تاب آوری خانواده

پاسخ مثبت خانواده به مشکلات را تاب آوری خانواده گویند

پاسخ مثبت خانواده به مشکلات و مسیری که یک خانواده در مواجه با مشکلات و نگرانی هایی که در طول زمان طی می‌کند را تاب‌آوری خانواده نامید.

تاب آوری خانواده همچنین میتواند الگوی رفتاری ویژه ای باشد که خانواده تحت شرایط پرتنش بروز میدهد.

تاب آوری خانواده به روند انطباق و سازگاری در خانواده به عنوان یک واحد کاربردی اطلاق می شود.

منشا اصلی مفهوم تاب آوری خانواده به روایتی از کودکان و نحوه ی عملکرد آنها در مواجهه با تجربیات زندگی بوده است.مفهوم تاب آوری خانواده در این مسیر از تعاریف متفاوت, تحقیقات , کاربردها و تفاسیر بالینی تکامل یافته است.

بنابراین بسیار طبیعی است که درحیطه تاب آوری خانواده موضوعات مختلفی برای مشاوران  ، روانشناسان و خانواده درمانگران و دیگر افراد متخصص در این زمینه حائز اهمیت باشد.

به نظر میرسد در طول زمان ابتدا خانواده به عنوان بستری برای تاب آوری فردی مطرح شد  و در نهایت به ارتباط خانواده با تاب آوری اجتماعی تغییرجهت داده است.

اگر چه عملکرد حمایتی خانواده درواقع سیستمی است برای  توسعه و تقویت تاب آوری اعضای  آن بشمار میرود   با این حال میتوان خانواده را بمثابه چاقوی دولبه ای در نظر گرفت که در تاب آوری و آسیب پذیری اعضای خود هم میتواند موثر باشد  .

تاب آوری خانواده شامل تحقیق بر روی بحران ها و استرس هاست .برای مثال میتوان به تعاملات و حمایت اعضای خانواده از یکدیگر و مهارت های مورد نیاز برای تطبیق با نگرانی ها و نقش جامعه  در سازگاری هر چه بهتر و بیشتر خانواده را عنوان کرد.

تاب آوری خانواده همچنین میتواند توانایی پایداری و عبور از شرایط دشوار با تامل و تدبیر باشد .

تاب آوری خانواده را میتوان “روندی فعال و مثبت از پایداری , خود سازی و رشد در بحران دانست که بر این اساس خانواده تاب آور با توجه به شرایط  و شدت مخاطرات ،  قدرت صدمه و میزان وخامت اوضاع  و برخورداری از تمامی ظرفیت ها و منابع حمایتی  میتواند به روشی خاص واکنش مثبت نشان دهد .

تاب آوری چیزی فراتر از برگشت پذیری است  تاب آوری به معنای انعطاف پذیری و متضاد شکنندگی است همان طور که سکون متضاد حرکت است.

 مطالعات تاب آوری خانواده از سال ۱۹۳۰ از تاب آوری فردی به سمت تاب آوری خانواده پیش رفته است و خانواده را منبعی از توانایی و تاب آوری معرفی کرده است .

دستاوردهای پژوهشی دراین امر پیشرفتی در شناخت ساختار و رفتار خانواده محسوب می شود که تنها با تمرکز بر فردیت اعضا حاصل نمیگردد. تامل در تاب اوری خانواده بر ما آشکار میسازد که اغلب  خانواده ها حتی در بهترین شرایط هم  حداقل با سه نوع مشکل مواجه میشوند که عبارتند از :

تعییر در رتبه اجتماعی

جدل و نزاع  در نقش های خانوادگی

و ترک ، طلاق و یا مرگ یکی از اعضاء خانواده

که بایستی  از حداقل تاب آوری  و قدرت عبور موفق از این فراز و فرود برخوردار باشند .


تاب آوری خانواده ویژگی یا فرآیند!

بیشترین تحقیقات تاب آوری خانواده به شناسایی فاکتورهای محافظتی یا عوامل تهدید کننده پرداخته اند که ریشه آن را در فرزند پروری و پاسخ کودکان به عوامل استرس زا می توان یافت.

به گزارش میگنا، اغلب تحقیقات حوزه تاب آوری کودکان به دنبال تعیین ویژگی های مربوط به سازگاری های کودکان بوده است. برای مثال یافته های نیبرز, فورهند و مک ویکار (۱۹۹۳) نشان می دهد که مادر های جوان با توانایی شناختی بالا (دارای تاب آوری بالا ) تونایی ایجاد ارتباط بهتری با فرزندان خود دارند.

مطالعات متعدد دیگری نشان داده است جوانانی که نسبت به طلاق والدین خود و شرایط سخت خانواده دید منفی ندارند از نمره تاب آوری بهتری برخوردار بوده اند. وایمن و همکارانش( ۱۹۹۲ ) کودکانی را تاب آور می دانند که در شرایط پایدار خانوادگی زندگی کرده و ازقوانین خانوادگی و فضای صمیمانه ، حمایتگر و قانونمند برخوردار هستند.

یافته های دیگری را میتوان یافت از روابط معکوس معنی دار تاب آوری با احساسات منفی که در جای خود بسیار حایز اهمیت است .

مطالعات زیادی وجود دارند که تاب آوری را یک ویژگی در نظر میگرند که به عنوان نمونه می توان تحقیق بر روی خانواده های هاوایی (مطالعات پروفسور امی ورنر) را ازاین نوع بر شمرد؛ بررسی های متعدد در حوزه تاب آوری خانواده نشان داده که سخت رویی، قدرت و توان حل مساله با سطوح بالای تاب آوری و عملکرد خانواده در ارتباط بوده در تحقیقی دیگر بر روی تاب آوری خانواده هایی که سرپرستی کودکانی از دیگر کشور ها ( تاب اوری کودکان پناهنده ) را بر عهده داشتند سه عامل سطوح بالای ارتباطی و حل مسئله، داشتن دید مثبت و معنویت نقش تعیین کننده داشتند. همین طور تاب آوری بالا با عواملی مانند جهان بینی مثبت، بسیج منابع و انسجام خانواده در خانواده هایی با کودکان مبتلا به اوتیسم این ارتباطات را تایید کرده است.

در خانواده های تک والد به گفته گریف و ریتمن( ۲۰۰۵ ) پشتکار، بیان عاطفی و اعتماد به نفس از ویژگی های فردی تاب آوری لحاظ شده اند.



*رویکردهای امروزی
بررسی تاب آوری خانواده به عنوان یک فرآیند
گرچه تحقیقات در گذشته نتایج نظری و عملی خوبی در بر داشته اند اما به طور طبیعی این تحقیقات مقطعی بودند و تاب آوری را محصول مجموعه ای از ویژگی های ثابت می دانند که حضور یا عدم حضور آنها عملکرد و تاب آوری خانواده را معین میکند.

به عبارتی این مطالعات از طریق روشهای استاندارد تنها می تواند ویژگی های مرتبط با تاب آوری خانواده را در یک مقطع زمانی مشخص بررسی و مشخص نماید.

این رویکرد که تاب آوری خانواده فرآیندی بشمار آید که در طول زمان تغییر میکند و مسیر های متعددی را می پیماید مقابله ویژه ای با رویکردهای بالینی و درمانی پیدا میکند که به نوبه خود میتواند چالش برانگیز باشد.

در رویکردی که ما تاب آوری خانواده را فرایند در نظر میگیریم بالطبع هدف ایجاد مقیاس تاب آوری برای سنجش پاسخ به عوامل استرس زا نیست بلکه ما در این رویکرد در پی ایجاد روشی برای ارزیابی پاسخ های خانواده در شرایط مختلف با عملیاتی ساختن تاب آوری هستیم که به محتوا و عامل استرس زا بستگی دارد.

تمرکز بر تاب آوری خانواده و استمرار انطباق پذیری و سازگاری و سازندگی خانواده به طرح تحقیق طولی نیاز دارد که عملکرد و اتمسفر خانواده را قبل، بعد و در حین مواجهه با عامل استرس زا بررسی کند.

تعیین مسیر های مشترکی که خانواده ها اتخاذ میکنند و همچنین کشف مسیر هایی که در طولانی مدت به نتایج سازگارانه میرسند از اهداف پر اهمیت اینگونه مطالعات طولی در تاب اوری خانواده بشمار می آید.

خانواده هایی که قادر به بازگشت به شرایط پیش از بحران هستند احتمالا از نمره تاب آوری خوبی برخوردار هستند البته دراین رویکرد فرآیند-محور مسیرهای طی شده به سمت شرایط سالم پسا بحران می توانند کاملا متفاوت باشند.

اکنون روشن است که برای بررسی فرآیند های مربوط به تاب آوری خانواده در زمینه ها و شرایط مختلف نیازمند تحقیقات طولی هستیم. در واقع، توجه به عواملی که خانواده را درسازگاری با شرایط جدید یا عوامل استرس زا یاری می کند به ارایه تصویری روشن و ادارکی جامع از تاب آوری خانواده می انجامد.

همچنین مهم است که تمایز بین تاب اوری فردی و خانوادگی را هرچه بیشتر شناخته و چگونگی ارتباط این دو را کشف کنیم. بخش عمده ای از مطالعات و مبانی نظری در تاب آوری خانواده به یافته های مطالعات انجام شده در تاب آوری فردی اقتباس شده است و به خانواده ها تعمیم یافته است. با این حال، این سوال که آیا عناصر تاب آوری منحصر به واحد های خانوادگی و مستقل از افراد یا اعضای خانواده هستند نیز مورد بررسی قرار گرفته است.

به طور خاص، ما به استراتژی هایی نیاز داریم که خانواده را به عنوان یک واحد منسجم تلقی کنند. با این حال داده های منفرد و شخصی که روابط بین فرد و متغیرهای خانوادگی و تاب آوری در برابر استرس در طول زمان بررسی میکنند، نگرش و بینش مهمی درباره درک فردی از نقش تاب اوری در خانواده ارائه میدهد. یک خانواده می تواند همانطور که به دنبال غلبه بر بحران آست از آنها نیز بهره گیرد.

نکته مهم آن است که شباهت یا تفاوت عوامل مرتبط با تاب آوری خانواده و یا عوامل مرتبط با تاب آوری در یک فرد با هم سنجیده شوند. ماهیت تاب آوری خانواده چشم اندازی چالش برانگیز است و پتانسیل بازده آن قابل توجه است. یادگیری در مورد فرآیند هایی که خانواده ها در محیط های منحصر به فرد در مقابله با استرس و گرفتاری هایشان به کار میگیرند، بدون شک در طراحی مداخلات موثر واقع میشوند. برای شناسایی این فرآیندها، لازم است تحقیقات طولی هم در مورد شرایط خانواده و هم در مورد عامل مخاطره و استرس زا انجام شود.

با استفاده از این روش میتوان به مفهوم تاب آوری خانواده و کارایی آن از آغاز تا هم اکنون در ملاحظات بالینی نزدیک تر شد شناسایی مسیرهای متفاوتی که خانواده ها در مواجهه با بحران ها به کار می گیرند قطعا به شناسایی عوامل شکل دهنده این مسیرها نیز کمک می کند.

تاب آوری خانواده چیست ؟

تاب آوری خانواده مسیری است که در مواجهه با استرس ها و انطباق پذیری طی می شود که باید هم در زمان حال و هم در طول زمان مورد بررسی قرار گیرد.

تاب آوری خانواده ارکان، ابعاد، منابع و موانع خانواده در مواجه با مشکلات را مورد مطالعه قرار میدهد.

پاسخ مثبت خانواده را به مشکلات تاب آوری خانواده میگویند
این تعریف بر مبنای چند نکته مهم است که باید مورد توجه قرار بگیرد: ابتدا باید دانست که تاب آوری، ساختاری ثابت و یا برچسب نیست که بتوان آن را بر روی برخی خانواده ها اعمال کرد و روی برخی نه.

نکته اول: تاب آوری مسیری منحصر به فرد است که خانواده ها ممکن است در مواجهه با عامل استرس زا از آن عبور کنند.
نکته دوم: آن است که تاب آوری باید هم در زمان حال و هم در طول یک مدت زمان معین بررسی شود چرا که برخی عوامل ابتدا حمایت کننده و موثر واقع می شوند اما در طولانی مدت ممکن است خانواده را در معرض خطرقرار دهند.
نکته سوم: آن است که بدانیم شکل ظاهری تاب آوری با نحوه بررسی آن در شریط استرس زا با هم تفاوت دارند.

برای مثال انطباق پذیری مثبت با بحران کشاورزی و در پی آن از دست دادن شغل و درآمد احتمالا نیازمند مهارت والدین در حمایت از فرزندان است. به طور کل این تعریف اهمیت فاکتور های خطر و عوامل حمایتی را که در هر خانواده منحصر به خود است بیان میکند؛ در پاسخ به عامل استرس زا و به وجود آمدن مسیر های تاب آوری عناصر فردی و موقعیتی نقش اساسی ایفا می کنند.

تاب آوری خانواده از حفظ عملکردهای اصلی خانواده و توانایی ترمیم و بازسازی در صورت بروز سانحه و فراتر از آن از رشد و توسعه خانواده میگوید. در این روند ظرفیت های سه گانه جذب یا کنارآمدن، سازگاری یا انطباق و تغییر یا تحول در کنار مجموعه ای عوامل اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، تربیتی و ژنتیکی مد نظر قرار میگیرد.

همچنین پژوهش در پایداری و توسعه خانواده وبهباشی اجتماعی و روانی در شرایط بحرانی و غیر از آن هم به تاب آوری خانواده مربوط است.

بر این اساس روابط زوجین با یکدیگر، فرزند پروری، مدیریت روابط در خانواده به مثابه یک سازمان و پژوهش در اتمسفر زناشویی، هیجانی و تربیتی در گسره تاب اوری خانواده موضوعیت یافته اند.

هنگامیکه از تاب آوری گفته میشود صحبت از ظرفیتی به میان می آید که همه خانواده در سراسر گیتی از آن برخوردار هستند با این حال چالش اصلی شیوه توسعه و تقویت آن کماکان هسته مرکزی مطالعات حوزه تاب آوری خانواده هاست.

اکولوژی انسانی، فرهنگ، دسترسی به منابع و زیر ساخت های آموزشی و بهداشتی، رفاه و برخورداری، تغذیه، ژنتیک و اپی ژنتیک، محیط زیست، معنویت و … عوامل پرشمار دیگری می تواند در مباحث پر دامنه تاب آوری خانواده مورد توجه قرار بگیرد.

همچنین تغیییرات اقلیم، نیازهای ویژه، ناتوانی های جسمی و معلولیت، تصادفات، وقایع طبیعی، مهاجرت و جنگ، آوراگی و پناهندگی، بیماریهای سخت درمان و مرگ عزیزان و چگونگی مقابله خانواده ها با مسایلی از این دست همیشه از جایگاه خاصی در تاب آوری خانواده برخوردار بوده اند.

تاب آوری خانواده علاوه بر علوم سلامت از ظرفیت های روانشناسی، مشاوره،مددکاری،کوچینگ و منتورینگ به یقین برخوردار است.

منبع : میگنا

مدل یابی عوامل مؤثر بر تاب آوری خانوادۀ ایرانی

مطالعات متعددی به بررسی عوامل مؤثر بر تاب‏ آوری خانواده پرداخته ­اند. اما پژوهشی که به مدل ­یابی عوامل مؤثر بر تاب آوری خانوادۀ ایرانی پرداخته باشد مغفول مانده است.

هدف: پژوهش حاضر با هدف مدل­یابی عوامل مؤثر بر تاب­ آوری خانواده ایرانی انجام شد. روش: پژوهش حاضر پیمایشی از نوع همبستگی بود. جامعۀ آماری پژوهش شامل تمامی والدین شهر تهران در سال ۱۳۹۸ بودند. ۳۰۹ نفر از والدین به روش نمونه ­گیری در دسترس و داوطلبانه به عنوان نمونه انتخاب شدند.

ابزارهای پژوهش حاضر شامل پرسشنامۀ محقق‏ ساختۀ عوامل تاب‏ آوری خانواده (۱۳۹۸) و مقیاس تاب­ آوری خانوادۀ سیکسبی (۲۰۰۵) بود. تحلیل داده­ ها با استفاده از روش تحلیل مسیر انجام شد.

یافته­ ها: نظام باورها، منابع بیرونی، و ساختار خانواده به صورت مستقیم و ویژگی های شخصیتی و مهارت­ ها به صورت غیرمستقیم بر تاب‏آوری خانواده مؤثر بودند (۰/۰۵ <P).

نتیجه‏ گیری: ساختار خانواده متضمن مفاهیمی نظیر صمیمیت، همکاری، و توافق است که تاب‏ آوری خانواده را در بحران­ ها افزایش می‏دهد.

مدل یابی عوامل مؤثر بر تاب آوری خانوادۀ ایرانی

 

پرورش تاب آوری

پرورش تاب آوری منتشر شد

«کتاب پرورش تاب‌آوری» نوشته دکتر کریستوفر ویلارد با ترجمه محمدرضا مقدسی، نرگس زمانی و زهرا نیازاده توسط انتشارات پروچستا چاپ شد. پرورش تاب آوری در ده فصل و ۲۰۰ صفحه و با قیمت ۷۰۰۰۰ تومان هم اکنون در دسترس همگان است.

پرورش تاب آوری با تأکید بر خرد و حکمت مشرق زمین کتابی موثر برای ترویج تاب آوری، مهربانی و شادمانی بشمار می آید.

بخشش، مهربانی، روراستی و درستکاری، بردباری و پشتکار از جمله مباحث برجسته این کتاب است که با ارائه مستندات و پژوهش های عصب‌شناسی و روانشناسی اجتماعی بخوبی مورد بررسی قرار گرفته است و نکات عملی و کاربردی برای استفاده خوانندگان تدارک میبیند.

کتاب «پرورش تاب‌آوری» راهکارهای گسترش و پرورش ارزش‌های انسانی را در خانواده و آموزش آنها به فرزندان را به ما می‌آموزد. دکتر کریستوفر ویلارد در این کتاب با بهره‌گیری از دانش و خرد مشرق زمین و ایجاد پلی بین فلسفه شرق و غرب، مطالبی مهم را مطرح و نکاتی عملی را در اختیار خوانندگان می‌گذارد.

نویسنده کتاب دکتر کریستوفر ویلارد اظهار کرده است خواندن کتاب «پرورش تاب‌آوری» فارغ از اینکه در کدام طبقه اجتماعی هستیم، ما را به انسانی بهتر تبدیل می‌کند. ویلارد در کتاب شگفت‌انگیز «پرورش تاب‌آوری» رویکردی واقع‌گرا و کاربردی به ما می‌دهد برای اینکه مهربانی و خرد را پرورش دهیم، بردبار و بخشنده باشیم؛ برای برخورداری از خانواده‌ای شاد و سالم تلاشی اثر بخش داشته باشیم و همچنین بزرگسالی مهربان و سالمندی خردمند باشیم.

بحران و تاب آوری خانواده

دکترمحمدرضامقدسی با همکاری 

سپیده سلطانی پور کارشناس ارشد روانشناسی (کارگروه مترجمین خانه تاب آوری )

با طولانی شدن قرنطینه خانگی و الزام در رعایت فاصله اجتماعی، شرایطی پدید آمده که بیش از پیش تاب آوری خانواده را در همه ابعاد اقتصادی، اجتماعی و… به چالش می کشد. در وضعیت فعلی، ارتقا تاب آوری خانواده از ضروریات است. زیرا توجه بیشتر به تاب آوری و تقویت آن نه تنها موجب مقابله بهتر خانواده با شرایط دشوار زندگی است، بلکه بعد از عبور از سختی، خانواده چهره جدیدتری از خود را می بیند که بسیار قوی تر و توانمندتر شده است.

فراگیری بیماری کرونا، شرایط دشواری را برای همه مردم در سراسر جهان پدید آورده است. این شیوع ناگهانی با میزان کشندگی بالا، تاثیرات منفی بسیاری بر جنبه های گوناگون زندگی از جمله مسائل اجتماعی، اقتصادی و مرتبط با سلامتی بر جا گذاشته است. چه بسا این فراگیری تا پایان سال جاری نیز با ما همراه باشد و یا در سال های آتی نیز ناچار باشیم با شکل های دیگری از آن روبرو شویم.

اما چیزی که حائز اهمیت است، این است که این بحران چه تأثیری بر خانواده ها خواهد داشت؟

دو پیامد احتمالی برای خانواده ها وجود دارد.: یکی اینکه شرایط سخت و چالش برانگیز زندگی خانواده و اعضای خود را در سراشیبی زوال و فروپاشی قرار دهد، دیگری آن که همین شرایط خانواده را به سمت بازسازی سوق دهد.که در آن بهبودی حتی بیش از گذشته باشد

استرس مزمن و مستمر  ، شرایط ناگوار یا  دشواری های طولانی مدت می تواند موجب فروپاشی بنیان های خانواده شود ویاعملکرد سالم و بهنجار خانواده و تصمیم گیری را مختل کند، تعارض هایی را ایجاد کند و در نهایت باعث تزلزل مبانی و بنیادخانواده شود.

تاب آوری در خانواده ،  قدرت مقابله جمعی ،رویارویی با چالش ها و عبور موفقیت آمیز از آنها موجب صمیمیت بیشتر اعضای خانواده می شود و آنها را گرد هم می آورد.اعضای خانواده هوشیارانه نسبت به شرایط واکنش نشان می دهند، تغییرات هر زمان که نیاز باشد به وقوع می پیوندد و اعضا توجه شان را بر  معناداری مشارکت و فعالیت ها معطوف می کنند. در چنین خانواده ای امکان نوآوری و استفاده از روش های تازه در خلال سازگاری با شرایط فراهم می شود. این نوآوری به نوبه خود قادر است ارزش های موجود در سیستم خانواده را به نحوی مثبت تغییر دهد.

مسیر اصلی تاب آوری در  خانواده

با توجه به شرایط کنونی، درک این مسئله ساده است که چطور برخی از خانواده ها در شرایط بحرانی و چالش های طولانی مدت به بن بست می رسند. شرایط بحرانی مانند شرایطی که اکنون همگی آن را تجربه می کنیم، می تواند این پیامد ها را تولید کند:

اعضای خانواده نسبت به اوضاع و احوالشان اضطراب زیادی احساس کنند:

واضح است که برخی از انواع اضطراب و سطوح متوسط آنها برای پاسخگویی مطلوب به مشکلات مورد نیاز هستند، اما اضطراب بیش از حد، می تواند تمام قوای فرد را از کار بیاندازد، به گونه ای که فرد نقش منفعل به خود بگیرد ویا حتی پرخاشگر شود. اغلب اوقات  اضطراب  بیش از حد، منجر به ایجاد واکنش های هیجانی و رفتاری دفاعی می شوند و ممکن با از دست دادن اعتماد به نفس، پنهان کردن خود از مشکلات نیز همراه شود

ممکن است افراد در چنین شرایطی با انگیزه ی مضاعف و بیش از پیش مشتاق حل کردن مشکلات باشند اما به دلیل شدت بالای اضطراب، در یافت و انتخاب راه حل مناسب خلاقیت لازم را نداشته باشد ویا خود را در اجرا وانجام آن تصمیمات ناتوان تصور کند، بدین ترتیب  است که فرد در یک چرخه  عدم انتخاب راه حل ناسب و عدم توانایی در انجام گرفتار خواهد دید.

اگر به عنوان عضوی از خانواده، شاهد این نوع مشکلات هستید، بایستی با آرامش و مستقیما به آنها رسیدگی کنید:

به اعضای خانواده اطمینان دهید که  همگی این رفتارها  و مشکلات قابل درک هستند با این وجود اما قابل قبول نیستند و اعضای خانواده را در حل مشکلات خاص با هم متمرکز کنید نکته آن است که در چنین مواقعی سعی کنیم  از طرح مباحث حاشیه ای  و دور شدن از اصل موضوع برحذر باشیم اعضای خانواده ممکن است متحمل ضرر و زیان های مالی شوند، اما بخاطر خواهیم داشت  اغلب افراد از اینکه چیزی را از دست بدهند بیشتر می ترسند تا فقدان واقعی آن.افراد در بحران و ایامی مشابه طیف وسیعی از سوگ ها را تجربه می کنند، سوگ از دست دادن عزیز عمیق ترین آنهاست اما سوگ و سوگواری  تنها در مورد مرگ عزیزان  نیست. احساسات ناشی از خسارتهای مالی، بیکاری و  از دست دادن شغل و درآمد، از دست دادن فرصت ها،  تقلیل و  از بین رفتن تعاملات اجتماعی ، ناتوانی و عدم کفایت در پیش بینی و کنترل اوضاع ، و حتی از دست دادن زندگی عادی هم میتواند سوگ تلقی شود.

انواع فقدان  و برباد رفتن دستاوردها به ویژه درشرایط نامطلوب بحران ، می تواند مشکلات حل نشده گذشته را به اندازه ای پررنگ کند که دیگر نتوان از آنها چشم پوشی و اجنتاب کرد در حالی که در شرایط مطلوب و حتی عادی، مشکلات خیلی راحت تر حل می شوند درواقع  در نبود تاب آوری و در شرایط بحران احتمال  بروز خطا بیشتر خواهد بود .

افراد به صورت ذاتی توانایی مقابله با انواع مشکلات را ندارند. همانطور که چالش ها و بحران های جدیدی از راه می رسند، شیوه های مدیریت  و مقابله ای تازه و کار آمدی نیز مورد نیاز است. اینجاست که تاب آوری به افراد کمک می کند تاب اوری به افراد ، خانواده ها و حتی سازمانها امکان انتخابهای بهتر و اجرای بمراتب موفق تری هدیه میکند ترکیبی از مشکلات قدیمی و نوپدید در هرگونه بحرانی می تواند شرایط را برای اعضای خانواده  واقعا بغرنج کند یکی از پیامدهای احتمالی این است که  اعضای خانواده  نیز به سرزنش یکدیگر تمایل پیدا کنند و به جای اینکه بر حل مشکلات متمرکز شوند، تعارض های بیشتر آنها  را از مسیر اصلی دورکند.

نقش کلیدی تاب آوری خانواده در رفع مشکلات و حفاظت از هویت جمعی خانواده همیشه مورد توجه بوده است موفقیت خانواده در عبور از بحران ها یا دشواری های طولانی مدت با تاب آوری میسر است شکوفایی خانواده نیز همبسته تاب آوری است مولفه های سه گانه: ساختارهای مفید حمایتی خانواده، توانایی تصمیم گیری صحیح و جو سرشار از اعتماد، لازمه تحقق تاب آوری در خانواده هستند  این تاب آوری است که زیست خردمندانه و عمل متعدانه را یاری میرساند.

اما چگونه به رشد تاب اوری خانواده خود کمک کنیم؟

میزان تاب اوری خانواده شما چقدر است؟ خانواده شما چگونه با دشواری های طولانی مدت و مخاطرات مواجه می شوند؟ شما برای کمک به خانواده خود چطور توانایی ها و دارایی ها را به کار می بندید؟

مقابله با بحران تنها هدف خانواده نیست، بلکه باید به چیزی فراتر از آن بیندیشد، به گونه ای که خانواده بعد از عبور موفقیت آمیز از هر بحران، قوی تر، منسجم تر و مهربان تر از گذشته باشد و اعضای آن به سطح بالاتری از عملکرد دست یافته باشند. بهتر آن است خانواده از همان روزهای خوب و پر از آرامش برای توسعه همگامی، گسترش هم آیندی، تاب آوری و تقویت آن استفاده کند. تا بتواند همان سبک زندگی را در روزهای طوفانی و پر از چالش نیز ادامه دهد.

حال بپردازیم بر اینکه، چگونه به کمک منابع تاب آوری، این سطح از پایداری و شکوفایی در خانواده محقق می شود؟

  1. اهداف و منافع مشترک خانواده در رأس است اعضای خانواده نیز در سختاری منسجم و یکپارچه بایستی در راه دستیابی به آن حمایت همیشگی یکدیگر را مد نظر قرار دهند، بدین ترتیب هنگام مواجهه با بحران ها بعنوان یک گروه یکپارچه و متحد عمل می کنند.
  2. بهتر است اعضای خانواده، اختلافات قبلی را کنار بگذارند و اجازه ندهند در هنگام مواجهه با بحران، تفرقه ای ایجاد شود که بخوبی میدانیم در بحران احتمال بروز خطا هم افزایش می یابد.
  3. ویزگی های شخصی و مهارت های فردی اعضای خانواده مانند (پشتکار، جرأتمندی، حفظ خونسردی و مدیریت استرس) در هنگام رویارویی با بحران ها یا دشواری های طولانی مدت سودمند اند و بایستی مورد استفاده قرار گیرند.
  4. عضوی که رهبری خانواده را به عهده دارد، بایستی نسبت به نقطه نظرات اعضا موضعی پذیرا داشته باشد و از هرگونه تلاش اعضای خانواده استقبال کند. این امر اعتماد به نفس جمعی و روحیه همکاری خانواده را تقویت خواهد کرد.
  5. اعضای خانواده باید تعریف واضحی از مساله و هدف جمعی خود داشته باشند. خانواده باید اقدام جمعی، جبهه مشترک و متحد را تجربه کرده و بداند چه چیزی موجب ایجاد اهداف جمعی آنها شده است؟ چه چیزی باعث شده احساس خطر کنند و به فکر راه چاره باشند؟ سپس بر اساس آن، مسیرهای رسیدن به هدف و مقابله بهتر با چالش را ترسیم کنند (نقشه راه)
  6. به همان اندازه که عبور موفقیت آمیز از بحران حائز اهمیت است، توجه بر ارزش های خانواده نیز امری حیاتی است. باید اهداف به گونه ای تنظیم شوند که دستیابی به آنها در عین حفظ ارزش های خانواده باشد.
  7. بهتر است از ایجاد گروه های کوچکتر در خانواده پرهیز شود، چرا که این موضوع می تواند اختلاف نظرهایی را ایجاد کند که در شرایط بحرانی، نه تنها کمک کننده نیست، بلکه آسیب زا است و خانواده را از مسیر اصلی دور می کند.
  8. حفظ ارتباطات اجتماعی خانواده با اقوام، دوستان و آشنایان به تقویت روحیه جمعی آنها کمک می کند.
  9. تاب آوری در حال حاضر خانواده می تواند برای سایر خانواده ها یا حتی نسل های بعدی بعنوان الگو در نظر گرفته شود. یک فرد، یک خانواده و یا یک نسل با تاب آوری می تواند الگوی خوبی برای نسل های آینده در زمینه غلبه بر یک بحران باشد. تاب آوری نه تنها از طریق عبور موفقیت آمیز از دشواری ها بلکه از طریق جلوه فرهنگی و مناسبات اجتماعی به نسل های آتی نیز منتقل شود. همانطور که تاریخ مواردی از زیستن نسل های پیشین را به ما یادآوری می کند.

موفقیت خانواده در خلال عبور از یک بحران مستلزم استفاده آنها از منابع تاب آوری است، هر یک از این منابع تاب آوری، اضطراب را در مواقع استرس زا کاهش می دهد، همکاری را تشویق می کند و توجه اعضای خانواده را بر حل مشکلات مهم متمرکز می کند.

تاب آوری قدرت خلق  و آفرینش خود را دارد

هنگامی که افراد دوشادوش یکدیگر به عنوان یک خانواده، با بحران روبرو می شوند و به بهترین شکل از آن عبور می کنند، این امر به خودی خود تاب آوری بیشتری را برای اعضای خانواده به ارمغان می آورد. به عبارت دیگر، تاب آوری موجب افزایش اعتماد به نفس، عزت نفس، وحدت و تقویت مهارت های افراد برای مقابله با چالش های جدید و عبور موفقیت آمیز از آنها می شود. بر این اساس می توان گفت تاب آوری قدرت آفرینش و باز آفرینی خویش را نیز داراست این یک چرخه جادویی از ویژگی های منحصر به فرد تاب آوری است.

 

تاب آوری جنسی

دکتر محمدرضا مقدسی؛ مدیر و موسس خانه تاب آوری

در روابط بین همسران به میزان توانایی سازگاری ایشان و عبور موفق از فراز و فرود و چالش های زندگی از جمله کاهش  اشتیاق و صمیمیت  توجه میشود بخش عمده ای از این مناسبات در روابط جنسی و رضایت زناشویی مطرح میگردد.

طرفین در ازدواج بایستی بتوانند چالش های زندگی جنسیِ خود را مدیریت و راههای عبور و سازگاری با آن را بافته و با کمترین تنش و سردی از آن عبور کنند، این توانایی حفظ کیفیت رابطه جنسی و رضایت مندی را  علی رغم وجود چالش های متنوع و متعدد و گاه در بیماریهای سخت درمان و مواردی از این دست موضوع بحث (تاب آوری جنسی) خواهد بود.

تاب آوری نمود و بُروز نجات بخشی در برابر آسیب پذیری خواهد داشت و این جمله بیانگر این نکته ی قابل تعمق و تأمل است که تاب آوری مفهوم اش طی کردن مسیر زندگی بدون استرس و دردسر نخواهد بود.

تاب آوری به مقابل و در کنار آسیب پذیری، مفهوم اصیل و الزامی خود را ارائه می کند.

تاب آوری توانایی تحمل استرس، بازیابی مجدد قدرت، سازگاری و یافتن راه حل‌هایی مناسب برای چالش ها ‌ و مشکلات زندگی است.

نوعی از تاب آوری که در زناشویی و روابط زوجین مورد توجه قرار می گیرد، تاب آوری جنسی است. اکنون شایسته است که نگاهی نیز به تعریف سلامت جنسی از نظر سازمان بهداشت جهانی (WHO) داشته باشیم. طبق تعریف سازمان بهداشت جهانی، سلامت جنسی به یک حالت جسمی، عاطفی، روانی و اجتماعی خوب در ارتباط با مسائل جنسی اشاره دارد.

سلامت جنسی صرفاً به معنی فقدان بیماری و یا بدکارکردی های زناشویی نیست، بلکه عوامل روحی و روانی نیز در این تعریف گنجانده شده است و اینکه حقوق جنسی همه افراد باید محترم شمرده شود.

زوج ها در مسیر زندگی خود اتفاقات زیادی را از سر می گذرانند فارغ از مدت زمان، چه کوتاه و چه طولانی مدت. بسیاری از اتفاقات می تواند بر روابط جنسی آنها تأثیر بگذارد. برخی از زوج ها مشکلات را راحت تر پشت سر میگذارند و البته برخی کمی سخت تر ‌و ناراضی تر. تاب آوری جنسی این افراد را قادر به تحمل و سازگاری و یافتن بهترین راه حل برای اتفاقات و تجربیات زندگی مشترک شان می کند که رابطه جنسی آنها را به چالش کشیده. و حالا شاید بد نباشد به شاه کلید تاب آوری نگاه دوباره ای داشته باشیم. کلیدی که درهای بسته زیادی را به راحتی باز خواهد کرد.

این جمله که گفتگو همبسته ی تاب آوری است برای انسان که ذاتاً اجتماعی است آیتی راهگشا خواهد بود. در راستای تحکیم مبانی خانواده ضرورت دارد که همسران بتوانند با گفتگو و ایجاد صمیمیت راجع به رضایتمندی زناشویی، انتظارات، توقعات و فراز و فرود رابطه ی جنسی خویش گفتگو کنند، همانطوری که در باب مسائل اقتصادی- مالی- آینده فرزندان و …. با هم گفتگو و همفکری دارند.

اما بسیاری از خانواده هایی که فضای صمیمی و عرصه گفتگو و تبادل را از دست می دهند از سطح پایین رضایتمندی جنسی برخوردارند و در این چالش ها گرفتار می شوند. تاب آوری جنسی به زوجین تلنگر می زند که در برابر تهدیدات و مخاطراتی که کیفیت زندگی و رابطه  آنها را تهدید می‌کند، هوشیار، آگاه و مقاوم باشند. تاب آوری جنسی قدرت مقابله ی دوسویه زوجین با مشکلاتی که رابطه جنسی را به چالش می کشد بالاتر می برد. رضایتمندی جنسی و صمیمیت دو بال قدرتمند برای اوج گرفتن و رهایی از پیاده روی، روی مسیر سنگلاخی مشکلات زناشویی است. تاب آوری جنسی مقاومت خانه ی عاطفی را در برابر زلزله های پیش بینی نشده را بالا می برد.

در بهینه سازی سلامت جنسی نظریه پردازان مختلف ، مدلهای متنوعی را ارائه و مفهوم سازی کرده اند که ما در اینجا به ذکر چند مورد بسنده می‌کنیم:

۱- صحبت کردن واضح و صریح در مورد رابطه جنسی را با همسر خود تمرین کنیم.
۲- به تفاوت‌های فرهنگی، نگرش ها، نقش و  هویت جنسی همدیگر توجه کنیم.
۳- جهل جنسی خویش را شناخته و در جهت رفع آن کوشا باشیم، عملکرد و ابعاد فیزیولوژیک عمل جنسی و آمیزش را بشناسیم
۴- از سلامت ‌و امنیت جنسی خود و همسر مراقبت و محافظت نماییم
۵- تهدیدات و تعارضاتی که در رابطه جنسی صمیمیت را کاهش می‌دهد شناخته و راجع به آن گفتگو کنیم.
۶- زن و شوهر می توانند در مورد فانتزی های رابطه جنسی سالم و جدا کردن مرز بین فانتزی و انحراف وارد گفتگو شوند.
۷- ورزش کنیم و به سلامتی و تناسب اندام خود توجه و دقت باشیم

خاتمه کلام  و خبر خوب اینکه به مهر پروردگار امید می رود در آینده نزدیک کتاب (تاب آوری همسران) به قلم مشترک محمدرضا مقدسی و سپیده سلطانی پور روانه بازار و در اختیار علاقه مندان قرار گیرد.

Share

تاب آوری کودکان در بحران ویروس کرونا (قسمت دوم)

دکتر محمدرضا مقدسی (مدیر و موسس خانه تاب آوری)

به دنبال آنچه که در یادداشت قبلی تاب آوری کودکان منتشر شد،  اکنون و از زاویه ای دیگر  نگاهی خواهیم  داشت به اینکه چگونه میتوان شرایط بهتری را برای کودکان فراهم کرد.

شما هم به یقین میتوانید پس از مطالعه متن همانگونه که در قسمت پیشین هم اشاره شد از میان پیشنهادات و توصیه های ما  آنچه را که با فضای خانوادگی شما و حال و هوای فرزندتان تناسب بیشتری دارد انتخاب و بکار بندید:

  1. در مورد اهمیت خودمراقبتی و حفاظت فردی با فرزندتان صحبت کنید. کودکان در شرایط بحران هم باید از حداقل های غذایی اما سالم برخوردار باشند و ورزش کنند. اگر در قرنطینه خانگی هستید می توانید آنها را تشویق کنید که بصورت آنلاین ورزش کنند. بعلاوه خواب بموقع و کافی امری ضروری است زیرا می تواند به غلبه بر ترس و وحشت کودک کمک کند. احترام به خویشتن و تمرین شفقت نسبت به خود نیز از مهارتهای لازم و   آموزه های بسیار مهم هست.
  2. شادمانی در شکرگزاری و قدر شناسی است شایسته آن است که خود و  فرزندانمان قدردانی و سپاسگزاری را تمرین کرده و بیاموزیم. این کار چندان دشوار نیست اما بسیار کارساز و موثر است. می توانید این کار را به صورت خانوادگی هنگام  پذیرایی نیم وعده ویا صرف غذا تمرین کنید بدین صورت که وقتی همه اعضای خانواده  با همدیگر هستند، شما سه چیز را که قدردان و شکر گزار آن  هستید و باعث شادی شما می شود با صدای بلند اعلام و  بیان کنید.  بخاطر داشته باشیم وقتی در شرایط دشواری گرفتار میشویم  زار زدن، آه و ناله بسیار راحت و متداول است. اما اگر در تمرینات شکرگزاری پشتکار و استمرار داشته باشید به یقین از آن نتایج فوق العاده ای می گیرید.
  3. در مورد ذهن آگاهی با فرزندتان صحبت کنید. در صورت امکان، او را تشویق کنید که روزانه و بطور مرتب تمرینات ذهن آگاهی را تمرین کند. تمرینات ذهن آگاهی بصورت خلاصه به اینجا و اکنون خلاصه و محدود میشود،   اینکه ما اکنون اینجاییم بسیار سهل و ممتنع است، بسیار ساده به نظر میرسد اما در واقع در اکنون بودن و اینجا بودن مهارتی است که جز با تمرین و ممارست حاصل نخواهد شد، اینجا و اکنون بودن ما را از شر حسرت و تأسف گذشته و اضطراب و ترس از آینده نجان میدهد، شما میتوانید به او کودکان  کمک کنید بر زمان حال و اصطلاحاً “اینجا و اکنون”تمرکز کنند، این کار با تأکید بر تمرکز و افزایش آگاهی از حواسی که در لحظه تجربه می شود، براحتی تمرین پذیر و میسر است. به عنوان مثال: “اکنون چه طعمی احساس می کنید؟ لمس اشیا چه احساسی دارد؟ چه بویی را استشمام می کنید؟ وزش باد روی صورت شما چه حسی دارد؟ “
  4. از ارتباطات اجتماعی فرزندتان حمایت و اطمینان حاصل کنید. این موضوع مخصوصاً برای بچه های بزرگتر و نوجوانان حائز اهمیت است، گروه همسال و دوستانشان گاهی از هر چیزی مهم تر هستند و فکر ندیدن آنها در مدرسه روز به روز می تواند تلخ تر و ناراحت کننده تر باشد. آنها را تشویق کنید از طریق  تلفن یا اپلیکشن های مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
  5. هنگام صحبت با فرزندتان، به نگرانی های او گوش دهید و با آنها همراهی کنید. فقط بعد از شنیدن و گوش دادن به بچه هاست که می توانید برای کمک به آنها مفید و موثر باشید. یکی از راهکارهای موثر، توانایی مدیریت یا نفوذ است. از او بخواهید جهت کنترل نگرانی اش و یا تأثیر مثبت بر آن، نگرانی اش را بنویسد یا ترسیم کند. اگر توانایی کنترل یا تأثیر مثبت بر آن را ندارد، به فرزندتان پیشنهاد دهید که به کلی موضوع نگرانی اش را فراموش کند، این کار به چه معناست؟ اگر هیچ کاری وجود ندارد که بتوانند انجام دهند پس چرا بجای استرس و اضطراب زمانی را صرف احساس آرامش و آسودگی نکنند؟

 

اکثر کودکان این ایام (بحران کرونا) را چالش برانگیز می دانند، اما این دوران برای بعضی دیگر به مسأله ای  بزرگتر تبدیل می شود که نیاز به دریافت کمک های تخصصی و حرفه ای دارد. اگر فکر می کنید فرزند شما آسیب پذیرتر است و  ممکن است در معرض آسیب باشد مراجعه و دریافت کمک از متخصصین را به تعویق نیندازید.

بسیاری از روانشناسان کودک و درمانگران، مشاوران و مددکاران اجتماعی خدمات آنلاین و یا تلفنی هم  ارائه میدهند. اگر به مشاوره یا راهنمایی نیاز دارید حتماً اقدام کنید.

 

بررسی نقش واسطه ای تاب آوری در رابطة بین قالب های ارتباطی خانواده و خود تنظیمی انگیزشی

پژوهش حاضر به منظور تعیین نقش واسطه ای تاب آوری در رابطة بین قالب های ارتباطی خانواده (شامل ابعاد جهت گیری گفت و شنود و جهت گیری همنوایی) و خودنظم جویی انگیزشی (شامل ابعاد خودتقویتی، افزایش علاقه، مهار محیط، گفت و گوی درونی تسلطی و گفت و گوی درونی عملکردی) انجام شد. شرکت کنندگان پژوهش ۲۷۵ نفر (۰۹۲ پسر و ۲۸۲ دختر) از دانش آموزان سال دوم دوره دبیرستان شهر شیراز بودند که به شیوة تصادفی خوشه ای چند مرحله ای انتخاب شدند. به منظور بررسی نقش واسطه ای تاب آوری از الگوی معادلات ساختاری توسط نرم افزار ایموس استفاده شد.

نتایج نشان داد که هر دو بعد جهت گیری گفت و شنود و جهت گیری همنوایی می توانند خود تنظیمی انگیزشی را به صورت مثبت و معنادار پیش بینی کنند که در این میان نقش جهت گیری گفت و شنود به مراتب بیش از جهت گیری همنوایی است. جهت گیری همنوایی به صورت مستقیم خود تنظیمی انگیزشی را پیش بینی می کند، حال آنکه تأثیر جهت گیری گفت و شنود بر خود تنظیمی انگیزشی به صورت غیر مستقیم و با واسطه تاب آوری است.

بررسی نقش واسطه ای تاب آوری در رابطة بین قالب های ارتباطی خانواده و خود تنظیمی انگیزشی

تاب آوری خانواده با تأکیداتی در مددکاری اجتماعی، مشاوره و درمان برای پرسنل ناجا برگزار شد

 به همت  کارگروه تخصصی سلامت و امنیت غذایی دانشگاه علوم پزشکی و با حضور ریاست و پرسنل شاغل در اداره مشاوره و مددکاری اجتماعی معاونت اجتماعی نیروی انتظامی استان کرمانشاه  (کارگاه آموزشی تاب آوری خانواده)  با تاکیداتی بر مولفه های اجتماعی برگزار گردید.

مقایسه سبک‌های دلبستگی، تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی در همسران شاهد، جانباز و عادی

جنگ یک رویداد اجتماعی پیچیده‌ است که نهادها و زندگی اجتماعی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. هدف این پژوهش مقایسه سبک‌های دلبستگی، تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی در همسران شاهد، جانباز و عادی بود.
ابزار و روش‌ها: این پژوهش توصیفی- پیمایشی از نوع مقطعی است که در سال ۱۳۹۵ بین کلیه همسران شاهد، جانباز و عادی شهرستان اردبیل انجام شد. ۱۳۵ نفر (۴۵ نفر در هر گروه) به روش نمونه‌گیری خوشه‌ای به‌عنوان نمونه انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسش‌نامه دلبستگی اودنهاون، مقیاس تاب‌آوری کانر و دیویدسون و پرسش‌نامه سرمایه اجتماعی براساس مدل ناهاپیت و گوشال استفاده شد. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار آماری SPSS 16، آزمون مانوا و آزمون تعقیبی LSD تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: بین دلبستگی ایمن (۰٫۱۲۳=F؛ ۰٫۸۸۴=p) و دلبستگی اجتنابی (۲٫۱۳۶=F؛ ۰٫۱۲۲=p) مربوط به سه گروه تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد، اما تفاوت بین نمرات دلبستگی ترسو (۳٫۱۶۴=F؛ ۰٫۰۴۵=p) معنی‌دار بود. همچنین بین سه گروه از لحاظ نمرات تاب‌آوری (۳٫۷۷۰=F؛ ۰٫۰۲۶=p) و سرمایه اجتماعی (۴٫۷۱۵=F؛ ۰٫۰۱۱=p) تفاوت معنی‌داری مشاهده شد.
نتیجه‌گیری: سبک دلبستگی ترسو در همسران جانباز بیشتر از همسران شاهد و عادی است، اما سایر سبک‌های دلبستگی در هر سه گروه یکسان است. همچنین میزان تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی بین همسران شاهد، جانباز و عادی متفاوت است؛ به‌طوری که تاب‌آوری همسران عادی از همسران جانباز بیشتر است. همسران شاهد و جانباز نیز نسبت به همسران عادی از سرمایه اجتماعی بیشتری برخوردار هستند.

مقایسه سبک‌های دلبستگی، تاب‌آوری و سرمایه اجتماعی در همسران شاهد، جانباز و عادی؛ مطالعه موردی شهرستان اردبیل

کتاب کار تاب آوری

این پست بعدا تکمیل خواهد شد 

کمیته تاب آوری خانواده

کمیته تخصصی “تاب آوری خانواده” فعالیت خود را آغاز کرد. 

صبح سه شنبه ۱۴اسفندماه ۹۷  مرکز تاب آوری و انجمن ازدواج و خانواده کشوردرمحل تالار اجتماعات اداره کل بهزیستی استان تهران تفاهمنامه ای را به امضاء رساندند که براساس آن کشور عزیزمان صاحب کمیته تخصصی تاب آوری خانواده خواهد بود.آموزش و پژوهش با تکیه بر توانایی ها و منابع مشترک این دو سازمان مردم نهاد، اهم زمینه های فعالیت متخصصان کمیته تاب آوری خانواده تعیین گردیده است.در این مراسم باشکوه علاوه برمشاور جوان ریاست سازمان بهزیستی کل کشور) و(معاونت امور روانشناختی و مشاوره) مدرسین و مشاورین حوزه خانواده، اساتید محترم دانشگاه و فعالان اجتماعی ، روانشناسان ، مشاوران و مدکاران اجتماعی درعرصه خانواده حضور داشتند.

رابطه کارکرد خانواده و تاب آوري در برابر مصرف مواد در دانش آموزان پسر دبيرستاني مدارس پرخطر

طرح مساله: خانواده به عنوان يک عامل موثر بر شخصيت فرزندان نقش مهمي در تاب آوري آن ها در برابر مصرف سيگار و مواد مخدر دارد. هدف اين پژوهش شناخت رابطه کارکرد خانواده و تاب آوري فرزندان آن ها در برابر مصرف سيگار و مواد مخدر است.
روش: اين پژوهش، از نوع پژوهش هاي همبستگي و نمونه مورد بررسي شامل ۱۴۵ دانش آموز پسر دبيرستاني بود که به روش نمونه گيري تصادفي خوشه اي چند مرحله اي، انتخاب شدند. براي اندازه گيري متغيرها، از ابزار سنجش خانواده (FAD) و پرسش نامه محقق ساخته تاب آوري در برابر مصرف مواد، استفاده شد. شاخص هاي روان سنجي پرسش نامه محقق ساخته تاب آوري در برابر مصرف مواد از طريق بررسي روايي محتوا، روايي همگرا، بازآزمايي و ضريب آلفاي کرونباخ، آزمون گرديد. براي تجزيه و تحليل داده ها، ضريب همبستگي پيرسون و روش تحليل رگرسيون چندگانه به کار برده شد.
يافته ها: نتايج ضريب همبستگي نشان داد که بين ابعادکارکرد خانواده (حل مساله، آميختگي عاطفي، نقش ها، کنترل رفتار، ارتباط و کارکرد کلي) و تاب آوري در برابر مصرف مواد، رابطه مستقيم و معني دار وجود داشت. فقط خرده مقياس پاسخ دهي عاطفي رابطه معني داري را نشان نداد. خرده مقياس آميختگي عاطفي توانست ۱۳% از واريانس تاب آوري در برابر مصرف مواد را پيش بيني کند .(p<0.0001)
نتايج: نتايج به دست آمده از اين مقاله نشان مي دهد که هرچه کارکرد خانواده، وضعيت سالم تر و مطلوب تري داشته باشد، تاب آوري فرزندان در برابر مصرف مواد بيش تر خواهد بود.

رابطه کارکرد خانواده و تاب آوري در برابر مصرف مواد در دانش آموزان پسر دبيرستاني مدارس پرخطر

تاب آوری اجتماعی برای مدرسان آموزش خانواده

کارگاه  تاب آوری اجتماعی  بمنظور توان افزایی مدرسان آموزش خانواده انجمن اولیاء و مربیان استان خوزستان با حضور مدیر کل آموزش و پرورش در تالار تدبیراداره کل آموزش و پرورش استان خوزستان برگزار شد .

تاب آوری اجتماعی چیست ؟ محمدرضامقدسی ایران پاک