نقش تابآوری در فشارخون و سلامت قلب و عروق
تابآوری و فشار خون تحت تأثیر عوامل روانی و جسمانی قرار دارند و تقویت مهارتهای مقابلهای میتواند به بهبود آنها کمک کند.
روز جهانی فشار خون، که هر سال در 17 می (27 اردیبهشت) برگزار میشود، فرصتی جهانی برای افزایش آگاهی درباره فشار خون بالا و پیامدهای آن است.
این روز توسط اتحادیه جهانی فشار خون (ISH) و سازمان جهانی بهداشت (WHO) با هدف کاهش مرگومیر ناشی از بیماریهای قلبی-عروقی معرفی شده است.
فشار خون بالا، که به عنوان “قاتل خاموش” شناخته میشود، یکی از عوامل اصلی ایجاد سکته قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیوی است.
در این روز، تشخیص زودهنگام، مدیریت درست بیماری و تغییر سبک زندگی افراد مورد توجه است.
با این حال، یکی از مفاهیم بنیادی که اخیراً در حوزه سلامت قلبی مورد توجه قرار گرفته، تابآوری و فشار خون است.
تابآوری توانایی فرد در مقابله با استرس و فشارهای روانی است که ارتباط مستقیمی با سلامت جسمی و به خصوص سطح فشار خون دارد. درک این پیوند میتواند به افراد کمک کند تا نه تنها فشار خون خود را کنترل کنند، بلکه با ساختارهای روانی-اجتماعی مرتبط نیز دست به گریبان شوند.
نگاهی به همبستگی تابآوری و فشار خون میتواند راهگشا باشد اما چگونه استرس موجب فشار خون میشود؟
تحقیقات نشان دادهاند که افرادی با سطح بالای تابآوری معمولاً فشار خون پایینتری دارند و در برابر بیماریهای مرتبط با استرس مقاومترند.
تابآوری به معنای توانایی بازگشت به حالت تعادل پس از مواجهه با چالشهای زندگی است. وقتی فرد استرس مزمن داشته باشد، سیستم عصبی سمپاتیک و محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-آدرنال (HPA) فعال میشود، منجر به ترشح هورمونهایی مانند کورتیزول و آدرنالین میگردد.
این هورمونها به طور مستقیم بر فشار خون تأثیر میگذارند و در صورت طولانیشدن، باعث التهاب مزمن، سفتی عروق و افزایش خطر فشار خون میشوند.
از سوی دیگر، تابآوری بالا با کاهش واکنش بدن به استرس و بهبود عملکرد سیستم عصبی پاراسمپاتیک، میتواند فشار خون را در محدوده سالم حفظ کند.
تابآوری و فشار خون دو مفهوم متقابل هستند که مدیریت یکی به طور مستقیم بر دیگری تأثیر میگذارد.
مطالعات نشان دادهاند که افرادی که از روشهای روانشناختی مانند مدیتیشن، برنامهریزی مثبت و حمایت اجتماعی استفاده میکنند، نه تنها از سلامت روان بهتری برخوردارند، بلکه شاخصهای فیزیولوژیکی آنها از جمله فشار خون نیز بهبود مییابد.
افزایش تابآوری میتواند راهکاری پیشگیرانه برای کنترل فشار خون باشد.
برای تقویت تابآوری و کاهش فشار خون، لازم است افراد الگوهای رفتاری و شیوههای مدیریت استرس خود را بازبینی کنند.
یکی از مؤثرترین روشها، تمرینات تنفسی و مدیتیشن است که با کاهش فعالیت سیستم عصبی سمپاتیک، فشار خون را پایین میآورد.
ورزش منظم (مانند یوگا، پیادهروی یا تمرینات استقامتی) به بهبود عملکرد قلبی-عروقی و افزایش تابآوری کمک میکند.
رژیم غذایی سالم نیز نقش مهمی دارد؛ مصرف مواد غنی از منیزیم (مانند سبزیهای برگدار)، پتاسیم (مانند موز و سیبزمینی) و کمنمک، فشار خون را تنظیم میکند و از افزایش استرس اکسیداتیو جلوگیری میکند.
از نظر روانشناختی، یادگیری مهارتهای حل مسئله، اعتماد به نفس و استفاده از شبکههای حمایتی اجتماعی میتواند تابآوری را تقویت کند.
برای مثال، مطالعات نشان دادهاند که افرادی که به خوبی میتوانند احساسات خود را بیان کنند و از حمایت خانواده و دوستان بهره میبرند، 30 درصد کمتر دچار فشار خون بالای مزمن میشوند. شاید بتوان گفت تابآوری و فشار خون دو روی یک سکه هستند که تقویت هر کدام به بهبود دیگری منجر میشود.
راهکارهای جامع برای هماهنگی تابآوری و کنترل فشار خون
برای دستیابی به سلامتی جامع، لازم است رویکردی یکپارچه نسبت به تابآوری و فشار خون داشته باشیم.
این امر شامل آموزشهای عمومی در مدارس و محل کار، توسعه برنامههای سلامت روان در جوامع و تشویق افراد به شرکت در فعالیتهای گروهی است.
دولتها و سازمانهای بهداشتی میتوانند با اجرای طرحهای غربالگری منظم فشار خون و ارائه مشاوره روانی، به افزایش تابآوری جمعی کمک کنند.
استفاده از فناوریهای نوین مانند اپلیکیشنهای مدیتیشن و ردیابی سلامت فیزیولوژیکی (مانند دستبندهای هوشمند) میتواند به افراد کمک کند تا همزمان به وضعیت فشار خون و سطح استرس خود نظاره کنند.
این رویکرد یکپارچه نه تنها به کاهش شیوع فشار خون بالا کمک میکند، بلکه جامعهای مقاومتر و سالمتر را رقم میزند.
دکتر محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری در پایان یادآور میشود شایسته آن است که در نظر داشته باشیم سلامت قلبی تنها به داروها و رژیمهای غذایی وابسته نیست، بلکه تابآوری روانی-اجتماعی نیز یعنوان ستونی اصلی در آن نقش دارد.
نظرات بسته شده است.