تاب آوری کودکان

معرفی کتاب تاب آوری کودکان، راهکارهای توسعه از طریق ادبیات

مولف: ماری همفری

تصویرگران: تائیا مورلی و مگان مونتاگ کش
مترجمان: عفت حیدری، محمدرضا مقدسی، بهناز کازرونی زند

به راستی تاب آوری به چه معناست؟ تاب آوری یک فرایند پویاست که شامل سازگاری مثبت در شرایط ناگوار می باشد. هنگامی که تاب آوری را به عنوان یک پدیده یا فرایند در نظر بگیریم به این معناست که اثرات محافظتی به گونه ای متفاوت (از شرایطی به شرایط دیگر) و به طور موقت (در کل یک موقعیت و در طول عمر فرد) متفاوت خواهد بود. همچنین فرایند در نظر گرفتن تاب آوری (در مقابل صفت شخصیتی) سبب می شود تا بتوانیم برای ایجاد یا پرورش آن اقداماتی به عمل آوریم. آموزش تاب آوری گامی در جهت جنبش پرورش شخصیت است. راهکارهای متفاوتی برای برای ارتقاء تاب آوری در کودکان وجود دارد که یکی از آنها را می توان ادبیات کودکان نام برد. کتاب حاضر نیز مجموعه داستان هایی را به منظور پرورش تاب آوری در کودکان گرد آورده است. دو بخش اول کتاب شامل نمونه داستان ها برای کودکان سنین مختلف و بخش سوم را برنامه ای تحت عنوان المپیک چالش خواندن تشکیل می دهد. این کتاب شامل ۲۰ درس با استفاده از دو کتاب مصور و دو رمان متوسط برای هر یک از پنج مهارت مقابله ای است.
در این کتاب نقاط قوت شخصی (مهارت های مقابله ای) مرتبط با تاب آوری از طریق بسیاری از نمونه شخصیت ها و کارهای آنها در طیف گسترده ای از داستان های کودکان نشان داده شده است. کودکان می توانند با شخصیت هر داستان همانندسازی کنند و او را به عنوان الگوی نقش قرار دهند. نقاط قوت شخصی شامل:
۱) کار کردن بر روی یک استعداد
۲) پیدا کردن یک قهرمان
۳) درون نگری
۴) نجات خود
۵) کمک به دیگران
در هر یک از داستان ها کودکان باید بررسی کنند که شخصیت اصلی داستان از کدام یک از این ویژگی ها استفاده کرده است.
هم چنین، هر داستان شامل “جعبه ابزاری از مهارت های تاب آوری است”. این جعبه شامل سه بخش (او چه می داند، چه دارد و چکاری از دستش بر می آید) می باشد که برای هر کدام از این سه به تفکیک، کودک باید ویژگی ها و واکنش خود را ذکر کند. این جعبه ابزار به عنوان یک نظم دهنده و سازمان دهنده برای تحلیل نقاط قوت و استراتژی های اصلی شخصیت عمل می کند.

 

تاب آوری، راهنمایی برای تقویت تاب آوری درکودکان

اثر حاضر راهنمایی برای تقویت تاب‌آوری در کودکان و تقویت روحیه انسانی آنهاست.

بخش اصلی کتاب یک راهنمای علمی است که به افراد بزرگسال کمک می‌کند تا تاب‌آوری را در کودکان تقویت کنند. در مقدمه برخی از زمینه‌های بنیادی مفهوم تاب‌آوری بررسی شده و شرح کوچکی از پروژه جهانی تاب‌آوری ارائه می‌شود.
فصل اول به دنبال واژگان تاب‌آوری و تعریف عوامل متعدد دخیل در تاب‌آوری است. سه فصل بعدی براساس سه گروه سنی مرتب شده‌اند و شامل نمونه‌ها و تجاربی هستند که می‌توان برای متناسب کردن فرهنگ خاص با شرایط یک کودک و گروه کودکان از آنها استفاده کرد.
در پروژه جهانی تاب‌آوری، کودکان به طور مستقل از محیط خود یاد نمی‌گیرند. برای بهبود تقویت تاب‌آوری بهتر است هر فعالیتی درخصوص کودکان در محدوده خانواده، مدارس، جامعه آنها و جامعه بزرگتر انجام شود. مطالب زیادی در مورد تقویت تاب‌آوری در والدین، معلمان و جوامع می‌توان گفت، اما این کتاب تنها بر روی تقویت تاب‌آوری در کودکان تمرکز دارد.
والدین، معلمان و جوامع عناصر اصلی تقویت تاب‌آوری در کودکان هستند، اما تمرکز این کتاب بر روی کودک و
محیط اوست.
در پیشگفتار این کتاب می‌خوانیم: «عوامل اصلی تاب‌آوری به سه عنوان گروه‌بندی می‌شوند: من دارم، من هستم و من می‌توانم. چنین عناوینی ممکن است در برخی از جوامع بسیار راهگشا باشند، جوامعی که باور اغلب آنها آن است که بچه‌ها را باید دید، ولی به حرف آنها گوش نکرد.
به هر حال بر عهده هر خواننده‌ای است که آنچه می‌خواهد، از این راهنما بردارد و آن را با افراد، فرهنگ و محیط خود سازگار گرداند. شکی نیست که در هر جامعه‌ای بچه‌ها باید احساس عشق و پذیرش داشته باشند، باید به آنها احترام گذاشت و احساس مسئولیت را در آنها تقویت کرد و دیگران باید بدانند که در موقع لزوم، چگونه به افراد حمایتگر رجوع کرد.»

این کتاب با ارایه چک لیست تاب آوری کودکان به پایان میرسد.