پایداری سلامت اجتماعی

خبرگزاری شبستان: مدیریت عوامل ریسک و تهدیدات اجتماعی از قبیل طلاق، اعتیاد، فقر مزمن، بیماریهای سخت درمان و بی درمان، بلایا و تصادفات؛ در واقع چیزی جدای از تاب آوری و پایداری اجتماعی نیست.

از آنجا که همواره عوامل متعددی سلامت فردی و اجتماعی را مورد تهدید و هجوم قرار می دهد و در پاره ای از موارد هم حتی مدیریت و کنترل این تهدیدات بسیار سخت و ناممکن است. و حتی در برخی موارد قابل پیش بینی هم نبوده، به همین جهت توان و ظرفیت مقابله و مواجهه با آنها نیز تعبیه و تدارک دیده نشده است. لذا به نظر میرسد بخش عمده پایداری اجتماعی در توسعه تاب آوری که متضمن قدرت مقابله با تهدیدات پیش بینی نشده را نیز در خود جای داده است.


از این منظر توسعه تاب آوری به منزله توسعه پایداری اجتماعی دارای جایگاه ویژه و بصورت خاص مورد توجه است که از قضا هر دو مفهوم نیز بسیار مجاور و همپوشان هستند.


مدیریت عوامل ریسک و تهدیدات اجتماعی شامل (طلاق، اعتیاد، فقر مزمن، بیماریهای سخت درمان و بی درمان، بلایا و تصادفات و …) در واقع چیزی جدای از تاب آوری و پایداری اجتماعی نیست. و درست به همانگونه که عواملِ تهدید رشد میکنند، سازمانهای متولی و چه بسا خانواده ها و تمامی آحاد اجتماع نیز بایستی به توسعه و تقویت تاب آوری توجه فرمایند یا به عبارت دیگر تمامی فعالیت ها در مواجهه با آسیب های اجتماعی بایستی بر تقویت تاب آوری و پایداری متمرکز شود، چرا که همواره بخشی از صدمات و آسیب های اجتماعی از حوزه مدیریت و کنترل سازمانهای متولی خارج خواهند بود و شایسته آن است که از این منظر هم به عایدات حاصله از توسعه تاب آوری کمی بیشتر تأمل کنیم.


از آنجا که تقویت تاب آوری مبتنی بر آموزش است، انتظار میرود سازمان های دولتی، مردم نهاد و مهمتر از همه وزرات آموزش و پرورش در توسعه پایداری و تقویت تاب آوری بیش از پیش ایفای نقش نمایند چرا که مدارس پایگاه پایداری اجتماعی هستند و تقویت تاب آوری از مطالبات جدی جوامع در حوزه سلامت بشمار می آید.


باور غالب این است که در توانمندسازی اقشار آسیب دیده و آسیب پذیر چالش خاصی وجود ندارد و در اغلب موارد با سازمانهای تجهیز شده و با اندکی توجه و تزریق اعتبارات بیشتر موفق به انجام وظیفه (توانمندسازی و باز آفرینی) خواهیم بود و صد البته از بهینه سازی مشارکت و فعالیت سازمانهای مردم نهاد نیز در این عرصه نمیتوان غافل بود.


بنابراین توانمندسازی و بازیابی سلامت توانخواهان و مددجویان و سامان دهی مجدد ایشان مسأله حادی نیست، مشکل جدی تسری و انتشار آسیب است که در واقع چیزی جز فقدان تاب آوری نیست و این نشان میدهد در حوزه توسعه تاب آوری تعلل صورت گرفته و این سازه روانشناختی و اجتماعی شایسته توجه بیش از این است.


تاب آوری از این منظر هم، دارای جایگاه ویژه ای در (پیشگیری) خواهد بود که ضرورت توجه بیش از پیش به آن کاملاً هویداست. برنامه های ارتقاء سلامت، پیشگیری و پایداری اجتماعی چنانچه با توسعه تاب آوری همراه نباشند فاقد هر گونه اعتبار و ارزش خواهند بود. سازه ای که در روزهای سخت در معرض صدمه بودن کارآمد و کارساز است، تاب آوری است.


و اما در حوزه امداد و مددکاری اجتماعی شاید بتوان گفت تنها توجه و تأکید بر زیر ساخت های اقتصادی و مساعدت و حمایت های مالی تضمین کننده پایداری نیست، اگرچه در این جهت نیز هر اقدامی شایسته استقبال و توجه است اما بهرحال از اثربخشی این مداخلات و حمایت ها در (توانمندسازی و تقویت تاب آوری) نیز بایستی اطمینان یافت، چرا که رفع موانع به تنهایی متضمن پایداری اجتماعات نیست و اهمیت تاب آوری در همین نکته ظریف نهفته است که همیشه بخشی از آفات و تهدیدات قابل پیش بینی نیست. این موضوع همانگونه که در حوزه سلامت روان و بهزیستیِ روانشناختی حایز اهمیت است، در سلامت و پایداری اجتماعی نیز دارای جایگاه شایان توجه است     .

یادداشت: محمدرضا مقدسی مدیر و موسس اولین وبسایت تاب آوری کشور

رابطۀ تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی با فرسودگی شغلی کارکنان سازمان آتش‌نشانی

فرسودگی شغلی یک احساس ذهنی- درونی است که باعث ایجاد احساسات و نگرش‌های منفی فرد در ارتباط با شغلش و بروز اختلال در عملکرد حرفه‌ای او می‌شود. در مقابل، تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی به عنوان یک پیش‌بینی کننده برای جلوگیری و کاهش فرسودگی شغلی محسوب می‌شود. پژوهش حاضر برای تعیین رابطۀ تعهد سازمانی، تاب‌آوری و سلامت روانی با فرسودگی شغلی در کارکنان سازمان آتش‌نشانی شهر تبریز در ۱۳۹۳ انجام شد.
روش: این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از لحاظ شیوۀ گردآوری داده‌ها توصیفی- همبستگی است. جامعۀ آماری این پژوهش شامل همۀ کارکنان آتش‌نشانی شهر تبریز در ۱۳۹۳ بودند که از این جامعۀ هدف، با استفاده از فرمول آماری کوکران، ۱۴۲ نفر به روش نمونه‌گیری تصادفی ساده انتخاب شدند. برای جمع‌آوری داده‌ها از پرسشنامه‌های فرسودگی شغلی مسلش، تعهد سازمانی آلن و می‌یر، سلامت عمومی گلدبرگ، و تاب‌آوری کانر و دیویدسون استفاده شد

داده‌ها به کمک روش‌های آماری همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون گام به گام و با استفاده از نرم‌افزار تحلیل آماری SPSS-20 تجزیه و تحلیل شدند.
یافته‌ها: نتایج نشان داد که فرسودگی شغلی با تعهد سازمانی و تاب‌آوری رابطۀ منفی و معنی‌دار و با وضعیت سلامت روانی رابطۀ مثبت و معنی‌داری دارد. همچنین نتایج تحلیل رگرسیون گام به گام نشان داد که متغیرهای تاب‌آوری، سلامت روانی و تعهد سازمانی به ترتیب قادرند تغییرات فرسودگی شغلی را در کارکنان آتش‌نشانی پیش‌بینی کنند.
نتیجه‌گیری: از یافته های پژوهش میتوان نتیجه گرفت که تاب¬آوری، سلامت روانی و تعهد سازمانی در فرسودگی شغلی نقش به سزایی دارند.

ارتباط میان تاب‌آوری و فرسودگی آکادمیک اعضاء هیئت علمی

فرسودگی آکادمیک از عوامل کاهش بهره‌وری است و تاب‌آوری از استراتژی­ های مقابله با  استرس ­های شغلی و فرسودگی است. این مطالعه با هدف بررسی وضعیت فرسودگی آکادمیک و تاب‌آوری و رابطه بین این دو در استادان دانشکده دندانپزشکی انجام گرفت .
روش­ ها: این مطالعه توصیفی- همبستگی در سال ۱۳۹۴ انجام شد. ۸۱ نفر از اعضای هیات‌علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم‌پزشکی مشهد به ­روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. اطلاعات با استفاده از پرسشنامه‌های اصلاح‌شده فرسودگی آکادمیک و تاب‌آوری مبتنی­ بر پرسشنامه‌های استاندارد فرسودگی شغلی مسلش و مقیاس اصلاح‌شده تاب‌آوری کانر و دیویدسون جمع‌آوری شد. داده‌ها با آزمون­ های t، آنالیز واریانس یک‌طرفه و همبستگی در سطح معنی­داری ۰/۰۵، تحلیل شدند.
 یافته‌ها:میانگین نمره کل فرسودگی آکادمیک ۱۴/۹۹ ± ۴۸/۶۸ بود. اکثر اعضای هیات‌علمی، در بعد خستگی عاطفی در طبقه کم (۵۳ نفر)، در بعد کفایت شخصی در طبقه شدید (۸۰ نفر) و در بعد مسخ شخصیت در طبقه شدید (۵۲ نفر) قرار داشتند. ۷۹ نفر (۹۷/۵ درصد) قدرت تاب‌آوری بالا و  ۲ نفر (۲/۵ درصد) تاب‌آوری پایینی داشتند. بین تاب‌آوری و فرسودگی آکادمیک در ابعاد خستگی هیجانی (۰/۴۸-=r) و مسخ شخصیت (۰/۳۶-=r)، ارتباط معکوس و معنادار و در بعد کفایت شخصی ارتباط مستقیم و معنادار وجود داشت (۰/۶۷-=r). .
نتیجه‌گیری:تاب‌آوری فرد را در مدیریت استرس و پیشگیری از فرسودگی آکادمیک توانمند می‌کند. لذا آموزش شیوه‌های خودمراقبتی در ابعاد روانی، فیزیکی، معنوی، هیجانی، ارتباطی و حرفه‌ای، با تشکیل کارگاه ­ها و همایش­ ها، حمایت علمی، روانی و توانمند‌سازی تخصصی و حرفه‌ای اساتید ضروری است

رویکرد اجتماعی تاب آوری

تاب‌آوری ظرفیت گروه‌هایی از افراد برای پایداری و پیشرفت رفاه در مواجهه با چالش‌های تهدیدکنندۀ رفاه است؛ این افراد همگی به یک سازمان، طبقه، گروه نژادی، اجتماع یا ملت تعلق دارند

 محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری در یادداشتی نوشت : تاب آوری در رویکردی اجتماعی فرایندی پویا تعریف می شود و به صورت ویژگی یا وضعیت خاص یک موجودیت اجتماعی در نظر گرفته نمی شود.

بنا بر همین گزارش از باشگاه تاب آوری میگنا پراستنادترین تعریف از میان تعاریف پرشمار تاب آوری اجتماعی تعریف هال و لمونت است که تاب آوری اجتماعی را به این صورت تعریف می کنند: «تاب آوری ظرفیت گروه هایی از افراد برای پایداری و پیشرفت رفاه در مواجهه با چالش های تهدیدکنندۀ رفاه است؛ این افراد همگی به یک سازمان، طبقه، گروه نژادی، اجتماع یا ملت تعلق دارند» (هال و لمونت، ۲۰۱۳، ص ۲).

این دیدگاه پیشرفت و تحول افراد و گروه ها را نیز شامل می شود و بنابراین از مفهوم سازگار شدن با ناملایمات و گرفتاری ها فراتر می رود. محققان معتقداند که از طریق در نظر گرفتن عاملیت انسانی، عدالت اجتماعی، مناسبات قدرت، گفتمان ها و نهادهای اجتماعی بهتر می توان تاب آوری اجتماعی را درک کرد.
بعضی مطالعات نظریه های انتقادی نژادی یا فمینیستی را برای بررسی اثر مناسبات قدرت و تبعیض نهادی بر تا ب آوری اجتماعی اتخاذ کرده اند (مک کینون و دریکسون، ۲۰۱۳؛ لوتار، ۲۰۰۶؛ ماگیس، ۲۰۱۰؛ موری نتلز و همکاران، ۲۰۰۰). به علاوه رویکرد اجتماعی ضمن تأکید بر حک شدگی بازیگران اجتماعی در محیط های نهادی و اجتماعی مکان ویژه و زمان ویژۀ خاص، جنبه های نسبی تاب آوری اجتماعی را به رسمیت می شناسد.

دیدگاه جایگزین «تاب آوری اجتماعی» به روش های زیر بر برخی محدودیت های اصلی فائق آمد:

۱٫    در نظر گرفتن روابط متقابل بین افراد، گروه ها و نهادها و تلاش برای حذف موانع ساختاری؛
۲٫    مقابله با گفتمان های نئولیبرال از طریق بازشناسی مناسبات قدرت نهادی و دغدغه های عدالت اجتماعی شکل ‎دهندۀ تاب آوری؛
۳٫    تأکید بر ظرفیت های تحول آفرین افراد و گروه ها در مواجهه با چالش ها؛
۴٫    اهمیت دادن به آن دسته از مداخلات تسهیل کنندۀ تاب آوری که ظرفیت های افراد، گروه ها و سازمان ها را برای رویارویی توانمندانه تر با چالش ها ارتقاء می دهد.
۵٫    تشویق یادگیری اجتماعی، مشارکت مدنی و تصمیم گیری مشارکتی.

پژوهشگران معاصر رویکرد اجتماعی نسبت به تاب آوری را برای درک تجربیات مردم فقیر، منزوی و به حاشیه رانده شده به کار گرفته اند. چند سازمان غیردولتی و متکی به مردم محلی در امریکای شمالی و اروپا تاب آوری اجتماعی را به عنوان چارچوبی تحلیلی برای طراحی برنامه های اجتماع محور به منظور حل کردن مسائل محیطی و اجتماعی اتخاذ کرده اند (پلادینک و همکاران، ۲۰۱۴).
در مجموعۀ جدیدی از آثار پیشنهاد شده است که از اصطلاح «تدبیر» به جای تاب آوری استفاده شود تا به این ترتیب «هم توزیع غیریکنواخت منابع مادی و هم ناتوانی افراد و اجتماعات ضعیف و محروم در دسترسی به اهرم های تغییر اجتماعی که ماحصل همین توزیع غیریکنواخت است، مسأله سازی شود» (مک کینون و دریکسون، ۲۰۱۲، ص ۲۶۳). این مفهوم از تلاش پایین به بالاتری برای بهبود ظرفیت های گروه ها، اجتماعات و سازمان ها به منظور مشارکت در گفتگوی دموکراتیک و تولید برنامه هایی جایگزین حمایت می کند که مناسبات قدرت از بالا به پایین موجود را به چالش می‎کشد.

درایت و اندیشه ورزی یا همان تدبیر بر تبیین تعاریف عملیاتی تجربه محوری از تاب آوری تأکید دارد که معانی و مسیرهای متفاوت تاب آوری را برای افراد و گروه های متفاوت جای گرفته در زمینه های اجتماعی خاص توضیح می دهند. بسیاری از محققین علی رغم توسعه های نظری گسترده و فراگیر معتقداند که مطالعات موردی تجربی غالباً رویکرد از پایین به بالا و تحول آفرین نسبت به تاب آوری اجتماعی را منعکس نمی کنند حال آن که این رویکرد در بطن مباحث تدبیر جای دارد.

رابطه حمایت اجتماعی با تاب آوری اجتماعی زنان آسیب دیده از سیل

پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه حمایت اجتماعی با تاب‌آوری اجتماعی زنـان آسیب دیده از سیل انجام شده است. جامعه آماری پژوهش، تمامی زنان شهری و روستایی بالای ۱۵ سالِ آسیب دیده از سیل سال ۱۳۹۹ در شهرستان دلگان بود که تعداد آن‌ها ۳۴۲۸۰ نفر برآورد شد. برای نمونه آماری پژوهش ۲۵۶ نفر به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مقیاس حمایت اجتماعی ادراک شده و مقیاس تاب‌آوری کونور و دیویدسون بود. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و روش تحلیل مسیر در محیط نرم افزار ایموس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که بین حمایت خانواده با تاب‌آوری رابطه مستقیم وجود دارد. همچنین حمایت دوستان با تاب‌آوری (روابط ایمن و تأثیرات معنوی) و حمایت دیگران با تاب‌آوری (شایستگی فردی، کنترل و تأثیرات معنوی) زنان سیل دیده رابطه معکوس دارد. از سوی دیگر بین حمایت دیگران با تاب‌آوری (روابط ایمن) رابطه مستقیم مشاهده شد. در مجموع نتایج نشان دهنده رابطه مثبت حمایت اجتماعی با تاب‌آوری زنان آسیب دیده از سیل بود.

شعار ملی روز جهانی سالمندان تاب آوری و مشارکت زنان سالمند

جدول عناوین روزشمار هفته گرامیداشت تکریم و منزلت سالمندان (۱۲-۶ مهرماه سال۱۴۰۱)

روز چهار شنبه ۶/۷/۱۴۰۱:

روز رسانه، آگاهی بخشی و فرهنگ سازی: مطالبه از قوای سه‌گانه برای توجه به مسائل و پیامدهای سالمندی جمعیت

روز پنج شنبه ۷/۷/۱۴۰۱:

روز آموزش و توانمندسازی:

گسترش محیط دوستدار سالمند بویژه برای حضور و فعالیت زنان سالمند

روز جمعه ۸/۷/۱۴۰۱:

روز خانواده و جامعه دوستدار سالمند:

ارتباط جوانی جمعیت باسالمندی جمعیت

روز شنبه ۹/۷/۱۴۰۱(روز جهانی سالمند):

روز تاب آوری و مشارکت زنان سالمند: توجه ویژه به زنان سالمند تنها و کم برخوردار

روز یک شنبه ۱۰/۷/۱۴۰۱:

روز مراقبت و سلامت جسمی، روانی، اجتماعی و معنوی: برنامه‌ریزی برای تحقق سالمندی سالم و فعال در زنان

روز دوشنبه ۱۱/۷/۱۴۰۱:

روز حمایت های اجتماعی، رفاهی و اقتصادی: ایجاد بیمه مراقبت طولانی مدت؛ در نظام بیمه ای کشور

روز سه شنبه ۱۲/۷/۱۴۰۱:

قانونگذاری، سیاست گذاری و راهبری امور سالمندان :

ارایه پیشنویس لایحه جامع “قانون حمایت از سالمندان “ جهت تصویب در مراجع قانونی

تاب آوری و خودکشی

درآستانه ۱۰ سپتامبر ومقارن با روزجهانی پیشگیری از خودکشی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کردستان با همکاری خانه تشکل‌های غیردولتی کردستان به میزبانی اداره کل بهزیستی استان کردستان برگزار کردند

نقش ارتقاء تاب‌آوری اجتماعی و ایفای مسئولیت اجتماعی در پیشگیری ازخودکشی عنوان این دوره آموزشی بو که همزمان با هفته پیشگیری از خودکشی با حضور ۹۷ نفر از همیاران، تسهیلگران محلی، مددکاران مراکز مثبت زندگی، مدیران سرای محلات، کارشناسان دفاتر تسهیلگری، مددکاران اجتماعی و کارشناسان اورژانس اجتماعی وفعالان مدنی در سالن بهزیستی شهرستان سنندج برگزار شد

به گزارش خانه تاب آوری به نقل از ایسنا محمد رضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب‌آوری کشور، با اشاره به تعاریف و شرح جامعی از تاب‌آوری و نقش بسزای آن در کاهش خودکشی اظهار کرد: فعالان مدنی و اجتماعی می‌توانند با نهادینه کردن مبحث تاب‌آوری در جامعه نقش‌آفرینی کنند. دراین نشست آموزشی جمعیت همیاران سلامت روان اجتماعی کردستان، مرکز خدمات بهزیستی (+زندگی) سنندج، انجمن سلامت روان بانیای روناکی ژین سنه و همکاری خانه تشکلهای غیردولتی کردستان، حمایت معاونت امور توسعه پیشگیری، اداره بهزیستی شهرستان سنندج، امور اجتماعی و فرهنگی استانداری کردستان همکاری داشتند.

باشگاه تاب آوری ، فراز و فرود زندگی

سارا حق بین در یادداشتی در باشگاه تاب آوری نوشت فراز و فرود زندگی و بعضی از مشکلات و دشواری‌هاگاهی ممکن است  راهی برای تغییر اولویت‌ها و دیدگاه‌های ما باشند و به نوعی زنگ بیدارباش را برای ما بصدا در آورند. می‌دانیم که افراد به طرق مختلف با ناملایمات برخورد می‌کنند و رویکردها و راهبردهای مختلفی که آنها بکار می‌بندند توسط فرهنگ، جامعه و سیستم‌های خانواده‌ای که در آن بزرگ شده‌اند و بخشی از آن هستند، آموخته و شکل گرفته است.

به هر روی، همه ما چه در حال کنار آمدن با ناملایمات باشیم، چه در حال عقب نشینی از شکست ها یا احساس خشم از دنیای نامطمئن امروزی، همگی این تجربیات، ما را قوی تر می کنند.
ما می توانیم این طور به ماجرا نگاه کنیم: وقتی به چالشی برمی خوریم، توانایی های پنهان خود را آشکار می کنیم و  ظرفیت خود را برای رنج بردن از شکست ها و ساختن شخصیت قوی تر تقویت می کنیم. سختی ها و انعطاف پذیری که در مقابل آنها از خود نشان می دهیم ما را حساس تر و همدل تر می کند و در برابر چالش ها سخت روتر می شویم. 
دشواری ها راهی برای تغییر اولویت ها و دیدگاه های ما بوده و به نوعی زنگ بیدارباش. داستان های تلخ و شیرین زندگی، عاملی برای افزایش تاب آوری در ماست. 
تاب آوری را می‎توان آموخت. مغز یاد می گیرد که با قرار گرفتن مکرر در شرایط سخت یا بحران ها سازگار شود
مطالعات متعددی  نشان داده اند که تاب آوری را می توان آموخت و مانند یک ماهیچه، هرچه بیشتر از آن استفاده کنید، قوی تر می شود. حتی اگر سخت به نظر می رسد، آن را امتحان کنید 

خوشبختانه گام های ساده ای وجود دارد که می توانیم برای کاهش اضطراب، افزایش استقامت و بهبود تاب آوری آنها را دنبال کنیم. 
•    به دنبال منابع و اخبار الهام بخش باشید. راهی برای دریافت دوزهای سریع مثبت و الهام بخش بیابید.
به خود اجازه دهید تا احساسات خود را احساس کنید. گاهی اوقات یک گریه خوب یا یک تنهایی یا هر احساس دیگری به طور کامل می تواند به ما کمک کند تا خود را دوباره پیدا کنیم و کمتر تحت تأثیر احساسات و هیجانات ناگهانی قرار بگیریم.
ورزش کنید. ورزش به هر روشی که انتخاب کنیم، کمک می‎کند تا استرس را رها کنیم، سطح انرژی خود را افزایش دهیم و اندورفین را در سیستم جسمانی خود افزایش دهیم.
اوقات تاب آوری خود را در گذشته به خاطر بیاورید. چه چیزی به شما اجازه می داد در گذشته احساس شجاعت، قدرت و سرسختی داشته باشید؟ با یادآوری چنین لحظات زندگی، می توانید احساس قدرت و توانمندی را در خود افزایش دهید.
با کسی که به او اعتماد دارید صحبت کنید. داشتن گفتگوی معنادار و صادقانه می تواند به ما کمک کند کمتر احساس تنهایی کنیم و به ما اجازه می دهد تا در مورد آنچه که بیشتر به آن نیاز داریم، شفافیت پیدا کنیم.
به کسی که می دانید تاب آوری دارد فکر کنید. در حالی که سعی می کنیم با نسخه خودمان از قدرت درونی ارتباط برقرار کنیم، فکر کردن به برخی افراد با انعطاف و تاب آوری بالا می تواند به ارائه نمونه ای عینی از تاب آوری و قوت بخشی به اراده ما کمک کند.
از طریق مدیتیشن یا دعا با منبع خود ارتباط برقرار کنید. با صرف زمان برای سکوت و معطوف کردن توجه خود به درون، می توانیم با آنچه که به نظر مقدس به نظر می رسد، دوباره ارتباط برقرار کنیم.   
کارهای معمولی روز را انجام دهید. این روش گاهی اوقات کمک می کند که به سادگی به روال عادی خود بازگردیم، حتی اگر احساسی برای آن نداشته باشیم. بازگشت به چیزهای آشنا می تواند به حل مجدد مسائل در درون کمک کند.
در طبیعت قدم بزنید. بیرون رفتن و قدم زدن در طبیعت می تواند به شارژ روانی و بازیابی جسمی ما، پاکسازی ذهن و تقویت حواس کمک کند.
بنویسید. نوشتن افکار و احساساتمان می تواند به ما کمک کند تا آنچه را که در حال وقوع است درک کنیم و درک کنیم که چالش های زندگی نیز فرصت هایی برای رشد و یادگیری هستند.
تاب آوری شخص دیگری را تقویت کنید. گاهی اوقات بهترین راه برای برقراری ارتباط مجدد با تاب آوری این است که با تشویق و محبت خود از شخص دیگری حمایت کنیم.
نسبت به خود و انسانیت خود، شفقت و دلسوزی داشته باشید. خودشفقت ورزی و کاهش انتظاراتمان عامل مهمی در تقویت تاب آوری است، اینکه نباید همیشه قوی و آسیب ناپذیر باشیم.
به موسیقی گوش دهید. چند آهنگ یا ترانه برای گوش دادن انتخاب کنید که به شما کمک می کند تا موتور شجاعت و قدرت شما دوباره روشن شود.
تنفس صحیح داشته باشید. دم و بازدم صحیح به روشی نیروبخش می تواند به ایجاد مجدد حس سرزندگی و سرسختی در شما کمک کند.
اقدام عملی کنید. زمانی که احساس خستگی و درماندگی دارید، با اقدام کردن و برداشتن یک گام عملی می توانید به بهبود وضعیت خود کمک کنید. توانایی دیدن آنچه هست به جای آنچه دوست دارید، بخشی از این مهارت است؛ فعال بودن به جای واکنشی و قاطعانه به جای تهاجمی یا منفعل بودن.
به یاد داشته باشید که در تجربه خود تنها نیستید. تشخیص جهانی بودن عواطف انسانی مان می تواند مفید باشد، به یاد داشته باشیم که دیگران نیز گهگاه احساس آسیب پذیری می کنند و تحت فشار قرار می گیرند.
یک گروه حمایتی تاب آوری تشکیل دهید. تعداد انگشت شماری از افراد همفکر را که می توانند حمایت گر و الهام بخش باشند، شناسایی کنید. یک گروه دو نفره هم می تواند موثر باشد.
مجموعه ای از نقل قول های الهام بخش تهیه کنید. به دنبال عبارات و نقل قول هایی باشید که به شما کمک می کند و تاب آوری شما را تقویت کند.
شعار خود را داشته باشید. یک شعار یا بیانیه مختصری از نیت خود آماده کنید تا در صورت نیاز بتوانید به آن رجوع کنید؛ مثلاً : «حتی در مواجهه با ابهام ها، با قدرت و عشق به جلو می روم.»
برنامه روزانه مراقبت از خود را تنظیم کنید. فعالیت هایی را شناسایی کنید که به شما کمک می کنند تا بهترین احساس را داشته باشید. این فعالیت ها ممکن است شامل ورزش، مطالعه، مدیتیشن، عبادت، استراحت کافی و تغذیه سالم باشد.
ذهن آگاهی را در زندگی روزمره تمرین کنید. هر چه بیشتر در تمام لحظات زندگی، حضور در لحظه و اکنون را تمرین کنید، بهتر می توانید برای هر چیزی که زندگی سر راهتان قرار می دهد کامل و کافی ظاهر شوید.
توانایی مدیریت احساسات قوی داشته باشید. این مستلزم این است که بتوانید بدون تکانش گری و پاسخ گویی از روی احساسات، اقدام کنید. همچنین توانایی کنار گذاشتن احساسات را در مواقعی که نیاز به تفکر و عمل آگاهانه است، در بر می گیرد. به عنوان مثال، زمانی که عصبانی یا آسیب دیده اید، قبل از اقدام فکر کنید.
به دنبال هدف و معنا باشید. اگر بخواهیم بتوانیم احساساتی را که در یک بحران برانگیخته می شود مدیریت کنیم، توانایی درک آنچه اتفاق می افتد و یافتن معنا در آن بسیار مهم است. اعمال معنوی و مذهبی اغلب جزء این عوامل هستند.
تصویر بزرگتری از وقایع را ببینید. به طور کلی افراد تاب آور صفت خوش بینی را دارند و افراد خوش بین نسبت به بدبین ها وسعت دید بیشتری از وقایع دارند. آنها اتفاقات خوب و بدی را که در زندگی رخ می دهد، موقتی می بینند تا دائمی. از نظر آنها این نیز خواهد گذشت. آنها همچنین رویدادها را به عنوان تأثیری خاص بر بخش های خاصی از زندگی شان می بینند تا تأثیری فراگیر بر کل زندگی یا آینده شان و کمتر خود یا دیگران را سرزنش کرده و خودبخشودگی بیشتری دارند.
شوخ طبع باشید. دیدن وقایع و رویدادها با نگاه طنز و نه جدی و فراگیر دیدن آنها و حتی شکرگزاری بابت رخ دادن بعضی اتفاق ها که دریچه‎های ارزشمند زندگی را بر ما آشکار می کند، بسیار تأثیرگذار است.
ارزش های خود را تقویت کنید. تصمیم بگیرید چه چیزی برای سیستم اعتقادی شما اساسی است و این باورها را آنقدر عمیق کنید که هیچ چیز نتواند آنها را خراب کند. آنها را در محل کار و خانه خود بیابید. اغلب هیچ ارزش اصلی واحدی وجود ندارد، مگر مجموعه ای مکمل، مانند وفاداری، صداقت، شجاعت، اعتماد به نفس و انصاف. هر چیزی که برای شما مهم است را در آغوش بگیرید و تقویت کنید.
به دنبال موقعیت های ناآشنا و تجربه های جدید باشید. از آسیب پذیر بودن نترسید. در چیزی که می خواهید یاد بگیرید مبتدی باشید. تمرین کنید وقتی همه چیز آرام است چگونه کنترل اضطراب و مقاومت در برابر نیروهای غیرقابل پیش بینی را ابراز کنید.
کتابخانه شخصی خود را بسازید: فهرستی از کتاب هایی که الهام بخش رشد شخصی هستند و هوش هیجانی و مهارت های مقابله ای را تقویت می کنند، نگه دارید. آنها را به لیست علاقه مندی های خود اضافه کنید یا بهتر از آن، تعدادی را در قفسه کتاب خود بگنجانید تا بتوانید در زمانی که بیشتر به آنها نیاز دارید به آنها دسترسی پیدا کنید.

باشگاه تاب آوری ، خانواده و معنویت

محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری در یادداشتی از با محوریت معنویت و مذهب  در باشگاه تاب آوری نوشته است : خانواده ها چگونه در مقابله با سختی، گرفتاری و مشکلات ، فقدان و تروما نه فقط جاده سالم بدر می برند و آن را پشت سر می گذارند بلکه به کامیابی و موفقیت می رسند؟ آیا فر آیندها ی تحمل و پایداری، رشد، هدفمندی و بهبودی هسته مرکزی سازگاری هستند؟

  معنویت و مذهب می تواند منبعی مهم برای سازگاری خانوادگی و فردی باشد. 

جهان بینی های مبتنی برمذهب یا معنویت، عقاید و ارزش ها، فعالیت ها و روابطی را ارائه می کنند که می تواند تاب آوری وسازگاری را تقویت کند.


مقابله تعاریف معنویت و مذهب
معنویت و مذهب چند بعدی و پیچیده هستند و هیچ تعریف ساده ای را نمی توان برای هر کدام کافی دانست.
اغلب به نظر میرسد مذهب و معنویت درهم تنیده و به هم پیچیده هستند اما گاهی در بعضی از جوامع و فرهنگ های متفاوت برخی افراد خود را معنوی در نظر می گیرند اگر چه آنها وابسته به یک گروه مذهبی خاص نیستند.

توضیح دیگر هم شامل اقبالی عام، نهادینه شدن و تعمیق واقعیت مذهبی در جهان بینی های مغرب زمین است. و اما یک تعریف مفید به طور خاص از مذهب توسط کوئینگ، ام سی کولوف و لارسون (۲۰۰۱) ارائه می شود:” یک سیستم سازماندهی شده از عقاید، نماد ها، آیین و فعالیت ها برای تسهیل و نزدیکی به وجود متعال و مقدس (خدا، نیروی برتر، یا حقیقت و واقعیت لایزال، بی نهایت) و برای ترویج درک بهتری از رابطه و مسئولیت فرد نسبت به دیگران در زندگی اجتماعی منظور شده است.”

در مقابله و مقایسه با تعریف گفته شده از مذهب این تعریف از معنویت به عنوان یک مؤلفه برتر و بعدی از ابعاد تجربیات انسانی شامل سرمایه گذاری فعال در ابر ارزش ها و مقدسات است ” همسو با این نگرش، آپونته (۲۰۰۲) معنویت را به این صورت تعریف کرده است: جنبه متعالی زندگی که به ما معنی می دهد (فلسفه والهیات)، اخلاقیات (اخلاق و یا تقوا و معصیت)، و فعالیت معنوی (شبکه های اجتماعی معناگرا و مذهبی)، هستند.

اکنون به نظر میرسد که معنویت را می توان همراه و یا خارج از گرایشهای مذهبی تجربه کرد. یافته های فراوانی گواهی داده اند انسانهای معنوی نمره تاب آوری بالاتری دارند همچنین کمتر به گرفتاریهای قلب و عروق و یا حمله قلبی دچار میشوند و این افراد سیستم ایمني کارآمدتری دارند و همچنین میدانیم که تاب آوری و معنویت موجب شده است که حتی افراد کمتر به فشار خون مبتلا شوند.

همچنین مصرف مواد مخدر، الکل، طلاق، و خودکشی در میان انسانهای معنوی بطرز معنی دار کمتر است برای مثال یکی از پژوهشهای پایه در این عرصه گزارش داده است افرادی که فعالیت مذهبی دارند کمتر از سایرین از افسردگی و اضطراب رنج می برند( ورنینگتون، کوروسو و ام سی کولوف و سانداژ (۱۹۹۶).

 بنا به همین گزارش از میگنا رسانه سلامت روان  کشور اما براستی فرآیندهایی که از طریق آنها مذهب و معنویت می تواند این امتیازات را ارایه کند کدامست ؟ کوینگ (۲۰۰۵) شماری از روش هایی را شناسایی کرد که با آن باور و فعالیت مذهبی می تواند سلامت روانی را ارتقا دهد.

باورهای مذهبی نگرش و جهان بینی مثبت را ارتقا می دهند که به درک موقعیت های مشکل و عبور موفقیت آمیز از آنها و تاب آوری بهتر و بیشترکمک می کند معنویت هدف ایجاد می کند، حمایت اجتماعی را ارتقا می دهد، و دیگر جنبه های هدایت، والدگری و یاریگری را همانند معلمی، مربی گری، کوچینگ و یا مددکاری اجتماعی را ارتقا می دهد، معنویت نیروی مدیریت خویشتن را تقویت میکند.

معنویت بخشش و حق شناسی را ترغیب می کنند، امید ایجاد می کنند و تمامی این فرآیندها می تواند برای تاب آوری افراد، خانواده ها، و جوامع آنها امتیازات ویژه ای ایجاد کند.

همچنین مطالعات نشان داده اند فعالیت های مذهبی موجب ارتقاء سلامت جسمانی نیز بوده است. به یقین مراقبه، نماز، فعالیت های خیریه و نوع دوستانه با سطوح پایین تر افسردگی و اضطراب، عزت نفس بالاتر، روابط بین فردی بهتر و یک دیدگاه مثبت تر به زندگی و تاب آوری بیشتر مرتبط شده اند

این یاتدداشت در اینجا هم منتشر شده است

تاب آوری خانواده ، مسیر معنویت و مذهب

 محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری در یادداشتی برای میگنا در باشگاه تاب آوری ازتاب آوری خانواده با محوریت معنویت و مذهب نوشته است : خانواده ها چگونه در مقابله با سختی، گرفتاری و مشکلات ، فقدان و تروما نه فقط جاده سالم بدر می برند و آن را پشت سر می گذارند بلکه به کامیابی و موفقیت می رسند؟ آیا فر آیندها ی تحمل و پایداری، رشد، هدفمندی و بهبودی هسته مرکزی سازگاری هستند؟

  معنویت و مذهب می تواند منبعی مهم برای سازگاری خانوادگی و فردی باشد.

جهان بینی های مبتنی برمذهب یا معنویت، عقاید و ارزش ها، فعالیت ها و روابطی را ارائه می کنند که می تواند تاب آوری وسازگاری را تقویت کند.


مقابله تعاریف معنویت و مذهب
معنویت و مذهب چند بعدی و پیچیده هستند و هیچ تعریف ساده ای را نمی توان برای هر کدام کافی دانست.
اغلب به نظر میرسد مذهب و معنویت درهم تنیده و به هم پیچیده هستند اما گاهی در بعضی از جوامع و فرهنگ های متفاوت برخی افراد خود را معنوی در نظر می گیرند اگر چه آنها وابسته به یک گروه مذهبی خاص نیستند.

توضیح دیگر هم شامل اقبالی عام، نهادینه شدن و تعمیق واقعیت مذهبی در جهان بینی های مغرب زمین است. و اما یک تعریف مفید به طور خاص از مذهب توسط کوئینگ، ام سی کولوف و لارسون (۲۰۰۱) ارائه می شود:” یک سیستم سازماندهی شده از عقاید، نماد ها، آیین و فعالیت ها برای تسهیل و نزدیکی به وجود متعال و مقدس (خدا، نیروی برتر، یا حقیقت و واقعیت لایزال، بی نهایت) و برای ترویج درک بهتری از رابطه و مسئولیت فرد نسبت به دیگران در زندگی اجتماعی منظور شده است.”

در مقابله و مقایسه با تعریف گفته شده از مذهب این تعریف از معنویت به عنوان یک مؤلفه برتر و بعدی از ابعاد تجربیات انسانی شامل سرمایه گذاری فعال در ابر ارزش ها و مقدسات است ” همسو با این نگرش، آپونته (۲۰۰۲) معنویت را به این صورت تعریف کرده است: جنبه متعالی زندگی که به ما معنی می دهد (فلسفه والهیات)، اخلاقیات (اخلاق و یا تقوا و معصیت)، و فعالیت معنوی (شبکه های اجتماعی معناگرا و مذهبی)، هستند.

اکنون به نظر میرسد که معنویت را می توان همراه و یا خارج از گرایشهای مذهبی تجربه کرد. یافته های فراوانی گواهی داده اند انسانهای معنوی نمره تاب آوری بالاتری دارند همچنین کمتر به گرفتاریهای قلب و عروق و یا حمله قلبی دچار میشوند و این افراد سیستم ایمني کارآمدتری دارند و همچنین میدانیم که تاب آوری و معنویت موجب شده است که حتی افراد کمتر به فشار خون مبتلا شوند.

همچنین مصرف مواد مخدر، الکل، طلاق، و خودکشی در میان انسانهای معنوی بطرز معنی دار کمتر است برای مثال یکی از پژوهشهای پایه در این عرصه گزارش داده است افرادی که فعالیت مذهبی دارند کمتر از سایرین از افسردگی و اضطراب رنج می برند( ورنینگتون، کوروسو و ام سی کولوف و سانداژ (۱۹۹۶).

 بنا به همین گزارش از میگنا رسانه سلامت روان  کشور اما براستی فرآیندهایی که از طریق آنها مذهب و معنویت می تواند این امتیازات را ارایه کند کدامست ؟ کوینگ (۲۰۰۵) شماری از روش هایی را شناسایی کرد که با آن باور و فعالیت مذهبی می تواند سلامت روانی را ارتقا دهد.

باورهای مذهبی نگرش و جهان بینی مثبت را ارتقا می دهند که به درک موقعیت های مشکل و عبور موفقیت آمیز از آنها و تاب آوری بهتر و بیشترکمک می کند معنویت هدف ایجاد می کند، حمایت اجتماعی را ارتقا می دهد، و دیگر جنبه های هدایت، والدگری و یاریگری را همانند معلمی، مربی گری، کوچینگ و یا مددکاری اجتماعی را ارتقا می دهد، معنویت نیروی مدیریت خویشتن را تقویت میکند.

معنویت بخشش و حق شناسی را ترغیب می کنند، امید ایجاد می کنند و تمامی این فرآیندها می تواند برای تاب آوری افراد، خانواده ها، و جوامع آنها امتیازات ویژه ای ایجاد کند.

همچنین مطالعات نشان داده اند فعالیت های مذهبی موجب ارتقاء سلامت جسمانی نیز بوده است. به یقین مراقبه، نماز، فعالیت های خیریه و نوع دوستانه با سطوح پایین تر افسردگی و اضطراب، عزت نفس بالاتر، روابط بین فردی بهتر و یک دیدگاه مثبت تر به زندگی و تاب آوری بیشتر مرتبط شده اند.
 

در مسیر تاب آوری

فاطمه فلاح در یادداشتی اختصاصی برای باشگاه تاب آوری نوشت : در مسیر تاب‌آوری، خوش شانسی تعیین کننده نیست ، تاب آوری را باید آموخت، این مسیر عمیق است و درد جزء جدایی ناپذیر از آن است. با این حال این مسیر مملو از عشق، خنده، حکمت و زیبایی است.

یکی از دلایلی که درد عاطفی بیشتر به نظر می‎رسد این است که بیشتر ما تا حد زیادی از تغییر می‌ترسیم اما در حال حاضر تمامی ما با تغییراتی در سطوح مختلف زندگی روبرو هستیم همچون تغییرات جهانی، اقتصادی، سیاسی، بهداشتی، خانوادگی، عاطفی، شخصی و غیره. بخشی از مسیر تاب‌آوری این است که چگونه خود را در درون درد ببینیم، اما نباید خود را قضاوت کنیم و یا تلاش کنیم که به سرعت اشتباه خود را اصلاح کنیم. بلکه باید با افکار و احساساتمان شفاف باشیم و خود را بپذیریم و در انجام این کار، چند سوال مهم را از خود بپرسیم:

  • چگونه درد عاطفی را کنترل کنم؟
  • آیا واکنش فیزیکی به آن دارم؟
  • آیا تمایل دارم از آن اجتناب کنم یا آن را به حداقل برسانم؟
  • آیا با حواس پرت کردن خودم به روزمرگی‌ها، آن را انکار می‌کنم؟

اینکه چگونه در زمینه درد به خود نگاه می‌کنیم می‌تواند به ما بینشی در مورد نحوه برخورد با موضوع بدهد. افراد تاب‌آور بسیار مراقب هستند، اما این بدین معنا نیست که آنها مسئله را انکار می‌کنند یا وانمود می‌کنند که مسئله عمیقاً آنها را آزار نمی‌دهد، بلکه این افراد می‌توانند تشخیص دهند که افکار سازنده در مقابل افکار مخرب چیست؟ آنها می‌دانند که افکارشان می‌تواند بر احساساتشان و در نتیجه بر عملکرد آنها تأثیر بگذارد، در نتیجه می‌توانند در مواجه با مسائل تاب‌آور باشند.

برای درک بهتر مثالی را ذکر می‌کنیم: فردی را تصور کنید که مبتلا به بیماری سرطان است، با این حال رفتار او بسیار پذیرفته می‌باشد. این بدین معنا نیست که او فقط منتظر مرگ بوده یا تسلیم شده است، بلکه او در اینباره بسیار واقع بین بوده و تمام کارهایی که مد نظرش می‌باشد را انجام می‌دهد و ازین جهت سپاسگزار است.

حال شاید شما به این موضوع مشکوک شوید و این را نوعی انعطاف پذیری غیرعادی تصور کنید، چون هنوز روند بهبودی کامل در این بیماری رخ نداده است، اما این فرد بیماری خود را به چالش کشیده و خود را تسلیم این روند نکرده است. او به این امر متعقد است که جریان زندگی برای او چالش هایی خواهد داشت و همه چیز میتواند خوبی مطلق باشد؛ نکته قابل ذکر این است که افراد تاب‌آور می‌توانند تمرکز خود را از درد، حتی برای مدت کوتاهی، تغییر دهند. و نکته اینجاست که این تغییر ظریف، روحیه آنها را بالا می برد و سبب می‌شود روزنه جدیدی از زندگی برای آنها گشوده شود.

در تاب‌آوری قدرت زیادی برای یافتن چیزی که منتظر آن هستیم وجود دارد، اغلب افراد تاب‌آور می‌گویند، علیرغم اینکه از مسئله‌ای غم انگیز رنج می برند، اما توانسته‌اند دید خود را به اتفاق‌های خوبی که در انتظار آنها است دلگرم کنند، این امر ممکن است مهمانی رفتن، کتابخوانی جمعی، کلاس ورزشی یا حتی یک تماس تلفنی باشد. آن‌ها سنگینی درد را می‌فهمند اما در عین حال سبکی انتظار برای تجربه‌ی در پیش رو را حس می‌کنند. تمرکز بر اینکه که هر روز به خوبی پیش می‌رود به آنها کمک می‌کند احساس خودکنترلی و خوش‌بینی داشته باشند که در تاب آوری بیشتر به آنها حائز اهمیت است.

همچنین در این مسیر، افراد تاب‌آور معتقدند چیزهایی وجود دارد که آنها می‌توانند آن را کنترل کنند. و به این ترتیب آنها تمایل دارند روی آن تمرکز کنند مثل افکار، احساسات و اقدامات خودشان. کارهای کوچکی را که انجام می دهند برایشان بسیار ارزشمند می‌باشد، در حالی که ممکن است برای دیگران بی اهمیت به نظر برسند و این طرز تفکر به رفاه کلی و خوشنودی خاطر آنها کمک می‌کند.

کسانی که در مسیر تاب آوری هستند، معتقدند هنوز در زندگی خوبی‌های بسیاری وجود دارد. آنها به دنبال کسانی هستند که معرفت و حکمت را آموزش می‌دهند و مهربانی و عشق را تمرین می‌کنند.

تاب آوری مساله بودن یا شدن است

محمدرضامقدسی

مساله تاب آوری بودن یا شدن است

باشگاه تاب آوری

 به گزارش میگنا محمدرضامقدسی در یادداشتی برای باشگاه تاب آوری نوشت : اکثر تعاریف تاب‌آوری با عبارت «ظرفیت برای …» و «توانایی برای …» شروع می‌شود. برخی محققین «ظرفیت» را به‌عنوان ویژگی ذاتی موجودیت‌های اجتماعی در نظر می‌گیرند، حال‌آنکه عده‌ای ظرفیت را خصلتی پویا و ناگهانی می‌دانند که فقط در مواجهه با تهدید پدیدار می‌شود.

 دراین‌بین شماری از پژوهشگران تاب‌آوری را باتکیه‌بر دیدگاه پدیدارشناختی به‌مثابه فرایندی تعریف می‌کنند

که می‌توان ظرفیت را در قالب آن فرایند ایجاد کرد و ارتقاء داد. این مفهوم در ادبیات تاب‌آوری در بحث مقایسۀ «بودن در مقابل شدن» بیان می‌شود(پلادینک، ۲۰۰۹).

پژوهشگران طرف‌دار مفهوم فرایندمحوری دلیل می‌آورند که تاب‌آوری به طور اجتماعی تولید، ساخته و شرطی‌سازی می‌شود. همچنین پژوهش‌ها نشان می‌دهد که تاب‌آوری موجودیت‌های اجتماعی درون زمینه‌های ساختاری- اجتماعی گسترده‌تر حک می‌شود.
شرایط اجتماعی مطلوب مانند دسترسی به شبکه‌های اجتماعی، منابع اقتصادی و خدمات اجتماعی و قدرت تصمیم‌گیری کنش‌های تاب‌آوری را بین اشخاص، خانواده‌ها و اجتماعات تسهیل می‌کند(داخدیفایرن و همکاران، ۲۰۱۶؛ مک‌کینون و دریکسون، ۲۰۱۳؛ لوتار، ۲۰۰۶؛ ماگیس، ۲۰۱۰؛ موری نتلز و همکاران، ۲۰۰۰؛ پلادینک و همکاران، ۲۰۱۴؛ شاو، ۲۰۱۲).
چند پژوهشگر مطرح می‌کنند که شبکه‌های حمایتی اجتماعی نقش‌هایی کلیدی را از طریق توانمندسازی برای انطباق و بهبود پس از اختلالات ایفاء می‌کنند؛ این پژوهشگران با تأکید بر نقش این شبکه‌ها ظرفیت‌های اجتماع را به سرمایۀ اجتماعی ارتباط می‌دهند(اجر، ۲۰۰۰؛ کرتنی، ۲۰۱۴). مراکز پژوهشی مانند مؤسسۀ تاب‌آوری منطقه‌ای و اجتماعی(CARRI) در امریکا و مرکز پژوهش‌های تاب‌آوری[۱](RRC) در کانادا مداخله‌های متعددی را برای افزایش تاب‌آوری آغاز کرده‌اند.

عوامل متعددی مانند دولت، نابرابری‌های نهادی، روابط متقابل بین واحدهای اجتماعی، ساختارها و عامل‌های اجتماعی و رویکرد مشارکتی از جمله ویژگی‌های مهم و ضروری مداخلاتی است که انتظار می‌رود ظرفیت‌های افراد، گروه‌ها و نهادها را ارتقاء بدهد.
لیدبیتر و همکاران چهار موضوع را که به‌منظور درک بهتر تاب‌آوری باید در پژوهش‌های آتی بررسی شود، به‌اجمال بیان می‌کنند: 

«الف. ضروری است فقط به واکنش‌های عمومی گروه‌های در معرض خطر بسنده نشود و به‌جای تعمیم‌دادن واکنش‌ها به تنوع واکنش‌های فردی، خانوادگی و اجتماعی توجه شود؛

ب. لازم است نقاط قوت، شایستگی‌ها و منابع موردنیاز برای درافتادن با ناملایمات موردتوجه قرار گیرد و فقط به بررسی کمبودها، آسیب‌شناسی‌ها و انحراف‌های

منتج از آنها اکتفا نشود؛

ج. مسیرهای بلندمدت یا خط‌سیرهایی که در طول عمر در واکنش به ناملایمات تغییر می‌کند و به گونه‌های متنوعی درمی‌آید، باید بررسی شود و صرفاً پیامدهای آنی بررسی نشود؛ و د. روابط متقابل بین سطوح توسعۀ فردی، خانوادگی و اجتماعی باید موردمطالعه قرار گیرد و فقط ویژگی‌های اشخاص سازگار شده موردتوجه قرار نگیرد»(لیدبیتر و همکاران، ۲۰۰۵).

اهمیت مکان و مقیاس فضایی در فرایند تاب‌آوری نیز در کانون تمرکز چند مطالعۀ جدید قرار دارد. پژوهشگران نشان داده‌اند که ویژگی‌های اجتماعی- فضایی، از قبیل زیرساخت فیزیکی، فرصت‌های شغلی و خصیصه‌های جمعیت‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی مکان- خواه این مکان محله یا شهر باشد، خواه منطقه یا کشور- تأثیر معناداری بر تاب‌آوری می‌گذارد(ماگیس، ۲۰۱۰؛ مک‌کینون و دریکسون، ۲۰۱۳). کک و ساکداپولراک اصطلاح «فراملیتی» را برای تبیین پویایی بین مقیاس‌های فضایی در تحلیل تاب‌آوری اجتماعی پیشنهاد

می‌دهند(کک و ساکداپولراک، ۲۰۱۳). این پژوهشگران تاب‌آوری اجتماعی را با تأکید بر اثر جهانی‌سازی مستمر بر زندگی انسان‌ها به‌مثابه پیامد حک‌شدگی بازیگران اجتماعی در محل‌ها و موقعیت‌های گوناگون تصور می‌کنند. برای اثبات معناداری این دیدگاه جغرافیایی نسبت به تاب‌آوری لازم است که پژوهش‌های بیشتری در این زمینه انجام شود.

تاب آوری و امید

به گزارش میگنا نرگس زمانی مترجم کتاب پرورش تاب آوری درباشگاه تاب آوری نوشت :ما هر روز می شنویم که مردم از واژه امید استفاده می کنند. اما این  امید دقیقا چیست؟  مردم از آن در مکالمات روزانه استفاده می کنند: “امیدوارم این شغل را پیدا کنم. “امیدوارم فردا روز بهتری باشد.”  “امیدوارم در قرعه کشی  برنده شوم.”و …
 کلمه امید یک معنای مبهم ایجاد کرده است. افکارِ آرزومندانه و کمی شانس را در هم می آمیزد.
اگر اینطور باشد پس باید  چیزی به طور جادویی و بدون تلاش اتفاق بیافتد.  در این تعریف از امید، یک تماشاگرِ منفعل، منتظر ظاهر شدن یک نتیجه است. بسیاری از مردم از قدرت پشت این کلمه کوچک چهار حرفی بی خبرند. از نظر علم، امیدی که در درون دارید و امیدی که در اینجا به آن اشاره شده است،نیروی فعالی است که در زندگی و موفقیت های آینده انسان نقشی محوری دارد.
 امید در قاموس روانشناسی با ارائه اهداف، مسیرها و اختیار برای دستیابی به نتایج به شناخت فرد کمک می کند.
دکتر چارلز اشنایدر، روانشناس و پیشگام در تحقیقات امید از دانشگاه کانزاس ، می‌گوید: «امید یک حالت شناختی مثبت است که مبتنی بر احساس عزم و برنامه‌ریزی موفق هدف‌دار برای دستیابی به این اهداف است». 
امید مفهومی مبهم با تعریفی مبهم نیست بلکه نیرویی قدرتمند و علمی قابل سنجش است که فرد را به سمت نتایج مثبت زندگی سوق می دهد ثابت شده است که امید به افراد در دستیابی به اهداف، افزایش زندگی مثبت، کمک به پیشرفت تحصیلی کمک می کند.
به سلامت جسمی و روانی فرد  حتی در مواجهه با شرایط سخت زندگی، کمک میکند. امید به فرد این امکان را می‌دهد که آینده‌ای متفاوت را تصور کند و به دنبال آن باشد. این یک نیروی قدرتمند است. امید به فرد مسیری می‌دهد تا پتانسیل‌هایی درون خود را کشف کنند. امید در توسعه تاب آوری به ما کمک می کند به ما کمک می کند تا توانمندباشیم و پیشرفت کنیم.
مطالعات بسیاری در باره امید در خصوص توانایی و تاب آوری انجام شده است روانشناسان درباره چگونگی آزمایش، تقویت و پرورش امید تحقیقات بسیاری کرده اند.
آن‌ها دریافته‌اند که افرادی که نمرات امید بالایی دارند، بدون توجه به پیشینه خانوادگی، وضعیت اجتماعی-اقتصادی، یا تجارب نامطلوب دوران کودکی، از انعطاف و تاب آوری بیشتری برخوردارند و سطح رضایت بیشتری از زندگی دارند.
 امید یک دارایی و یک فرصت برابر است که همه مردم می توانند به آن دسترسی داشته باشند.  این یک دارایی شناختی قدرتمند است که در توفیقات و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان و مدارس به همه کمک کند به دانش‌آموزان آسیب‌پذیر ما انگیزه بدهند و به آنها کمک کنند، و یک محافظ قوی در برابر استرس و آسیب‌های روانی ایجاد کنند.

 امید چگونه ایجاد می شود؟
سه جزء اصلی با هم کار می کنند تا امید را شکل دهند:
اهداف، عاملیت و مسیرها
امید روشی برای اندیشه کردن است که ما در هر جنبه ای از زندگی خود از آن استفاده می کنیم.  در تعیین اهداف آسان یا سخت، یافتن راه‌هایی برای حل مشکلات، و حتی داشتن اراده برای تلاش کردن، تأثیر می‌گذارد.
امید را می توان از طریق اعمال، روابط و تجربیات مختلف تقویت یا تضعیف کرد.  افرادی که با آنها تعامل داریم و چیزهایی که با آنها روبرو می شویم به ما می آموزند که امیدوار باشیم یا تسلیم شویم.
همه ما برای پیدا کردن مسیرمان نیاز به امید داریم .دراین مسیر تاریک و ناشناخته زندگی امروزه تنها چیزی که میتواند گرمی بخش و قوت قلب ما باشد امید است  و تنها چیزی که میتواند روشنی بخش راه ما باشد تا ما زودتر به هدف برسیم همین امید است.
متاسفانه افسردگی شدید در دنیای امروز بین همه گروه‌های سنی در حال افزایش است، اما در میان نوجوانان و جوانان با سرعت بیشتری رو به تزاید گذاشته است نکته شایان توجه آن است که میدانیم امید با افسردگی رابطه الاکلنگی دارند وقتی یکی بالا می رود، دیگری سقوط می کند چه چیزی می تواند باعث این ناامیدی شود، و چگونه می توانیم آن را متوقف کنیم؟ مجموعه این یادداشتها را در باشگاه تاب آوری میتوانید دنبال کنید

باشگاه تاب آوری / از خانه تا مدرسه

سارینا سعادتی در یادداشتی برای میگنا در باشگاه تاب آوری نوشت : به نظر میرسد استرس، ناملایمات و چالش با زندگی انسان تنیده شده است. تحقیقات نشان داده است کودکانی که ضربه های روحی بزرگی را تجربه کرده اند می توانند با غلبه بر مشکلات و در بلوغ و بزرگسالی به اعضای بسیار کارآمد و سازنده ای برای جامعه تبدیل شوند.
در مواجه با ناملایمات برخی از کودکان نیز تحت تاثیر اثرات منفی قرار می گیرند در حالی که برخی علی رغم چنین چالش هایی خوب عمل میکنند ، موفقیتی بدست آورده و توانایی عبور از موانعی بزرگتر را نیز پیدا میکنند.
راهکارهای عملی ویژه ای  وجود دارند که معلمان می توانند برای حمایت از کودکان و خانواده ها برای  در آموزش و توسعه تاب آوری استفاده کنند.
برای حمایت معلمان از توسعه تاب آوری تعریف روشنی از تاب آوری و درک عوامل محافظتی و خطر ضروری است میتوان مفهوم تاب آوری را به سه روش بررسی کرد:
روش اول : با شناسایی ویژگی های بچه هایی که در محیط هایی بزرگ شدند که آسیب های مختلفی را تجربه کردند اما همچنان به رشد خود ادامه دادند.
روش دوم: بررسی پاسخ های متفاوتی که هر کودک با توجه به سطح توانایی خود به استرس میدهد.
روش سوم: بررسی عملکرد مثبت کودکانی که آسیب و استرس را پشت سر گذاشتند و به میزان قابل توجهی بهبود یافتند.

کودکانی که مشکلات سلامت روانی را تجربه کردند، از بخش های چالش برانگیز به صورت قوی تر و سازگارتر با تغییرات خود را نشان داده اند اما برخی دیگر اینگونه نبودند 
در روانشناسی افراد تاب آور، افرادی هستند که دارای ویژگی های درونی مانند صبر، خودپذیری، خودکارآمدی و خوش بینی هستند که به آنها امکان عملکرد و موفقیت در مواجه با ناملایمات را میدهد.

معلمان توانمند بخوبی به این نکته توجه دارند که درک  استرس  و تاب آوری  میتواند هم آیند باشد.

استرس به عنوان هرچیزی ( فیزیکی ، احساسی یا هردو) تعریف میشود که سلامتی افراد را تهدید میکند. زمانی که یک فرد استرس مداوم یا شدید و مخربی را تجربه میکند سلامتی بدنی و روانی خود را از دست میدهد 
 افراد ممکن است به روش های مختلف استرس و تاثیرات مخرب آن  را درک کنند، تفسیر کنند و به آن پاسخ بدهند و در نهایت با آن کنار بیایند.
 گاهی نیز تاب آوری به عنوان توانایی و تمایل افراد برای مقابله با استرس و سختی ها و ظرفیت آنها برای برگشتن به حالت قبلی  و حفظ عملکرد های  طبیعی تعریف شده است.
تعاریف متفاوتی از تاب آوری ارائه شده است که آن را نه تنها به عنوان توانایی فرد برای انطباق با تغییر بلکه به نهراسیدن و چه بسا تهور و استقبال از تغییر و یا تجربه پذیری معنا کرده است .

بعد جدید دیگری نیز برای درک تاب آوری معرفی شده است که تاب آوری را به توانایی فرد در استفاده از منابع برای عبور از موانع به نحوی که در بافتار و ساختار فرهنگی هم پذیرفته و معنامند باشد .

ایا افراد چگونه می توانند به  خود را بازسازی و بازیابی کنند یا با تجارب ناملایمات خود سازگار شوند؟  ایا این مهم بستگی به زمینه و ظرفیت آنها برای یافتن و استفاده از منابع در محیط خود و توانایی دسترسی  به عوامل حفاظتی دارد.
شناسایی عوامل خطر و محافظتی که به تاب آوری کودکان کمک میکند می تواند معلمان را در به کار گیری راه های پیشگیری و مداخله ی موثر برای حمایت از کودکان راهنمایی کند که یکی از آن عوامل حمایت در سطح خانواده می باشد که با توجه به ماهیت اجتماعی انسان ها هر بحثی در مورد حمایت از توسعه ی تاب آوری باید جنبه ای از خانواده را در بر بگیرد.
معلمان از موقعیت ممتازی برخوردار هستند که از زندگی خانواده ها آگاه باشند. بنابراین فرصتی بی نظیر برای حمایت و تقویت آنها دارند معلمان باید خانواده ها را به عنوان واحدهایی با نقاط قوت و توانایی ها و چالش های خاص در نظر بگیرند.
مشارکت با خانواده ها برای حمایت از کودکان در آموزش و توسعه  تاب آوری آنها حایز اهمیت است.  

سارینا سعادتی در ادامه این یادداشت نوشته است : برخلاف عوامل محافظتی، عوامل خطر ویژگی هایی هستند که احتمال تاثیر منفی ناملایمات و آسیب را در سازگاری و آسایش کلی کودکان افزایش می دهند.
عوامل خطر و تجربیات منفی شامل قرار گرفتن کودک در معرض آزاری عاطفی ، جسمی ، جنسی ، نداشتن مهارت های اجتماعی ، بی توجهی عاطفی و فیزیکی، تبعیض و نژاد پرستی، تصور ضعیف از خود، مشکلات خانوادگی مانند خشونت خانوادگی ، بیماری روانی یا جسمی والدین و مصرف مواد مخدر یا الکل میشود.
عوامل خطر منجر به کاهش منابع فردی کودک در مواجه با ناملایمات میشود در نتیجه آسیب پذیری کودک بیشتر میشود بنابراین و چون همیشه نقش معلمان و مراقبان در افزایش سازگاری و تاب آوری مکرر مورد توجه قرار میگیرد.

راهکارهای عملی برای معلمان و خانواده:

احساسات کودکان را بپذیرید.
برای کنار هم بودن اعضای خانواده تاکید داشته باشید و مهم تر از همه به بچه ها اجازه بدهید از طریق بازی و خنده کودکی خود را داشته باشند.
نسبت به نیاز های کودک حساس و پاسخگو باشید.
قوانین و انتظارات را برای کودکان واضح توضیح دهید.
برای کودکان یک محیط قابل پیش بینی ایجاد کنید یعنی فضاهایی را به وجود بیاورید که در آن نیازها و حالات عاطفی آنها شناسایی شده و احترام گذاشته شود و با در نظر گرفتن تفاوت هایشان مورد توجه قرار بگیرند.
در مورد خواسته های کودکان، انعطاف پذیر باشید و سلیقه ها و علایق آنها را بشناسید.
به کودکان در تعیین اهداف، تعریف و شناسایی موفقیتشان کمک کنید و زمانی که موفق شدند آنها را تشوق کنید.
مسئولیت پذیری متناسب با سنشان را تشویق کنید.
از کودکان در مراقبت از خود و کسب مهارت های زندگی حمایت کنید.
هرچیزی که باعث افزایش استقلال در آنها میشود را تشویق کنید.
انتخاب های مستقلانه را در آنها را تشویق کنید.



زبان تاب آوری

فاطمه فلاح تفتی در یادداشتی برگرفته از کتاب تاب آوری منابع و گفتمان برای باشگاه تاب آوری نوشت : مفهوم تاب آوری به نسبت جدید می‌باشد که در برخی از زبان‌ها برای آن واژه ای وجود ندارد. به طور مثال در زبان ایتالیایی کاستيلانو معادل تاب آوری است و در عوض از واژه‌‌ی دفاع عليه سختی ها استفاده می کنند. این مفهوم را می توان با استفاده از واژه ی دیگری نیز توصیف کرد، اما بیشتر مردم دنیا عبارت “غلبه بر سختی ها بـا شـجاعت، مهارت ها و ایمان” را درک می‌کنند.

هرچه بیشتر مفهوم تاب آوری درک شود، بهتر می توان به کودکان کمک کرد تا با بحران‌های زندگی خود با قدرت و امید مواجه شوند. کودکانی که واژگان را می آموزند، بهتر می توانند تاب آوری را در خود و دیگران تشخیص و آن را تقویت کنند و در نتیجه سبب بهبود عملکرد خود در این زمینه می‌شوند.

طبقه بندی “من دارم، من هستم و من می توانم” از یافته های پروژه‌ی جهانی تاب آوری است. در این طبقه بندی ۳۶ ویژگی کیفی که سبب تاب‎آوری می شود، شناسایی شده است. این موارد را می‌توان به سه طبقه بندی عمده که هر کدام شامل پنج بخش است، تقسیم کرد.

“من دارم”

عـوامـل حـمایتی و منابع بیرونی است که تاب آوری را بهبود می بخشد. قبل از آگاهی کودک از “من هستم و من می توانم” نیازمند حمایت و منابع بیرونی می‌باشد تا به احساس امنیت که زیربنای بهبود و تقویت تاب آوری است، دست پیدا کند که در دوران کودکی حائز اهمیت می‌باشد.

کودک تاب آور اینگونه می‌گوید: “من …… دارم.”

  • روابط همراه با اعتماد

کودک باید احساس کند که والدین و دیگر اعضای خانواده و دوستانش، او را دوست دارند و او را با عشق می‌پذیرند.

  • ساختار و قوانین در خانه

والدینی که قوانین و اصول روشن و واضحی دارند، می توانند از کودک خود این انتظار را داشته باشند که از آنها اطاعت کند. قوانین شامل وظایفی است که از کودک انتظار می رود، آنها را اجرا کند. محدودیت ها و عواقب رفتار باید به وضوح بیان و درک شوند. زمانی که این قوانین رعایت نگردد، کودک متوجه می‌شود که کار اشتباهی انجام داده؛ در این مواقع کودک باید تنبیه شود و او را بخشید و در نهایت با او آشتی کرد. حال زمانی که کودک از قوانین تبعیت می کند، باید او را مورد تحسین قرار داد.

  • الگوها

والدین و تمامی افرادی که با کودک سر و کار دارند باید به نحوی عمل کنند که در کودک حس پذیرش ایجاد کنند؛ میتوان گفت آنها برای کودک الگوی اخلاق و زندگی هستند.

  • تشویق کودکان به استقلال

والدین باید کودکان خود را تشویق کنند که روی پای خود بایستند و زمانی که لازم شد از دیگران کمک بگیرند. بهتر است کودک خود را هنگام انجام کار مستقل تشویق کنند.

  • دسترسی به سلامت، آموزش، رفاه و خدمات امنیتی

کودک باید به طور مستقل یا از طریق خانواده به خدمات پایدار دسترسی داشته باشد تا نیازهایی که خانواده نمی تواند آنها را برآورده سازند، تأمین شود. مواردی همچون نیاز به دکتر، بیمارستان، مدرسه، معلم، خدمات اجتماعی و …

“من هستم”

نقاط قوت درونی و شخصی کودک است که شامل احساسات و عقاید درونی او می شود.

کودک تاب‌آور اینگونه می‌گوید: “من … هستم”

  • من دوست داشتنی و خوش اخلاق هستم.

کودک می داند که دیگران او را دوست دارند. او در مقابل دیگران کارهای جالبی انجام می دهد تا خود را عزیز کند. او در واکنش به دیگران توازن خوبی بین برون گرایی و درون گرایی برقرار می‌کند.

  • دوست داشتن، همدردی و نوع دوستی

کودک دیگران را دوست دارد و علاقه خود را به شیوه های مختلف نشان می‌دهد. ناراحتی دیگران را حس می‌کند و به آنها دلداری می دهد.

  • به خودم افتخار می کنم.

کودک می داند که شخص مهمی است و به خود افتخار می کند و به کسی اجازه نمی دهد که او را تحقیر کند.

  • مستقل و مسئول

کودک می تواند کارهای خودش را به تنهایی انجام دهد و عواقب رفتارش را بپذیرد.

  • سرشار از امید، ایمان و اعتقاد

کودک تاب آور امیدوار است و باور دارد که افرادی وجود دارند که می توانند به او کمک کنند. او می‌تواند درست و نادرست را از هـم تشخیص و باور دارد که درست و حق، همیشه پیروز است.

“من می توانم”

بیانگر عوامل اجتماعی و شخصی است. کودکان با تعامل با یکدیگر و معلمانشان این مسائل را یاد می‌گیرند.

کودک تاب آور اینگونه می گوید: “من … می توانم”

  • ارتباط برقرار کردن.

می تواند افکار و احساسات خود را بروز دهد، متوجه تفاوت ها شود و نتایج ارتباط را درک کند.

  • مشکل را حل کند.

کودک می تواند ماهیت و میزان یک مشکل را بسنجد و راه حل هایی نو و خلاقانه پیدا کند.

  • احساسات و انگیزه هایش را کنترل کند.

کودک احساسات خود را تشخیص داده، برروی احساساتش اسم می گذارد و آنها را به شکلی که احساسات دیگران را نیز جریحه دار نکند، بیان می دارد.

  • اخلاق خود و دیگران را می شناسد.

کودک اخلاق خود و دیگران را می شناسد. این امر به کودک کمک می کند که به نحوی شایسته دست به عمل زده و متوجه شود که تا چه میزان وقت برای ارتباطات بگذارد و چگونه می تواند در موقعیت‌های مختلف موفق شود.

  • به دنبال روابط موفق است.

کودک می تواند فردی را پیدا کند که با او احساسات و علائق خود را با او در میان بگذارد و راه هایی برای حل مشکل شخصی و بین فردی در خانواده بیاید و باعث ایجاد روابط سالم و صمیمی میان خود و دیگران شود.

تقویت نیروی انسانی

کودکان در سنین مختلف به شدت بر روی این ۳ مورد تکیه می کنند. همان طور که کودکان رشد می‌کنند، بیشتر از منابع خارجی که از مهارت های (من دارم و من می توانم) کمک می گیرند. این در حالی است که به طور مداوم رویکردهای شخصی و احساسات خود را تقویت می کنند. (من هستم). درست به همان اندازه که مهارت های تاب آوری در سنین مختلف متنوع هستند، والدین و دیگر مراقبان نیز به نسبت رشد کودک می توانند رفتار و زبان تاب آوری خود را بهبود بخشند.