ابعاد فرهنگی تابآوری ایران
ابعاد فرهنگی تابآوری به آموزش و آگاهی در مورد تاریخ، فرهنگ و ارزشهای جامعه متکی است که میتواند مهارتهای مقابله با بحرانها را تقویت کند
ایران با تنوع فرهنگی و قومی خود، نمونهای بارز از تابآوری فرهنگی است که در طول تاریخ توانسته هویت فرهنگی خود را حفظ کند و در برابر بحرانهایی مانند تحریمها و مشکلات اقتصادی مقاومت نماید. این تابآوری فرهنگی انسجام و همبستگی اجتماعی را نیز تقویت و منجر به حفظ هویت میشود.
دانشگاهها و نهادهای فرهنگی نیز با ترویج ارزشهای فرهنگی و آموزش مهارتهای تابآوری، نقش مهمی در تقویت این بعد ایفا میکنند.
تابآوری فرهنگی ایران به سرمایه معنوی و باورهای عمیق اجتماعی و دینی مردم نیز وابسته است.
معنویت و دینداری به عنوان ارکان اصلی سرمایه معنوی، نقش کلیدی در شکلدهی به هویت فرهنگی و اجتماعی ایرانیان دارند و به تقویت روابط اجتماعی و حس تعلق به جامعه کمک میکنند.
این سرمایه معنوی شامل ارزشها، هنجارها، اعتماد اجتماعی و شبکههای ارتباطی است که انسجام اجتماعی را افزایش داده و افراد را در مواجهه با بحرانها یاری میدهد.
بیقین میتوان گفت تابآوری فرهنگی ایران یک مولفه حیاتی برای مقابله با چالشهای معاصر و حفظ هویت ملی و اجتماعی به شمار میآید
تابآوری، به عنوان توانایی افراد یا جوامع در مواجهه با شرایط دشوار و خطرناک و همراهی با تحولات زندگی بدون از دست دادن هویت و ارزشها، یکی از مفاهیم کلیدی در روانشناسی و علوم اجتماعی است.
اما چنانچه بخواهیم به “ابعاد فرهنگی تابآوری” نگاه کنیم، متوجه میشویم که این توانایی تحت تأثیر عوامل فرهنگی عمیقی قرار دارد که شکلدهنده نحوه درک، واکنش و سازگاری انسانها با شرایط دشوار است.
ابعاد فرهنگی تابآوری شامل آن دسته از عناصر غیرمادی و معنوی هستند که از طریق فرهنگ به فرد منتقل شده و نقش محوری در تقویت یا ضعیف کردن تابآوری او ایفا میکنند.
درک ابعاد فرهنگی تابآوری مستلزم آگاهی از این نکته است که فرهنگ به عنوان یک چارچوب ذهنی، نحوه دیدن به مشکلات، مقابله با آنها و تعیین منابع حمایتی موجود برای فرد را شکل میدهد. به عنوان مثال، در فرهنگهای جمعگرایانه، اهمیت خانواده و جامعه در مقابله با مشکلات فردی برجستهتر است، در حالی که در فرهنگهای فردگرایانه، تمرکز بیشتری بر روی توانمندسازی فردی وجود دارد.
با این مقدمه شایدبتوان گفت ابعاد فرهنگی تابآوری تنها محدود به عوامل شخصیتی فرد نیستند، بلکه ریشه در ساختارهای فرهنگی عمیق دارند.
یکی از مهمترین ابعاد فرهنگی تابآوری،ارزشهای فرهنگی هستند.
این ارزشها شامل باورها، اعتقادات، اخلاق و نگرشهایی است که اعضای یک جامعه به آن پایبند هستند و به عنوان الگوی رفتاری عمل میکنند.
وقتی یک فرد در موقعیتی دشوار قرار میگیرد، این ارزشها به او کمک میکنند تا معنایی برای تجربه خود پیدا کند و راهکارهای مناسبی برای مقابله با آن انتخاب کند.
به عنوان مثال، در فرهنگهایی که صبر و توکل را ارزش میگذارند، افراد تمایل بیشتری به تحمل مشکلات دارند و این باور که همه چیز در گرو اراده الهی است، به آنها آرامش میدهد. این نوع ارزشها میتوانند به عنوان یک منبع داخلی از تابآوری عمل کنند.
بعد دیگری از ابعاد فرهنگی تابآوری، شبکههای حمایت اجتماعی است.
فرهنگ نقش بزرگی در ایجاد، تقویت و یا محدود کردن این شبکهها دارد. در برخی فرهنگها، خانواده و دوستان نقش بسیار مهمی در زندگی فرد ایفا میکنند و در مواقع بحران، این شبکهها به عنوان منبع حمایت عاطفی و عملی ظاهر میشوند.
اما در فرهنگهایی که استقلال فردی بیشتر مورد تأکید است، افراد ممکن است کمتر به دنبال کمک جمعی باشند و این موضوع میتواند هم به عنوان یک قوت (در صورت توانمندی فرد) و هم به عنوان یک ضعف (در صورت انزوا و کمبود حمایت) عمل کند.
لذا، ابعاد فرهنگی تابآوری بدون در نظر گرفتن این شبکههای اجتماعی ناقص است.
بعد دیگری که در ابعاد فرهنگی تابآوری نقش دارد، زبان و داستانهای فرهنگی است. زبان نه تنها وسیله ای برای ارتباط است، بلکه چارچوبی است که افراد از طریق آن جهان را درک میکنند. داستانهای فرهنگی، اسطورهها، ادعیه و مناجات، شعر و حتی ضربالمثلها، به فرد کمک میکنند تا احساسات خود را بیان کنند، معنایی برای تجربههای خود پیدا کنند و از مدلهای رفتاری موجود در فرهنگ الهام بگیرند. به عنوان مثال، استفاده از مضامین مقاومت و پایداری در شعر در فرهنگ یا آموزه های دینی، میتواند به فرد در مدیریت استرس کمک کند و این بعد را به عنوان یکی از ابعاد فرهنگی تابآوری برجسته کند.
همچنین،نظام آموزشی و نظام ارزشیابی اجتماعی در فرهنگ، نقش برجستهای در شکلگیری تابآوری دارد.
در فرهنگهایی که موفقیت را فقط به دستاوردهای مادی و قابل اندازهگیری مرتبط میدانند، افراد ممکن است در مواقع شکست، احساس ناکامی بیشتری داشته باشند و این امر میتواند تابآوری آنها را کاهش دهد. در مقابل، فرهنگهایی که مفاهیمی مانند پیشرفت شخصی، رشد درونی و تلاش را ستودنی میشمارند، افراد را در برابر شکستها مقاومتر میکنند. بنابراین، نظامهای آموزشی و ارزشی فرهنگی، تأثیر مستقیمی بر شکلگیری تابآوری در افراد دارند.
یادآور میشود تعامل بین فرهنگها و تغییرات جهانی نیز یکی از ابعاد مهم تابآوری فرهنگی است. در دنیای امروز، افراد در معرض تأثیرات فرهنگی متعددی قرار دارند که میتواند هم فرصتهای جدیدی برای تقویت تابآوری فراهم کند و هم چالشهایی را برای حفظ هویت فرهنگی ایجاد کند. افرادی که قادر به یکپارچهسازی ارزشهای فرهنگی محلی با تأثیرات فرهنگی جهانی هستند، اغلب تابآوری بالاتری دارند.
این بعد از ابعاد فرهنگی تابآوری، امروزه اهمیت بیشتری پیدا کرده است، زیرا جوامع در حال تبدیل شدن به فضاهای فرهنگی چندلایه هستند.
ابعاد فرهنگی تابآوری ریشه در باورها، ارزشها، شبکههای اجتماعی، زبان، نظامهای آموزشی و تعاملات فرهنگی دارد. شناخت این ابعاد، به ما کمک میکند تا بهتر بفهمیم چرا افراد مختلف در برابر یک شرایط یکسان، واکنشهای متفاوتی نشان میدهند و چگونه میتوانیم با تقویت این ابعاد، تابآوری فرهنگی را در سطح فردی و اجتماعی ارتقا دهیم.
ابعاد فرهنگی تابآوری توانایی یک سیستم فرهنگی در مواجهه با چالشها، تغییرات و بحرانها را مدنظر قرار میدهد که شامل حفظ و بازسازی هویت فرهنگی، ارزشها، زبان و آداب و رسوم است.
زنان به عنوان یکی از ارکان اصلی تابآوری فرهنگی نقش بیبدیلی در حفظ، انتقال و تقویت هویت فرهنگی جوامع ایفا میکنند.
زنان با انتقال سنتها، آداب و رسوم، داستانها، موسیقی، هنرهای دستی و میراث آشپزی به نسلهای آینده،حافظ هویت فرهنگی هستند
مادران و بطور کلی بانوان در خانوادهها به عنوان مربیان اولیه، ارزشها و باورهای فرهنگی را به فرزندان آموزش میدهند و این انتقال فرهنگی از طریق روشهای متنوعی مانند قصهگویی، برگزاری مراسم و جشنهای محلی صورت میگیرد که فضایی برای ابراز هویت و فرهنگ محلی فراهم میآورد.
در شرایط بحرانی، زنان با قدرت تابآوری خود و ایجاد شبکههای حمایتی، نقشی اساسی در حفظ و بازسازی فرهنگ دارند و به مقابله با چالشها کمک میکنند.
آنان به عنوان وارث دانش و آداب اجدادی مسئولیت حفظ و انتقال میراث فرهنگی را بر عهده دارند و با آموزش زبانها، لهجهها و مهارتهای سنتی، به حفظ تنوع زبانی و غنای فرهنگی کمک میکنند.
زنان به عنوان خالق و نگهبان آثار هنری در زمینه صنایع دستی مانند بافندگی، گلدوزی و سفالگری شناخته میشوند.
این فعالیت و سایر دست بافته ها علاوره ارزش هنری حامل ارزشها و تاریخ فرهنگی جامعه است.
دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگدار سایت تاب آوری ایران در پایان آورده است زنان بنیان تابآوری و پایداری جوامع هستند.
بعبارت دیگر زنان رکنی از ارکان تاب آوری فرهنگی هستندچرا که تابآوری فرهنگی به معنای توانایی جامعه در حفظ و بازسازی هویت فرهنگی خود در مواجهه با تغییرات و بحرانهاست و زنان با انتقال فرهنگ و تقویت پیوندهای اجتماعی، این توانمندی را در جامعه افزایش میدهند.
نظرات بسته شده است.