مدیریت بحران و تاب آوری از فرد تا فرهنگ
مدیریت بحران و تاب آوری از فرد تا فرهنگ، مسیر پیچیدهای است که از توانمندیهای فردی آغاز شده و با تقویت هویت جمعی و شبکههای اجتماعی به انسجام و پایداری جامعه منجر میشود.
دکتر محمدرضا مقدسی موسس خانه تاب آوری در ادامه آورده است مواجهه با بحرانها اجتنابناپذیر است.
مدیریت بحران به عنوان یک رشته حیاتی و چارچوبی ضروری، نه تنها به معنای واکنش به فجایع، بلکه به معنای آمادگی، پاسخگویی موثر، بازیابی و یادگیری از این رویدادها برای ساختن آیندهای قویتر است.
مدیریت بحران و تاب آوری از فرد تا فرهنگ، به معنای توانایی بازیابی سریع و سازگاری با تغییرات و مشکلات در سطوح مختلف فردی، اجتماعی و فرهنگی است.
در سطح فردی، این مفهوم حول محور تابآوری (Resiliency) میچرخد آن ظرفیت روانی برای تحمل سختیها، سازگاری با تغییر و بازگشت به حالت تعادل پس از ضربه. مهارتهای کلیدی فردی برای مدیریت بحران شامل موارد زیر است:
مدیریت بحران یک رویداد واحد یا یک پروژه محدود نیست؛ بلکه یک سفر مستمر یادگیری، تطبیق و تقویت تابآوری در تمامی سطوح است.
در حالی که برنامهها و تیمهای اختصاصی ضروری هستند، این فرهنگ سازمانی است که در نهایت تعیین میکند آیا سازمان در مواجهه با طوفانهای غیرمنتظره خرد میشود یا قد برمیافرازد.
سرمایهگذاری بر توسعه مهارتهای فردی، ایجاد ساختارهای سازمانی قوی و انعطافپذیر، و از همه مهمتر، پرورش فرهنگی مبتنی بر اعتماد، شفافیت، مسئولیتپذیری جمعی و یادگیری مستمر، سازمانها و جوامع را قادر میسازد تا نه تنها از بحرانها جان سالم به در ببرند، بلکه قویتر، هوشمندانهتر و آمادهتر برای چالشهای فردا از آنها بیرون بیایند.
مدیریت بحران موفق، مدیریت آیندهای تابآور است که در آن بحران به جای نقطه پایان، به یک نقطه عطف برای رشد و تحول تبدیل میشود.
تقویت این رویکرد جامع از فرد تا فرهنگ، تنها راه تضمین پایداری در جهانی پر از عدم قطعیت است.
مدیریت بحران در مواجهه با شرایط اضطراری و غیرمنتظره، از سطح فردی آغاز شده و تا سطح فرهنگ و جامعه گسترش مییابد.
در ابتدا، مدیریت بحران در سطح فردی به معنای توانمندسازی هر شخص برای شناسایی، پیشگیری و مقابله با بحرانها است.
این توانمندی شامل آموزش مهارتهای مقابلهای، افزایش تابآوری روانی و تقویت مهارتهای تصمیمگیری در شرایط فشار است.
فردی که بتواند در مواجهه با بحرانها آرامش خود را حفظ کند و تصمیمات منطقی اتخاذ نماید، نقش مهمی در کاهش پیامدهای منفی بحران ایفا میکند.
به همین دلیل، آموزش و پرورش مهارتهای مدیریت بحران در سطح فردی، پایه و اساس ایجاد یک جامعه مقاوم و تابآور است.
اما مدیریت بحران تنها به توانمندسازی فرد محدود نمیشود؛ فرهنگ جامعه نیز نقش بسیار مهمی در شکلدهی به واکنشها و راهبردهای مقابله با بحران دارد.
فرهنگ، مجموعهای از باورها، ارزشها، رفتارها و هنجارهای اجتماعی است که نحوه مواجهه افراد و گروهها با بحرانها را تعیین میکند.
در این راستا، چهار رکن اصلی ارتباط فرهنگ با بحران قابل توجه است:
شیوههای فرهنگی مواجهه با بحران،
فرهنگ متاثر از بحران،
فرهنگ بحرانساز و تابآوری فرهنگی.
به عنوان مثال، برخی بحرانها ریشه در عوامل فرهنگی دارند و برخی دیگر فرهنگ جامعه را تحت تأثیر قرار میدهند.
تابآوری فرهنگی نیز به معنای پذیرش، سازگاری و بازیابی جامعه از بحران با بهرهگیری از ظرفیتهای فرهنگی است.
بنابراین، مدیریت بحران در سطح فرهنگی نیازمند تدوین برنامههای دقیق آمایش فرهنگی، تمرینهای عملی با شاخصهای فرهنگی و توجه به ویژگیهای محلی در تیمهای واکنش سریع است.
در سازمانها و نهادها نیز مدیریت بحران به عنوان یک فرآیند ساختاریافته اهمیت زیادی دارد.
اصول کلیدی مدیریت بحران در سازمانها شامل رهبری قوی، برنامهریزی دقیق، ارتباطات مؤثر، اولویت دادن به مشتریان و اقدامات معنادار است.
مدیران و رهبران سازمان باید در زمان بحران پیشرو باشند و با هدایت تیمها، برنامههای مقابلهای را به اجرا درآورند.
ارتباطات شفاف و مستمر با ذینفعان، کنترل شایعات و حفظ اعتماد از اهمیت ویژهای برخوردار است.
تمرکز بر کار تیمی و حمایت از کارکنان باعث افزایش اثربخشی مدیریت بحران میشود.
سازمانهایی که این اصول را رعایت میکنند، قادر خواهند بود اثرات بحران را کاهش داده و به سرعت به شرایط عادی بازگردند.
مدیریت بحران از فرد تا فرهنگ، مسیری است که با تقویت و آموزش تابآوری فردی آغاز شده و با حفظ و توسعه هویت فرهنگی و شبکههای اجتماعی، به انسجام و پایداری جامعه منجر میشود.
تابآوری فرهنگی شامل نوآوری و انطباق با شرایط جدید نیز هست و فقط به حفظ سنتها محدود نیست، بلکه جوامعی که به ارزشها، زبان و آداب و رسوم خود پایبند هستند، بهتر میتوانند در برابر تغییرات جهانی مقاومت کنند و از بحرانها فرصتهای رشد و پیشرفت بسازند.
مدیریت بحران باید به عنوان یک رویکرد جامع و چندسطحی دیده شود که هم به توانمندسازی فردی و هم به تقویت فرهنگ و ساختارهای اجتماعی توجه دارد تا جامعهای مقاوم، پویا و پایدار شکل گیرد.
نظرات بسته شده است.