تاب آوری مورچه

تاب آوری مورچه در برابر سختی‌های محیطی مثال‌زدنی است و می‌تواند به ما درس‌های بزرگی درباره مقاومت بدهد.

درسهایی از طبیعت برای زندگی انسانی
فلسفه مورچه و تاب آوری
تاب آوری، توانایی مقاومت در برابر سختیها و بازیابی پس از بحرانهاست، اما چه کسی بهتر از مورچه ها میتواند این مفهوم را آموزش دهد؟

مورچه ها در تابستان بی وقفه کار میکنند تا برای زمستان آماده شوند.
آنها از تمامی ظرفیت خود نهایت استفاده را میبرند و هرگز از تلاش دست نمیکشند.

 

این فلسفه ساده اما عمیق، چهار اصل اساسی را در بر میگیرد:

تسلیم نشدن،

آینده نگری،

حفظ نگرش مثبت

و

تلاش حداکثری. تاب آوری مورچه نشان میدهد که چگونه موجوداتی کوچک با اراده ای بزرگ میتوانند الهام بخش انسانها در مواجهه با چالشها باشند.

۱. توانایی ادامه دادن و تسلیم نشدن ستون اول و اصلی تاب آوری است. 
مورچه نمیداند «شکست» چیست. اگر مسیرشان مسدود شود، مسیر جدیدی پیدا میکنند یا مانع را از سر راه برمیدارند. این رفتار نماد تاب آوری است؛ توانایی ادامه دادن حتی زمانی که شرایط غیرممکن به نظر میرسد. در زندگی انسانها نیز تسلیم نشدن به معنای پذیرش مشکلات به عنوان بخشی از مسیر است، نه پایان راه.
تحقیقات نشان میدهد افرادی که ذهنیت «هرگز تسلیم نمیشوم» دارند، در مواجهه با استرس، عملکرد شناختی و عاطفی بهتری از خود نشان میدهند. تاب آوری با تکرارِ بلند شدن پس از هر زمین خوردن و افتادنی تقویت میشود، دقیقاً مانند مورچه ای که در مسیری سخت گرفتارشده و بالا میرود.

۲. آینده نگری بمنزله آماده سازی امروز برای فردای نامطمئن است. 
مورچه ها در اوج گرمای تابستان، به فکر ذخیره غذا برای زمستان هستند. این آینده نگری، ستونو رکن دوم تاب آوری مورچه است. انسانها نیز با برنامه ریزی بلندمدت و مدیریت ریسک میتوانند اثرات بحرانها را کاهش دهند.

روانشناسان تاکید میکنند که «سوگیری مثبت به آینده» (Belief in a Positive Future) یکی از عوامل کلیدی در تاب آوری است.
افرادی که مهارتهای پیش بینی کننده دارند، بهتر میتوانند منابع ذهنی و ظزفیت های روانی و مادی خود را برای روزهای سخت ذخیره کنند.

این آماده سازی نه تنها اضطراب را کم میکند، بلکه اعتمادبه نفس لازم برای مقابله با مشکلات را تقویت مینماید.

۳. حفظ نگرش مثبت در تمام طول زمستان ستون سوم تاب آوری مورچه است.
مورچه ها هرگز از کار کردن خسته نمیشوند، زیرا میدانند هر دانه کوچک، نقش حیاتی در بقای کلونی دارد. این نگرش مثبت، سومین اصل تاب آوری است.
مطالعات علوم اعصاب نشان میدهد که مثبت اندیشی فعالیت قشر پیش پیشانی مغز را افزایش میدهد و توانایی حل مسئله را بهبود میبخشد.

افرادی که در شرایط سخت به جای تمرکز بر محدودیتها، بر فرصتها متمرکز میشوند، راه حل های خلاقانه تری پیدا میکنند.

کما اینکه تاب آوری به معنای نادیده گرفتن واقعیتهای منفی و مخاطرات نیست،که بر عکس به معنای یافتن امیدواری یا حتی کور سو امیدی در دل تاریکی است.

۴. تلاش حداکثری گاهی درمعنای تاب آوری، عبور از مرزهای توانایی را نمایندگی میکند. 
مورچه تا حد توانایی خود بار حمل میکنند، اما این حد توانایی همیشه در حال گسترش است. آنها به طور غریزی میدانند که «حداکثر تلاش» نسبی است و با تمرین افزایش مییابد. ستون چهارم و  اصل آخر تاب آوری، مستقیماً به رشد فردی مرتبط است.
روانشناسان معتقدند که تاب آوری یک ویژگی ثابت نیست، بلکه مانند عضله ای است که با تمرین تقویت میشود.

وقتی افراد خود را به چالش میکشند و از منطقه امن خارج میشوند، ظرفیت خود را برای تحمل فشار تقویت میکنند. بعبارت دیگر انسان نیز با تلاش مستمر، تاب آوری خود را پرورش میدهند.

خاطره اکبری نویسنده کتاب مسیر تاب آوری در ادامه اظهار میدارد هنر زنده ماندن و رشد کردن معانی واقعی تاب آوری است.
با الهام  از زندگی مورچگان میتوان گفت تاب آوری در این چهار اصل خلاصه میشود:
مقاومت در برابر وسوسه تسلیم شدن،
پیش بینی آینده بدون ترس از آن،
حفظ امید در شرایط ناامیدکننده
و
تلاشی که مرزهای توانایی را جابجا میکند.

این درسهای ساده طبیعت به ما یادآوری میکنند که تاب آوری یک مهارت اکتسابی است، نه یک موهبت ذاتی. هر انسانی میتواند مانند مورچه باشد؛ کوچک در اندازه، اما بزرگ در اراده، و بینهایت مقاوم در برابر تلاطم زندگی.