تابآوری در سوانح؛ راهبردی حیاتی برای سازمانهای دولتی و مناطق مرزی
تابآوری در سوانح؛ راهبردی حیاتی برای سازمانهای دولتی و مناطق مرزی
کارگاه تخصصی دو روزه «تابآوری در سوانح» با حضور دکتر محمدرضا مقدسی، بنیانگذار خانه تابآوری در تالار همایشهای استانداری کرمانشاه به کار خود پایان داد. این دوره آموزشی که به همت دفتر برنامهریزی، بودجه و تحول اداری استانداری کرمانشاه برگزار شد، میزبان مدیران و کارشناسان تمامی دستگاههای اجرایی استان بود. هدف اصلی این گردهمایی، ارتقای آمادگی سازمانی در مواجهه با بحرانها و تقویت زیرساختهای انسانی برای مدیریت چالشهای پیشرو بوده است.
سازمانهای دولتی مسئولیت اصلی مدیریت بحران در هر جامعهای را بر عهده دارند. اهمیت تابآوری در سوانح برای سازمانهای دولتی در چند سطح قابل تحلیل است:
نخست اینکه تابآوری یا resiliency به معنای توانایی بازگشت به عملکرد عادی پس از وقوع اختلال است و بیشک دستگاههای اجرایی باید بتوانند در شرایط اضطراری، خدمات عمومی را بدون وقفه ارائه دهند.
دوم اینکه تابآوری سازمانی باعث کاهش هزینههای ناشی از بحران میشود. سازمانهایی که برنامهریزی دقیقی برای مدیریت استرس و تغییرات ناگهانی دارند، کمتر دچار فروپاشی ساختاری میشوند.
تابآوری به مدیران کمک میکند تا در زمان بروز حوادث، تصمیمات منطقیتری اتخاذ کنند. در واقع، تابآوری سازمانی ترکیبی از آمادگی ذهنی نیروی انسانی و انعطافپذیری فرآیندهای اداری است. بدون آموزشهای تخصصی، کارکنان در برابر فشارهای روانی ناشی از سوانح دچار فرسودگی شده و بهرهوری سازمان بهشدت افت میکند. برگزاری چنین کارگاههایی در استانداری کرمانشاه، گامی مثبت برای ایجاد یک شبکه مدیریتی توانمند است که در سختترین شرایط نیز ثبات خود را حفظ کند.
اهمیت تابآوری برای استانهای مرزی
استانهای مرزی مانند کرمانشاه، به دلیل موقعیت جغرافیایی و شرایط خاص سیاسی و امنیتی، با طیف گستردهتری از تهدیدات روبهرو هستند. تابآوری در مناطق مرزی مفهومی فراتر از مدیریت بحرانهای طبیعی دارد؛ این استانها در خط مقدم مواجهه با چالشهای اجتماعی، اقتصادی و امنیتی قرار دارند.
آموزش تابآوری به مدیران استانی کمک میکند تا انسجام اجتماعی را در مناطق حساس مرزی حفظ کنند. زمانی که مدیران و بدنه کارشناسی در مناطق مرزی با راهکارهای علمی تابآوری آشنا باشند، میتوانند در برابر تهدیدات جنگی یا بحرانهای ناشی از تنشهای پیرامونی، رفتاری پیشدستانه و هوشمندانه داشته باشند. ایجاد سازوکارهای سازگاری در این مناطق، ضامن پایداری سکونتگاهها و تداوم امنیت پایدار است. تابآوری در این مناطق به معنای حفظ آرامش عمومی و جلوگیری از انتقال اضطراب به لایههای مختلف جامعه است.
علاوه بر این، کشور عزیزمان ایران به دلیل موقعیت خاص زمینشناسی و اقلیمی، در زمره کشورهای حادثهخیز جهان قرار دارد. وقوع زلزلههای مهیب، سیلهای گسترده، خشکسالیهای متوالی و توفانهای گرد و غبار، بخشی از واقعیتهای محیطی کشور ما هستند. در چنین بستری، تابآوری دیگر یک انتخاب نیست؛ تابآوری یک ضرورت ملی است.
وقتی کشوری در معرض بلایای طبیعی متعدد قرار دارد، اتکا به روشهای سنتی مدیریت بحران کافی نخواهد بود. ما نیاز داریم فرهنگ یادگیری و تطبیقپذیری را در تمام سطوح اداری نهادینه کنیم. تابآوری به ما میآموزد که حوادث طبیعی اجتنابناپذیرند، اما میزان خسارت آنها مستقیماً به سطح تابآوری جامعه و سازمانهای مسئول بستگی دارد. با تقویت تابآوری، میتوانیم از تجربیات گذشته درس بگیریم و زیرساختهایی بسازیم که در برابر تکانههای بزرگ مقاومت کنند.
این مهارت موجب میشود که پس از هر حادثه، مسیر رشد و بازسازی سریعتر طی شود. برای کشوری مانند ایران، توسعه تابآوری به معنای کاهش تلفات انسانی، حفظ سرمایههای ملی و افزایش اعتماد عمومی به کارآمدی سیستمهای دولتی است.
بر پایه همین گزارش، در این کارگاه دو روزه، دکتر محمدرضا مقدسی با تکیه بر تجربیات علمی خود بر این نکته تأکید کرد که تابآوری یک فرآیند مستمر است. کارکنان دولت باید بیاموزند که چگونه در شرایط نوسانی، تمرکز خود را حفظ کرده و فرآیندهای کاری را با شرایط جدید وفق دهند. مباحث مطرحشده در این دوره شامل توسعه مهارتهای حل مسئله، مدیریت فشارهای روانی و نوسازی فرآیندهای اداری متناسب با شرایط اضطراری بود.
تقویت زیرساختهای فناوری اطلاعات برای حفظ ارتباطات در زمان بحران، از دیگر محورهای کلیدی این نشست بود. مدیران شرکتکننده در این دوره با تمرینات دورهای و نحوه طراحی سناریوهای مدیریت بحران آشنا شدند. انتظار میرود تابآوری به یک فرهنگ سازمانی در بدنه استانداری و ادارات کل استان تبدیل شود.
گفتنی است تابآوری در سوانح، پلی میان آمادگی تئوریک و کنشگری عملی در میدان حوادث است. استان کرمانشاه با پیشگامی در برگزاری چنین کارگاههای تخصصی، الگویی برای سایر نقاط کشور در مسیر ایمنسازی و افزایش پایداری سازمانی در برابر تهدیدات آینده ترسیم کرده است. این مسیر با آموزش مستمر، تمرین و باور به توانمندیهای انسانی در مواجهه با مشکلات تداوم خواهد یافت.
نظرات بسته شده است.