط می شود و یکی از بزرگترین چالشهایی که سر راه معلمان امروز قدعلم کرده این است که چطور تک تک دانش آموزان را به موفقیت تحصیلی برسانند.  شناسایی عواملی که هم موجب بهبود عملکرد تحصیلی شود و هم سلامت روانشناختی دانش آموزان را ارتقاء دهد از اهمیت خاص برخوردار است. از جمله این عوامل افزایش تاب آوری دانش آموزان است. تاب آوری عبارتست از فرایند سازگاری با زندگی استرس آمیز و پرچالش به شیوه ای که فرد بتواند با مهارت های حمایتی و سازگاری از پس آن برآید. در واقع تاب آوری ظرفیت تحمل سختی ها و اصلاح خود می باشد. تمرکز بر تاب آوری به معنای این است که به جای داشتن یک دیدگاه معیوب و تمرکز بر عوامل خطرزا- اینکه مشکلات و خطرات چطور می توانند به رشد ناسالم و عدم موفقیت در زندگی تحصیلی و اجتماعی منجر شوند- دیدگاه تاب آورانه و قوت مداری را در پیش گیریم و بر عوامل پیشگیری کننده تمرکز کنیم: نقاط قوت شخصی، حمایت های رشدی و فرصت ها، موقعیت های محیطی و ویژگی های خانواده ها،‌ مدارس، اجتماعات و گروه های همسالان که فلاکت ها و مشکلات را کاهش و رشد سالم و یادگیری موفقیت آمیز را ارتقاء می دهند.

مدارس بعد از خانواده ها، محتمل ترین محل برای دانش آموزان هستند تا آن ها شرایطی را تجربه کنند که تاب آوری در آنان تقویت شود. ادامه‌ی خواندن

تاب آوری در مدارس

کارگاه یک روزه تاب‌آوری باحضور ۱۴۰ معلم کلاس اول مدارس آموزش و پرورش ناحیه یک کرمانشاه برگزار شد.

محمدرضا مقدسی دراین نشست تخصصی گفت : راه خوشبختی از مدرسه میگذرد

دراین جلسه بر اهمیت نقش مدارس در توسعه تاب آوری به ویژه آموزگاران در مقطع ابتدایی تاکید شد . محمدرضا مقدسی دراین دوره آموزشی گفت : تاب آوری مخاطب عام دارد و همه بدنه آموزش و پرورش می‌تواند از آن بهره مند باشد اگرچه دانش‌آموزان بی‌سرپرست و بی‌بضاعت  و دانش‌آموزانی که به هر دلیل ساختار خانوادگی و تمکن مالی خود را از دست داده‌اند بیشتر مدنظر هستند.