معرفی و بررسی کتاب تقویت تابآوری هیجانی کودکان اثر جینا اندروز
معرفی کتاب تقویت تابآوری هیجانی کودکان
کتاب تقویت تابآوری هیجانی کودکان نوشتهٔ جینا اندروز و ترجمهٔ فهیمه زمانی، راهنمایی کاربردی برای والدین، مراقبان و مربیانی است که میخواهند به کودکان در شناخت و مدیریت احساساتشان کمک کنند. این کتاب در حوزهٔ روانشناسی کودک و نوجوان قرار میگیرد و با تمرکز بر مهارتهایی مانند خودتنظیمی، هوش هیجانی و افزایش اعتمادبهنفس، راههایی را برای حمایت از رشد هیجانی کودکان پیش روی بزرگسالان میگذارد. نسخهٔ فارسی آن را انتشارات دیدهبان قلم فرتاک منتشر کرده است.
موضوع کتاب تقویت تابآوری هیجانی کودکان چیست؟
محور اصلی کتاب این است که تابآوری را نباید تواناییای ثابت و تغییرناپذیر دانست. کودکان میتوانند با حمایت مناسب و تمرینهای متناسب با سنشان، یاد بگیرند هنگام روبهروشدن با ناکامی، فشار یا احساسات شدید، واکنشهای خود را بهتر بشناسند و مدیریت کنند.
از این دیدگاه، رفتارهای دشوار کودک تنها چیزی نیستند که باید متوقف شوند؛ آنها میتوانند نشانهای از نیازها، تجربهها یا احساساتی باشند که کودک هنوز برای فهمیدن و بیانکردنشان ابزار کافی ندارد.
جینا اندروز در توضیح این موضوع به نقش عوامل گوناگون در تجربهٔ هیجانی کودکان توجه میکند؛ از جمله ویژگیهای فردی و خلقوخو، روابط خانوادگی، تجربههای روزمره، محیط و فشارهایی که ممکن است در مدرسه یا دیگر موقعیتها وجود داشته باشد. کتاب تلاش میکند به جای سرزنش کودک یا والد، زمینهای برای فهم بهتر احساسات و رفتارها فراهم کند و نشان دهد همراهی بزرگسال چگونه میتواند به کودک در عبور از موقعیتهای دشوار کمک کند.
چه مهارتهایی در کتاب آموزش داده میشود؟
یکی از بخشهای مهم کتاب، معرفی فعالیتها و ابزارهای عملی برای گفتوگو دربارهٔ احساسات و تمرین مدیریت هیجان است. از جملهٔ این ابزارها میتوان به «کارآگاه افکار»، «چراغ راهنمای احساسات»، تنفس مربعی، تمرینهای ذهنآگاهی و ساخت «جعبهٔ ابزار هیجانی» اشاره کرد. این فعالیتها کمک میکنند کودک افکار و احساسات خود را بهتر تشخیص دهد، برای تجربههای درونیاش واژه پیدا کند و در زمان آشفتگی راههایی برای آرامشدن و انتخاب واکنش مناسب بیاموزد.
تمرینهای کتاب برای گروههای سنی مختلف، از کودکان سه تا پنجساله و شش تا هشتساله تا کودکان بزرگتر، تنظیم شدهاند. این توجه به تفاوتهای رشدی اهمیت دارد؛ زیرا شیوهٔ صحبت با یک کودک خردسال دربارهٔ خشم یا نگرانی، با گفتوگو با کودکی بزرگتر یکسان نیست. کتاب همچنین بر حرکت تدریجی از «همتنظیمی» به «خودتنظیمی» تأکید دارد. در آغاز، کودک برای آرامشدن و فهم احساسات به همراهی بزرگسال نیاز دارد؛ اما با تمرین و حمایت پیوسته میتواند بهمرور مهارتهای لازم را در خود پرورش دهد.

اندروز از تجربهٔ خود در مراقبت و فرزندپروری، از جمله تجربهٔ پرورش فرزندخوانده، بهره گرفته است. مواجهه با کودکانی که رفتارها و واکنشهای هیجانی دشواری داشتند، او را به جستوجو دربارهٔ ریشههای این رفتارها و راههای حمایت از کودکان سوق داد. این پیشینه به کتاب وجهی عملی میدهد و موضوع را به موقعیتهای آشنای زندگی روزمره پیوند میزند؛ موقعیتهایی مانند گریه و قهر، کنارهگیری یا دشواری کودک در بیان آنچه احساس میکند.
در نگاه کتاب، احساسات شدید بخشی از تجربهٔ انسانیاند و لزوماً نشانهٔ بدرفتاری یا مشکلی نیستند که باید از کودک گرفته شوند. بزرگسال میتواند با پذیرش احساس کودک، گوشدادن و کمک به نامگذاری آن، فضایی امن برای یادگیری ایجاد کند. چنین رویکردی به معنای تأیید هر رفتاری نیست؛ بلکه به کودک کمک میکند احساسش را از رفتارش جدا کند و راههای مناسبتری برای بیان نیازهایش بیاموزد.
این کتاب برای چه کسانی مناسب است؟
کتاب تقویت تابآوری هیجانی کودکان برای والدین، مراقبان، مربیان و مشاوران کودک مناسب است؛ بهویژه کسانی که به دنبال راهکارهایی برای آموزش مدیریت هیجان، تقویت خودآگاهی و کمک به شکلگیری اعتمادبهنفس در کودکان هستند. محتوای آن میتواند برای بزرگسالانی نیز مفید باشد که میخواهند هنگام مواجهه با گریه، خشم، نگرانی یا سکوت کودک، بهجای واکنش شتابزده، راهی همدلانه و هدفمند پیدا کنند.
این اثر با تأکید بر تمرینهای متناسب با سن و همراهی تدریجی بزرگسال، میکوشد مفاهیم تابآوری هیجانی را به فعالیتهایی قابلاستفاده در زندگی روزمره تبدیل کند. کتاب در ۱۴۵ صفحه منتشر شده و نسخهٔ فارسی آن در طاقچه با قالب PDF عرضه میشود.









