اردوی حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان مرکز اردبیل
اردوی حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان مرکز اردبیل
اردوی یک روزه با شرکت دین پژوهان مرکز اردبیل در مورخه ۳ شهریور ماه در محل اردوگاه انصار الحسین (ع) سپاه در شهرستان سرعین برگزار گردید .
این اردو راس ساعت ۸ صبح با حرکت از مقابل مسجد دانشگاه محقق اردبیلی به مقصد اردوگاه آغاز شد و در محل همایشات اردوگاه با تلاوتی چند از کلام الله مجید و زمزمه سرود جمهوری اسلامی ایران و پخش کلیپ شروع شد و سپس مدیر مرکز اردبیل به خوش آمد گویی به حضار پرداختند و بعد از ایشان ، استاد مدعو جناب آقای محمد رضا مقدسی در موضوع تاب آوری ( تعامل مثبت و سازنده در شرایط نامساعد و آسیب زا ) که طی سه جلسه آموزشی و کارگاهی در صبح و عصر برگزار نمودند و در اثناء جلسات مسابقه ای با موضوع ویژگیهای خانواده موفق برگزار گردید و در پایان اردو دین پژوهان از آبگرم سرعین استفاده نمودند و در ساعت ۱۹:۳۰ شب اردو به اتمام رسید.
ادامه خبر با کلیک بر روی تصویر:
بنا بر همین گزارش از خانه تاب آوری حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان، در بهمن ماه ۱۳۷۷ با هدف تحقق عملی پیوند حوزه و دانشگاه و تربیت دانشجویانی متعهد و متخصص تأسیس گردید. با راه اندازی حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان تهران و باگذشت دو سال از شروع فعالیت ها ومشخص شدن توانمندیهای این حوزه و نیز تقاضای برخی از شهرستانهای کشور و استقبال روز افزون دانشجویان، حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان بعد از تشکیل واحد تهران اقدام به تأسیس واحدهایی در مراکز چند استان نمود.
اهداف حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان:
۱ – تبیین و توصیف ماهیت، مراحل و اهداف انقلاب اسلامی
۲ – ارتقاء شخصیت اخلاقی و معنوی دانشجو با توجه به اهداف تمدن اسلامی
۳ – ارتقاء و عمق بخشی معرفت و اعتقادات دینی با توجه به اهداف تمدن اسلامی
۴ – ارتقاء سطح تحلیل و معمل سیاسی متناسب با اهداف تمدن اسلامی
۵ – شناخت ماهیت دانشگاه اسلامی و تلاش در جهت تحول علمی و ساختاری دانشگاه
۶ – ارتقاء تحلیل و فعالیت فرهنگی دانشجویان با توجه به اهداف تمدن اسلامی
تابآوری اجتماعی در نگاه اسلامی به معنای توانایی فرد و جامعه برای ایستادگی، سازگاری، بازسازی و رشد در برابر سختیها است؛ اما آنچه این مفهوم را در اسلام از نگاههای روانشناختی و جامعهشناختی متمایز میکند، ریشه عمیق آن در ایمان، معنا، اخلاق، تربیت و قانونمندی الهی است.
دکترمحمدرضا مقدسی مشاور عالی ماموریت ملی تاب آوری فرهنگی در ادامه آورده است در نگاه اسلامی، انسان موجودی است که برای ایستادن، رشد کردن و پیمودن مسیر کمال آفریده شده است. به همین دلیل مفاهیمی مانند استواری، راستقامتی، اعتدال، قوام و تابآوری از ارکان شخصیت مؤمن و شاخصههای یک جامعه سالم به شمار میروند.
اسلام انسان و جامعه را به سوی استواری در باورها، راستقامتی در رفتار، اعتدال در تصمیمها، قوام در ساختارها و تابآوری در برابر سختیها سوق میدهد.
این پنج مفهوم در کنار هم تصویری از انسان متعادل، قوی، معنوی، خردمند و مسئول ارائه میدهد؛ این منظومه فکری سبب میشود که جامعه اسلامی در برابر تهدیدها پایدار، در برابر آسیبها منعطف و در مسیر پیشرفت ثابتقدم بماند.
بنظر میرسد تابآوری اجتماعی در چارچوب اسلامی، فقط یک مهارت رفتاری یا روانی نیست، بلکه یک جهانبینی است. این جهانبینی به انسان و جامعه میآموزد که:
۱. سختی جزء ساختار زندگی است، نه اختلال در آن
انسان در «کبد» آفریده شده و رشد او از مسیر دشواریها میگذرد. پس بحرانها غیرعادی نیستند؛ بخشی از طرح حکیمانه الهیاند.
۲. ایمان، معنا و امید، نیروی درونی تابآوری را شکل میدهد
وقتی جامعه باور دارد که رنجها بیهدف نیستند و هر سختی همراه با گشایش است، در برابر فشارها متلاشی نمیشود.
۳. صبر، توکل، رضا، مشورت، عدالت، انفاق و اخلاق جمعی ابزارهای عملی تابآوریاند
اینها نه توصیههای اخلاقی منفرد، بلکه سازوکارهای اجتماعی برای حفظ انسجام، کاهش تنش، تقویت روحیه و مدیریت بحران هستند.
۴.ابتلا، آزمون و پاداش چارچوب معنایی مدیریت بحران را ارائه میدهند
انسان سختیها را نه تهدید، بلکه فرصت رشد میبیند و همین معنا تابآوری را تقویت میکند.
۵. تعلیم، تربیت و علمآموزی ستونهای آمادگی اجتماعیاند
اسلام جامعه را دعوت به آموزش، برنامهریزی و آمادگی میکند؛ تابآوری بدون دانایی ممکن نیست.
بنابراین میتوان گفت:
تابآوری اجتماعی در نگاه اسلامی یعنی ظرفیت جامعه برای تحمل بحران، سازگاری هوشمندانه، حفظ انسجام، بازیابی سلامت روانی و اجتماعی، و تبدیل سختیها به فرصت رشد؛ ظرفیتی که بر پایه ایمان، معنا، عقل، اخلاق، آموزش و اعتماد به حکمت الهی ساخته میشود.
واژه تابآوری در سالهای اخیر به یکی از کلیدیترین مفاهیم ادبیات مدیریت بحران، جامعهشناسی و روانشناسی تبدیل شده است.
این واژه به معنای ظرفیت سازگاری، قدرت تحمل و توانایی بازیابی در شرایط سخت، بحرانهای طبیعی، آشفتگیهای اجتماعی و تنشهای فردی است.
هرچند تابآوری در ابتدا بیشتر در حوزه علوم رفتاری و مدیریت اجتماعی مطرح شد، اما ریشههای آن در متون دینی، بهویژه در اسلام، ژرفتر و گستردهتر از آن است که در نگاه نخست به نظر میرسد. اسلام به عنوان دین زندگی، نهتنها برای زیست معنوی انسان برنامه ارائه کرده، بلکه برای مدیریت سختیها، مواجهه با تغییرات و مقاومسازی جامعه نیز چارچوب دقیق و واقعگرایانهای دارد. بازخوانی این مفهوم در منظومه اسلامی، فرصتی فراهم میکند تا دریابیم تابآوری در نگاه دینی نه صرفاً یک واکنش فردی، بلکه یک مهارت جمعی، اخلاقی و معنوی است.
تابآوری اجتماعی زمانی معنا پیدا میکند که انسان در دل بحرانها تنها به تواناییهای زیستی و جسمانی خود متکی نباشد، بلکه از ظرفیتهای درونی، ایمان، معناجویی و خرد تربیتشده خویش کمک بگیرد. انسان بهطور طبیعی در سختی آفریده شده و مسیر رشد او از دل دشواریها عبور میکند.
همین ویژگی فطری، نخستین بستر تابآوری در نگاه اسلامی است.
فطرت انسان به او یادآوری میکند که رنج، بخشی از حقیقت زندگی است و آدمی با همین رنجها صیقل مییابد، تجربه میاندوزد و از سادگی طبیعی به سوی کمال حرکت میکند. نگاه فطری اسلام بر این اصل استوار است که سختیها مانعی برای رشد نیستند، بلکه ابزار تکاملاند؛ امری که در جوهره آیه لقد خلقنا الانسان فی کبد نیز نهفته است.
تعلیم و تربیت دومین بستر بنیادی تابآوری است.
اسلام انسان را موجودی تربیتپذیر و تعلیمپذیر معرفی میکند؛ موجودی که با عقل، اختیار، تجربه و هدایت، توان یادگیری شیوه مواجهه صحیح با بحرانها را دارد.
ظرفیت تربیت در انسان، او را از سایر موجودات متمایز میکند، زیرا میتواند از خطاهای خود بیاموزد، الگوها را اصلاح کند و برای وضعیتهای پیچیده، راهحل خلق کند. از نگاه اسلامی، انسان با بهرهگیری از استعدادهای عقلانی و اخلاقی خود، میتواند حتی شدیدترین بحرانهای طبیعی و اجتماعی را مدیریت کند و این ویژگی یکی از پایههای اصلی تابآوری اجتماعی است.
ایمان به عنوان ستون سوم تابآوری، بنمایه معنوی و روانشناختی انسان را تقویت میکند.
ایمان در اسلام صرفاً تصدیق یک حقیقت نیست، بلکه یک نوع نگاه به جهان است؛ نگاهی که همه امور را در چارچوب حکمت الهی و بر اساس نظام هدفمند خلقت میبیند. وقتی انسان باور دارد که جهان بر اساس حکمت اداره میشود و خیر نهایی در پس سختیها نهفته است، نگرش او نسبت به بحران تغییر میکند. ایمان به او قدرت میدهد که دشواریها را نه تهدید بلکه فرصت ببیند؛ فرصتی برای رشد، تجربه، صبر، تکامل و رسیدن به درجات معنوی. این نوع نگاه، اساس روانی تابآوری در جامعه اسلامی را شکل میدهد و سبب میشود که انسان در برابر فشارها خم شود اما نشکند.
قرآن کریم برای تقویت تابآوری اجتماعی، به مجموعهای از مفاهیم بنیادین اشاره میکند که هرکدام کارکرد ویژهای در اداره بحرانها و تقویت توان جمعی دارند. نخستین مفهوم، صبر است. صبر در قرآن نه تحمل منفعلانه، بلکه استقامت پویا و همراه با حرکت است. صبر در دل خود امید، تلاش، ثبات قدم و مشارکت اجتماعی را تقویت میکند. دعوت قرآن به صبر، دعوت به تحمل نیست؛ دعوت به پایداری و مقاومت است. جامعهای که فرهنگ صبر در آن فعال باشد، در برابر ناگواریها فرو نمیپاشد، بلکه از دل بحرانها انرژی تازهای برای حرکت پیدا میکند.
طاقت آوری یا شناخت حدود توان انسان، دومین مفهوم قرآنی ناظر به تابآوری است.
قرآن وعده داده است که هیچ انسانی بیش از ظرفیتش مورد تکلیف یا ابتلا قرار نمیگیرد. همین اصل به انسان امید، آرامش و باور به تواناییهای خود میدهد.
وقتی انسان بداند که خداوند ظرفیت او را میشناسد و از او فراتر از وسعش انتظار ندارد، احساس توانمندی میکند و از گرفتار شدن در ورطه ناامیدی مصون میماند. این نگاه، اساس پایداری روانی و اجتماعی است.
مفهوم عسر و یسر، سومین ستون تابآوری در قرآن است.
همراهی سختی و آسانی، یا پدیدآمدن گشایش پس از تنگی، یکی از قوانین ثابت زندگی در نگاه دینی است. باور به این قانون، امید را زنده نگه میدارد، مقاومت را تقویت میکند و انسان را از سقوط در ناامیدی بازمیدارد. جامعهای که باور دارد آینده روشنتر از اکنون است، در برابر بحرانها ایستادگی بیشتری دارد.
رضا و تسلیم چهارمین مفهوم ناظر بر تاب آوری است.
تسلیم نه به معنای رها کردن تلاش، بلکه به معنای پذیرش حکمت الهی و آرام بودن در برابر تقدیر. وقتی انسان بداند که پشت سختیها حکمتی نهفته است و آنچه رخ میدهد خارج از قلمرو دانش و اراده الهی نیست، اضطراب و تنش در او کاهش مییابد و تمرکز روانیاش در مدیریت بحران بیشتر میشود.
ابتلا و آزمون یکی از عمیقترین مفاهیم قرآنی ناظر به تابآوری اجتماعی است.
قرآن کریم تصریح میکند که انسان بدون آزمون رها نمیشود و تجربه سختیها بخشی از مسیر ایمان و رشد معنوی اوست.
فهم درست فلسفه ابتلا، انسان را از فرسایش روانی در بحرانها نجات میدهد، زیرا سختیها را بیهدف و بیمعنا نمیبیند. آزمون، معنا میآفریند و معنا، تابآوری ایجاد میکند.
آشنایی با مفهوم اراده حکیمانه خداوند نیز عنصر مهمی در درک ساختار تابآوری مبتی بر آموزه های اسلامی است.
باور به اینکه هیچ حادثهای خارج از علم و اراده الهی رخ نمیدهد، به انسان آرامش میدهد و نگرانی او را نسبت به آینده کاهش میدهد.
چنین باوری جامعه را از آشفتگی، ترس و سردرگمی بازمیدارد و زمینهای برای تصمیمگیری عقلانی و آرام فراهم میکند.
پاداش و جزا، پیوند میان عمل و نتیجه را در ذهن انسان تثبیت میکند و این پیوند باعث میشود که فرد در برابر دشواریها پایدارتر باشد. وقتی انسان باور دارد که رنجهای او بدون پاداش نخواهد ماند و کوشش او نزد خداوند ضایع نمیشود، تحمل سختیها برایش آسانتر میشود. امید به پاداش نهایی، موتور محرک تابآوری در ساختار اخلاقی اسلام است.
توکل و استعانت از خداوند، منابع معنوی دیگریاند که به انسان قدرت میدهند.
توکل در اسلام نوعی تفویض آگاهانه است؛ یعنی انسان تلاش میکند، تصمیم میگیرد، برنامهریزی میکند و در نهایت نتیجه را به خداوند میسپارد.
این نگاه، اضطراب را کاهش میدهد و اعتماد به نفس را افزایش میدهد.
استعانت یا طلب یاری از خداوند، احساس تنهایی را از انسان میگیرد و او را به قدرتی متصل میکند که در برابر هیچ بحرانی ناتوان نیست.
در کنار این مبانی معنوی، اسلام راهکارهای مشخصی برای افزایش تابآوری اجتماعی نیز ارائه کرده است.
نخستین راهکار، تقویت ایدئولوژی و هدفمندی زندگی است.
وقتی انسان بداند که جهان پوچ نیست و خلقت او هدفمند است، زندگیاش معنا پیدا میکند و معنا، او را در برابر بحرانها مقاوم میسازد.
باور به هدفمندی، انسان را مکلف، مسئول و آماده تلاش میکند. فردی که به مسیر تکامل باور دارد، از سختیها نمیهراسد، زیرا آنها را بخشی از مسیر میداند.
ایمان و آرامش راهکار دوم است.
قرآن ابزارهای رفاه را زینت زندگی میداند، اما آرامش را هدف. آرامشی که نه از ثروت و قدرت، بلکه از ذکر، ارتباط با خدا و اتکای معنوی حاصل میشود.
جامعهای که ایمان و معنویت در آن زنده باشد، در برابر بحرانهای اقتصادی، اجتماعی و طبیعی مقاومتر است، زیرا اعضای آن از درون آراماند، نه وابسته به شرایط بیرونی.
راهکار سوم، تقوا و معنویتگرایی است.
بسیاری از آسیبهای اجتماعی، رفتارهای پرخطر، خشونتها و ناهنجاریها ناشی از ترس، فقدان اعتماد و احساس ناتوانی در برابر بحرانهاست.
اما معنویت، انسان را از این ترسها رها میکند. فردی که اهل تقواست، به توکل، صبر، رضا و یاد خدا مجهز است و این مجموعه ارزشها او را در برابر سختیها مقاوم میکند.
جامعهای که اخلاق در آن زنده باشد، فشارهای بحران کمتر آن را متلاشی میکند و ظرفیت همیاری میان اعضا افزایش مییابد.
علمآموزی و آموزش، چهارمین راهکار است.
اسلام با فرمان اقرأ آغاز میشود و این نشان میدهد که دانش، پایه مدیریت زندگی است.
بسیاری از ناتوانیهای اجتماعی در برابر بحرانها ناشی از کمبود آموزش، ناآگاهی و عدم آمادگی است.
دانستن شیوه رفتار در هنگام زلزله، سیل، بیماری یا بحرانهای اجتماعی، میزان تلفات و خسارت را کاهش میدهد.
آموزش عمومی، جامعه را مجهز میکند و قدرت انطباق آن را بالا میبرد. جامعهای که آموزشدیده باشد، در برابر بحرانها واکنش عقلانی، سریع و هماهنگ نشان میدهد.
بازخوانی این ساختار نشان میدهد که تابآوری اجتماعی در اسلام مجموعهای از عوامل درونی و بیرونی است؛ درونی از جنس ایمان، صبر، معنا، اخلاق و اعتماد؛ بیرونی از جنس تربیت، علم، آموزش، مسئولیتپذیری و هدفمندی.
شاید بتوان گفت تابآوری اجتماعی در نگاه اسلامی یک جهانبینی منسجم است.
تابآوری یعنی تبدیل فشار به رشد، تبدیل بحران به فرصت، تبدیل ترس به ایمان و تبدیل ناامیدی به حرکت. جامعهای که با این منطق تربیت شود، نه از بحران میهراسد، نه در برابر تهدیدها میشکند، بلکه از دل هر سختی راهی برای ساختن آینده پیدا میکند.
