بازنمایی فرآیند بهره مندی از سرمایه اجتماعی در تاب آوری زلزله زدگان کرمانشاه: یک مطالعه کیفی

بازنمایی فرآیند بهره مندی از سرمایه اجتماعی در تاب آوری زلزله زدگان کرمانشاه: یک مطالعه کیفی

به دلیل افزایش بلایای طبیعی و اثرات آن بر جامعه، تاکید بر نقش عوامل اجتماعی در مواجهه با آنها افزایش یافته است؛ ولی هنوز پژوهش ها به روشنی به تبیین این عوامل نپرداخته اند. پژوهش حاضر با هدف بازنمایی فرآیند بهره مندی از سرمایه اجتماعی در تاب آوری زلزله زدگان کرمانشاه انجام شد.

رویکرد پژوهش کیفی و روش پژوهش از نوع داده بنیاد بود. بدین منظور ۲۷ نفر از زلزله زدگان کرمانشاه به روش نمونه گیری هدفمند و با استفاده از مصاحبه عمیق مورد مطالعه قرار گرفتند. داده ها پس از جمع آوری، ثبت و کدگذاری، در قالب مقوله های اصلی دسته بندی شدند و از طریق فنون کدگذاری کوربین و اشتراوس، کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کدگذاری گزینشی، تحلیل شدند.

براساس نتایج به دست آمده، احساس مسیولیت به عنوان مقوله هسته ای انتخاب شد. شرایط علی عبارت بود از احترام و ارزش و حمایت عاطفی اقوام، خانواده و دوستان. شبکه های اجنماعی گسترده به عنوان شرایط زمینه ای و کمک های مردمی به عنوان شرایط واسطه ای انتخاب شد. راهبردهای مورد استفاده عبارت بود از الگوگیری، شوخ طبعی و اشتغال و سرگرمی. در نهایت، اتحاد و همبستگی، مشارکت و همکاری و نوع دوستی به عنوان پیامد این الگو معرفی شد.

با توجه به اینکه سرمایه اجتماعی یکی از عوامل مهم تاب آوری در برابر زلزله است و می توان آن را تقوبت کرد، پیشنهاد می شود موسسات و نهادهای مرتبط با بحران و تاب آوری به الگوی مطرح شده توجه ویژه داشته باشند.

بازنمایی فرآیند بهره مندی از سرمایه اجتماعی در تاب آوری زلزله زدگان کرمانشاه

 

 

تاب آوری زلزله به معنای توانایی جوامع، شهرها و مناطق برای مقابله با اثرات زلزله و بازسازی پس از آن است.

این مفهوم در سال‌های اخیر به عنوان یک رویکرد کلیدی در مدیریت بحران و برنامه‌ریزی شهری مطرح شده است.

 

ابعاد تاب آوری زلزله

 

1.تاب آوری اجتماعی
این بعد به توانایی جوامع در استفاده از سرمایه‌های اجتماعی و فرهنگی برای مقابله با بحران‌ها اشاره دارد. تحقیقات نشان داده‌اند که جوامع با سرمایه اجتماعی قوی‌تر، می‌توانند بهتر از پس زلزله‌ها برآیند و به سرعت بازسازی شوند.

2. تاب آوری اقتصادی
تاب آوری اقتصادی به توانایی بازگشت به شرایط اقتصادی پیش از حادثه اشاره دارد. در برخی موارد، مانند روستای کوییک، این بعد تحت تأثیر آسیب‌های شدید قرار می‌گیرد و ممکن است روند بازسازی به کندی پیش برود.

3. تاب آوری کالبدی
این بعد شامل طراحی و ساخت سازه‌ها و زیرساخت‌ها به گونه‌ای است که در برابر زلزله مقاوم باشند. مطالعات نشان می‌دهند که بسیاری از شهرها هنوز در این زمینه ضعف دارند و نیاز به بهبود دارند.

استراتژی‌های افزایش تاب آوری
برای افزایش تاب آوری در برابر زلزله، می‌توان از استراتژی‌های زیر استفاده کرد:

– تقویت زیرساخت‌ها:طراحی سازه‌های مقاوم و بهبود کیفیت ساخت و ساز.
– آموزش و آگاهی:افزایش سطح آگاهی عمومی درباره خطرات زلزله و روش‌های مقابله با آن.
– برنامه‌ریزی شهری:ایجاد طرح‌های جامع برای کاهش آسیب‌پذیری مناطق در برابر زلزله.

تحقیقات نشان می‌دهند که تاب آوری در برابر زلزله نه تنها به ساختار فیزیکی بلکه به عوامل اجتماعی و اقتصادی نیز وابسته است. جوامع با سرمایه اجتماعی قوی‌تر معمولاً توانایی بیشتری برای مقابله با بحران‌ها دارند و می‌توانند به سرعت بازسازی شوند.