تاب آوری اجتماعی

تاب آوری جامعه ، فجایع و بازسازی

مطهره خالوندی

تاب آوری اجتماعی به معنای توانایی اجتماع برای مقاومت در شرایط نامطلوب و دشوار و بهبود آن با بهره گرفتن از منابع موجود مانند انرژی، روابط، اقتصاد، حمل و نقل و غیره است.

تجربه زندگی پس از یک فاجعه قطعا حس رفاه و امنیت افراد آسیب دیده از آن را به چالش می کشد و باعث تخریب نسبی انسجام و ساختار جامعه می گردد.

هرچند این تجارب تا حدی شخصی هستند، اما از آنجا که عمیقا به حس امنیت و آرامش افراد ضربه میزنند درک و کنار آمدن با آنها دشوار خواهد بود. بنابراین، حمایت و پرورش جوامع آسیب دیده نیازمند پرورش مفهوم تاب آوری در میان افراد است.

در این صورت اجتماع می تواند پس از وقوع یک فاجع امکان سازگاری و رشد مجدد بیابد. جوامع تاب آور می توانند پیامدهای فاجعه را به حداقل رسانده و ساده تر به زندگی عادی بازگردند. اجتماع مقاوم با کنار هم ایستادن و غلبه بر مشکلات می تواند خود را به لحاظ ساختاری و اقتصادی بازسازی کند.

تاب آوری اجتماعی ماحصل شبکه بهم پیوسته سیستم هایی است که مستقیماً بر جامعه بشری در سطح اجتماعات مردمی تأثیر می گذارند، از جمله محیط های اقتصادی-اجتماعی و زیست محیطی. یک اجتماع در صورتی تاب آور است که اعضای اجتماع با یکدیگر در تعامل بوده و با هم کار کنند، به طوری که حتی در شرایط استرس زا قادر به ارائه عملکرد درست و حفظ سیستم های حیاتی باشند و با تغییرات در محیط فیزیکی، اجتماعی یا اقتصادی سازگار شوند.

هرچند تاب آوری افراد، خانواده ها یا سازمان های خاص از مولفه های اصلی تاب آوری اجتماعی هستند، اما به طور کلی جامعه تاب آور فراتر از مجموع اجزای آن است.

 به این معنی که یک سیستم تاب آور مجموه ای کامل، پیچیده و بهم پیوسته است که شامل پیوندهایی ورای روابط ساده علت و معلولی است. درک، اندازه گیری و ارزیابی تاب آوری اجتماعی نیازمند آگاهی دقیق از پیوندها و روابط بین واحدهای مختلف حکمرانی و سیستم های گوناگونی است که به طور مستقیم و غیرمستقیم بر جوامع تأثیر می گذارند.

اصول تاب آوری اجتماعی

بهبود و ارتقا تاب آوری اجتماعی در برابر حوادث و فجایعی مانند بلایای طبیعی، جنگ و بیماری های همه گیر نیازمند بررسی های فراوان و برنامه ریزی ویژه برای هر نهاد اجتماعی است. اما به طور کلی میتوان پنج اصل زیر را متذکر شد:

  1. داشتن یک رویکرد سیستمی:

درک یک سیستم به شکل کامل، از جمله جنبه های فیزیکی، زیست محیطی ، اجتماعی و اقتصادی، برای تعریف اقدامات موثر و متناسب در قبال جامعه به منظور محافظت و پشتیبانی مورد نیاز است. رویکرد سیستمی به این معنی است که سیستم به عنوان یک کل مورد مطالعه قرار می گیرد و سیستم های کوچکت، مناطق و فرایندهای مختلف درون سیستمی بررسی می شوند. از آنجا که سیستم ها ممکن است عظیم و پیچیده باشند، می توان مدل های ساده ای را ایجاد کرد که می تواند با استفاده از روش ها و تکنیک های تاب آوری در زمینه تفکر سیستم، به شناسایی عناصر و پیوندهای کلیدی کمک کند.

  • توجه به مسائلی که احتمالا در طراحی لحاظ نشده اند:

درک ریسک وقایعی با احتمال کم اما پیامدهای بزرگ اغلب با خطر “عینی” محاسبه شده در تجزیه و تحلیل های مهندسی یا اقتصادی متفاوت است. رویکرد تاب آوری کل طیف احتمالی حوادث را بالاتر وکمتر از آستانه مقاومت و نیز آستانه بازیابی  در نظر می گیرد و به این شکل توانایی نسبی برای پذیرش و بهبود آسانتر را فراهم میکند.

  • آماده سازی و تعبیه زیر ساخت ها بر اساس اصل فعال ماندن:

طراحی سیستم ها باید به گونه ای باشد که نشان دهد عواقب خرابی فاجعه بار نیست بلکه قابل کنترل است. اطمینان از عملکرد یک سیستم در حوادث شدید این واقعیت را تأیید می کند که امکان خرابی به طور کلی قابل حذف نیست و در تفکر تاب آوری معمول است. در چارچوب حوادث شدید ، فعال ماندن سیستم ها در راستای تاب آوری به این معناست که زیرساخت های مهم در حال فعالیت باقی بمانند چرا که اگر زیرساخت های مهم آسیب ببیند، مدیریت اضطراری دشوارتر و بهبودی کندتر خواهد شد و تأثیرات ممکن است به مناطق غیر آسیب دیده نیز گسترش یابد.

  • افزایش ظرفیت بازیابی با در نظر داشتن سرمایه های اجتماعی و مالی:

تأثیر طولانی مدت یک رویداد تا حدی به زمان بهبودی بستگی دارد که به نوبه خود به ظرفیت بازیابی وابسته است. ظرفیت بازیابی اغلب به سطح کلی اقتصادی و اجتماعی جامعه مربوط می شود و به ویژگی های سیستم اشاره دارد که بر سهولت بازیابی سیستم تأثیر می گذارد. بنابراین ظرفیت بازیابی تابعی از سرمایه اجتماعی (توانایی فردی افراد برای بازیابی)، سرمایه نهادی (توانایی سازماندهی تعمیر و بازسازی) و سرمایه اقتصادی (توانایی تأمین مالی تعمیر و بازسازی) است. بنابراین افزایش ظرفیت بازیابی ارتباط نزدیکی با سطح توسعه اقتصادی-اجتماعی دارد و از این رو اقدامات معمولاً برای مقابله با حوادث مشخص نیستند. کاهش فقر، بهبود سلامت و آموزش مناسب در حوزه تاب آوری از اهداف توسعه پایدار است که همچنین توانایی بهبودی جامعه را افزایش می دهد.

  • افزایش سطح تاب آوری با توجه به وقایع آینده:

انعطاف پذیری، توانایی یادگیری، توانایی سازگاری و تمایل به تغییر در صورت لزوم برای مقابله با تغییرات تدریجی اما نامشخص بسیار مهم است. درک این نکته مهم است که انعطاف پذیری فعلی یک سیستم ممکن است به دلیل تحولات تدریجی ژئو فیزیکی مانند تغییر آب و هوا و تحولات اقتصادی – اجتماعی مانند مهاجرت ، درگیری ها ، شهرنشینی و رشد اقتصادی از بین رفته باشد. این امر ممکن است نیازمند سازگاری یا تحول شود تا بتوان با شرایط بحرانی آینده کنار آمد. به منظور ارتقا ظرفیت سازگاری و نیز تاب آوری، ممکن است اجتماع مجبور به تغییر فرهنگ و نحوه سازماندهی خود شود تا توانایی خود را برای یادگیری از تجربیات قبلی، تغییر و بهبود خود افزایش دهند.

با در نظر گرفتن پنج اصل فوق می توان طرح مناسبی برای ارتقا تاب آوری در جوامع ارائه کرد تا افراد حاضر در این جوامع بتوانند در صورت مواجهه با شرایط دشوار محیطی مقاومت مناسبی نشان داده و روند بهبود و بازگشت به زندگی عادی را سریعتر طی نمایند.

تاب آوری اجتماعی اداره کل امور زنان و خانواده استان فارس

اداره کل امور زنان و خانواده استانداری فارس و با همکاری معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری برگزار می‌کند:

با توجه به شیوع بیماری کرونا و ضرورت رعایت پروتکل های بهداشتی طرح به صورت مجازی برگزار و  مدرس دوره جناب آقای دکتر محمد رضا مقدسی ( مدیر و موسس خانه تاب آوری ) می باشند

 مدت دوره ۱۲ ساعت و در روزهای چهارشنبه و پنج شنبه مورخ ۲۹ و ۳۰ اردیبهشت ماه و ۵ و ۶ خرداد ماه از ساعت ۹ الی ۱۳ خواهد بود

علاقه مندان،کنشگران اجتماعی و فعالان حوزه زنان و خانواده در سراسر کشورمیتوانند رایگان شرکت کنند

 

 گواهی شرکت توسط اداره کل امور زنان و خانواده استانداری فارس صادر می گردد. ضرورت دارد علاقه مندان  مواردذیل را تا قبل از شروع دوره فقط از طریق پیامک اعلام فرمایید.

نام نام خانوادگی ،کدملی

تاریخ تولد،مدرک تحصیلی،رشته تحصیلی ،سابقه کار، سمت و محل خدمت

۰۹۱۷۷۰۰۷۳۶۹

(لطفا فقط پیامک ارسال فرمایید )

تاب آوری اجتماعی ، زنان اعتیاد

مراسم آنلاین آغاز کارگاه های آموزشی تخصصی تاب آوری اجتماعی زنان و خانواده های آسیب دیده و در معرض آسیب با بالاترین میزان ریسک اعتیاد در ۱۳ استان در دفتر معاونت امور زنان و خانواده برگزار شد.

این  کارگاه ها براساس تفاهم نامه معاونت و ستاد مبارزه با مواد مخدر، برای مدیران و تسهیلگران محلی برگزار می شود آموزش تاب اوری اجتماعی با معرفی ۱۳ مجری از هر ۱۳ استان و ۲۶۰ سازمان محلی کار این طرح آغاز شد.

تاب آوری اجتماعی

به همت اداره کل امورزنان و خانواده استانداری کرمانشاه دوره آموزشی تاب آوری اجتماعی ( فاز اول ) در مجتمع رفاهی ، آموزشی شهید یاری کرمانشاه برگزارشد .

این دوره آموزشی در روزهای ۲/۳/۴ اسفندماه و با حضوراعضای سازمانهای مردم نهاد و کنشگران عرصه زنان و خانواده  فاز اول خود را با حضور مدیرکل امورزنان و خانواده و هیت همراه به پایان رساند.

تاب آوری اجتماعی ، اورژانس اجتماعی

دوره آموزشی تاب آوری اجتماعی برای کارشناسان اورزانس اجتماعی  به همت دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور برگزار شد

علاقه مندان میتوانند با کلیک بر تصویر محتوی آموزشی مربوطه را دریافت نمایند

تاب آوری اجتماعی چیست ؟ محمدرضامقدسی ایران پاک

تاب آوری ، چارچوبی برای فعالیت های اقتصادی و اجتماعی ( قسمت دوم )

دکترزینب خالوندی

از شورای نویسندگان خانه تاب آوری

در یادداشت قبلی در رابطه با این موضوع که پیشرفت و بهبود و حتی ثبات در هرگونه فعالیت اقتصادی و اجتماعی نیازمند تاب آوری است بحث شد. لذا اهمیت موضوع تاب آوری هم اکنون قابل درک خواهد بود. بنابراین در این یادداشت و یادداشت های بعدی سعی خواهد شد تا در رابطه با برخی از موارد چالش برانگیز که در محیط های کاری و اجتماعی رخ میدهند بحث شده و راهکارهایی به منظور تاب آوری بیشتر ارائه گردد.
اولین و ساده ترین چالش موجود در فعالیت های اقتصادی و اجتماعی، استرس است.
واضح است که استرس و خستگی بیش از حد با سرعت تغییرات بالا و فشردگی موجود در کار مرتبط است و سختی کار به طور جهانی در حال افزایش است.
این سطوح فزاینده ی استرس در محل کار، باید باعث نگرانی شود زیرا ارتباطی مستقیم و مخرب بین استرس منفی با سلامتی و بهره وری وجود دارد.
استرسی که ما را به تجربه ی دشواری یا هجمه ای زیان بار – درد و پریشانی- سوق می دهد، باید نگرانش باشیم زیرا به طور غیر مستقیم و نامطلوبی موفقیت کاری و شخصی را تحت تأثیر (منفی) قرار می دهد.
درواقع خستگی شدید شاخص ملایمی از استرس مزمن است.

بنابرین باتوجه به مواردی که ذکر شد این سوال مطرح می شود که چطور می توانیم تاب آوری مان را ارتقا دهیم و در مواجهه با استرس های مخربِ شدید، مطالبات پیوسته در حال افزایش، پیچیدگی ها و تغییرات ، با انگیزه باقی بمانیم؟

۵ مورد از موارد کاربردی:

۱: ذهن آگاهی را تمرین کنید

در دنیای کسب و کار افراد به طور روز افزونی توجه خود را به تمرین های آموزشِ ذهن که به ذهن آگاهی مربوط می شود معطوف کرده اند. ذهن آگاهی، تصمیم گیری و قضاوت صحیح و نیز حل هوشیارانه مسائل را تسهیل می کند، و نیز انعطاف آگاهانه را افزایش می دهد. در یک محیط کاری پویا، ذهن آگاهی حتی بیش از هر سه بعد دیگر مشارکت در کار – انرژی، تعهد و علاقه – در عملکرد کاری مؤثر است.

حال سوال این است که شما یا تیم تان چطور می توانید ذهن آگاهی را به داخل جریان و ریتم زندگی روزانه تان بیاورید؟ بکارگیری یادگیری چند منظوره و روش های توسعه مهارت- شامل ترکیبی از یادگیری با موبایل، آموزش در سایت، وبینارها و شبکه های یادگیری سیستم به سیستم، بزرگترین فرصت برای تمرین ذهن آگاهی است و باعث میشود ذهن آگاهی به عنوان یک مزیت اصلی سازمانی ایجاد شود.
میتوان گفت قراردادن ذهن آگاهی در پروسه های مدیریت استعداد ؛ از قبیل استخدام ، آموزش مدیریتی، مکالمات کاری و توسعه ی رهبری اجتناب ناپذیر است، گرچه بیشتر سازمان ها هنوز در این سطح پذیرش نیستند.

در انتها تعدادی کتاب و اپلیکیشن برای دسترسی سازمان یافته به ذهن آگاهی پیشنهاد می شود، شامل :

Fully Present: The Art, Science and Practice of Mindfulness ”

Mindfulness: An Eight Week Plan for Finding Peace in a Frantic World.

اپلیکیشن های مفید شامل Headspace، Spire، Mental Workout، Calm، Whil و Simple Habit.
توجه داشته باشید که سِیری مخلوط از آموزش فردی و مجازی را برای ایجاد رفتار بهینه در نظر بگیرید

کارگاه آموزشی تاب آوری در کرمانشاه

کارگاه تاب آوری اجتماعی ویژه دفاتر تسهیلگری  بمدت چهار روز در کرمانشاه برگزار شد .

کارگاه تاب آوری مشهد

کارگاه دو روزه تاب آوری بمدت ۱۶ ساعت  توسط کلینیک تخصصی مشاوره آستان  مهر رضوی  تحت امر و زیر نظر مرکز توانمند سازی  آستان قدس رضوی در روزهای ۱۶ و۱۷ اسفند برگزار خواهد شد علاقه مندان میتوانند با شماره های اعلام شده تماس حاصل فرمایند.

 

کارگاه آموزشی تاب آوری

کارگاه آموزشی تاب آوری با تاکیدات تخصصی در عملیات برای کارشناسان مسئول دفتر امور آسیب دیدگان اجتماعی سازمان بهزیستی کشور برگزارشد .

تاب آوری اجتماعی کردستان

کارگاه چهارروزه تاب آوری اجتماعی به همت امور بانوان و خانواده استانداری کردستان با مشارکت اعضای سازمانهای مردم نهاد برگزار گردید 

نشست تخصصی تاب آوری در هرسین

نشست تخصصی تاب آوری اجتماعی با تاکید بر مفاهیم بنیادی و به همت اداره بهزیستی شهرستان هرسین در تالار اجتماعات فرمانداری این شهرستان برگزارشد.

کانون کلینیک های مددکاری استان تهران با همکاری اداره کل بهزیستی استان تهران برگزار کرد

کارگاه تخصصی تاب آوری با تاکید بر مولفه های اجتماعی در روزهای ۸٫۹ آذرماه در محل تالار همایش های سازمان مدیریت صنعتی  وبه همت کانون کلینیک های مددکاری اجتماعی استان تهران  وبا همکاری اداره کل بهزیستی استان تهران برگزار  شد.این دوره دارای ارزش باز آموزی و  ویژه مدیران کلینک های مددکاری اجتماعی استان تهران  بود .

نشستی با نمایندگان کانون کلینیک های مددکاری اجتماعی استان تهران

مجله اینترنتی مددکاری اجتماعی ایران؛ به نقل ار روابط عمومی کلینیکهای مددکاری اجتماعی استان تهران گزارش داد  در نشست صمیمانه کانون مراکز مددکاری اجتماعی استان تهران (کانون کلنیک های مددکاری اجتماعی استان تهران) با محمدرضا مقدسی موسس و مدیر« خانه تاب آوری»، پیرامون انتظارات جامعه امروز از مباحث تاب آوری و ضرورت آموزش آن به مددکاران اجتماعی به خصوص کلینیک های مددکاری اجتماعی بحث و هم اندیشی صورت گرفت.قابل به ذکر است این جلسه در کلینیک مددکاری اجتماعی آوای باران برگزار شد و فرصتی برای آشنایی و شناخت بیشتر با ادبیات، مفاهیم، مبانی آکادمیک، پیشنیه و پژوهش تاب آوری فراهم آورد که نقطه عطف آن تعامل و سازگاری اجتماعی با تأکید بر خردورزیِ انسانی است.
شایان ذکر است هدف از این نشست گسترش همکاری های فی مابین با کانون مراکز مددکاری استان تهران در آینده نزدیک می باشد.
کانون مراکز مددکاری اجتماعی استان تهران این ملاقات را بسیار مناسب ارزیابی کرد.

 

تاب آوری اجتماعی زنان و خانواده

شنبه ۳۰ بهمن ماه نشست هماهنگی تسهیلگران استانی در طرح ملی تاب آوری اجتماعی زنان و خانواده در مجموعه فرهنگی نهاد ریاست جمهوری برگزار شد .

در این نشست تخصصی نمایندگان سازمانهای مردم نهاد در حوزه های اجتماعی ، خانواده و زنان ، مددکاران اجتماعی ، روانشناسان و مشاوران ، اساتید و اعضای هئیت علمی دانشگاهها از سراسر کشور حضور داشتند .

 

 

تاب آوری اجتماعی چیست ؟( قسمت دوم )

home of resiliency 12

تاب آوری چیزی نیست که داشتن آن خوب باشد، تاب آوری ضرورت است.

به همین خاطر است که گفته میشود سرمایه گذاری در تاب آوری فرصت است.افزایش قدرت مقابله، تسهیل در بازیابی ساختار و رفتارهای اجتماعی آسیب دیده و تسهیل در بهبود پذیری مأموریت ذاتی تاب آوری اجتماعی است. چنانچه تاب آوری را مترداف با انعطاف پذیری بدانیم، جامعه و یا سازمان برخوردار از آن دارای قدرت مداومی در مواجهه با تغییرات و تطبیق با نیازهای جدید خویش است. در این معنا بخودی خود به ظرفیتهایی اشاره کرده ایم که متضمن رشد است.

مقدار چالشی را که یک سازمان و یا جامعه میتواند مدیریت، کنترل و یا تحمل نماید بدون اینکه به عملکرد آن خدشه ای وارد شود شاید به گونه ای تاب آوری آن اجتماع یا سازمان را نمایندگی کند. البته قدرت واکنش و بهبود پذیری یا تطابق و برگشت پذیری به زمان قبل از آسیب و یا پس از سوانح و بلایای طبیعی علاوه بر برخورداری از دانش مدیریت بحران، وابسته و منوط به قدرت تاب آوری است. برای مواجهه کارآمد با تغییرات اجتماعی، اقتصادی، آشفتگی و آسیب های اجتماعی برخورداری از تاب آوری ضرورت است که میتواند شامل خود سازمان دهی، تحمل و حفظ شایستگی ها در شرایط سخت و در نهایت توانایی ترمیم و برگشت پذیری مشاهده و اعمال گردند. در این معنا درخواهیم یافت که تاب آوری اجتماعی قدرت پیش بینی و برنامه ریزی برای آینده را افزایش خواهد داد. بهرحال در تاب آوری جوامع به میزان برخورداری و رشد اقتصادی، حفظ و توسعه سرمایه های اجتماعی، میزان دانش و اطلاعات و برخورداری از ارتباطات و انسجام اجتماعی توجهات ویژه صورت گرفته است. تنوع در منابع اقتصادی و مالی، مشارکت های شهروندی و حمایت های اجتماعی، توسعه پیوندهای سازمانی در بخش دولتی و مردم نهاد و تأکید بر (عمل جمعی) نکات بسیار حایز اهمیتی در این مبحث به شمار می آیند. از تنوع پذیری در فعالیت های اجتماعی و اقتصادی و … میتوان بعنوان بستری برای توسعه خلاقیت ها و افزایش سرمایه اجتماعی و ارتقای تاب آوری نام برد. هم چنین ضرورت دارد در تقویت نگرش های علمی و توجه بیش از پیش برحقایق محلی و مقتضیات اجتماعی در هر موقعیت ویژه تأکید بیشتری صورت گیرد که این خود بخود بستر مشارکت بهینه را فراهم و بر جمعیت ذینفعان خواهد افزود و موجب شمولیت اجتماعی خواهد بود.

با برخی از تغییرات نمیتوان جنگید بلکه با آنها بایستی زندگی کرد، بسیاری از تهدیدات طبیعی و بلایای اجتماعی را میتوان دراین طبقه بندی جای داد چه بسا برخی از تغییرات دیگر برگشت پذیر هم نباشند، تاب آوری با تأکید بر پیشگیری در تمامی سطوح زندگی اجتماعی از این حیث از اهمیت شایان توجهی برخوردار است و از سوی دیگر در مداخلات هم میتواند نقش محوری ایفا کند. از این حیث چه در مباحث نظری و چه در عملیات و اجرا میتواند بیش از پیش مورد توجه مددکاران اجتماعی قرار بگیرد.

تاب آوری اجتماعی چیست ؟ محمدرضامقدسی ایران پاک

 

محمدرضا مقدسی

مدیر و موسس خانه تاب آوری