کارگاه تاب آوری عاطفی به همت جمعیت همیاران سلامت روان ایران

کارگاه تاب‌آوری عاطفی به همت جمعیت همیاران سلامت روان ایران و با تدریس دکتر محمدرضا مقدسی مدیر و موسس خانه تاب آوری برگزار شد.

کارگاه تاب‌آوری عاطفی یک برنامه آموزشی و روان‌شناختی است که با هدف تقویت توانایی افراد در مواجهه سالم با فشارهای روانی، هیجان‌های دشوار و چالش‌های زندگی برگزار می‌شود. در این کارگاه‌ها، شرکت‌کنندگان می‌آموزند چگونه احساسات خود را بهتر بشناسند، آن‌ها را بپذیرند و به شیوه‌ای آگاهانه و متعادل مدیریت کنند تا در شرایط بحرانی دچار آشفتگی شدید روانی نشوند.

در کارگاه تاب‌آوری عاطفی، مفهوم تاب‌آوری به عنوان توان بازگشت روانی پس از تجربه استرس، ناکامی، فقدان یا تغییرات ناگهانی زندگی تعریف می‌شود. تأکید اصلی این کارگاه‌ها بر این است که تاب‌آوری عاطفی یک مهارت اکتسابی است و همه افراد می‌توانند با آموزش و تمرین آن را در خود تقویت کنند. شرکت‌کنندگان یاد می‌گیرند که هیجان‌های منفی مانند ترس، خشم، غم و اضطراب بخشی طبیعی از زندگی هستند و به جای سرکوب یا انکار آن‌ها، باید راه‌های سالمی برای مواجهه با آن‌ها پیدا کرد.

در این کارگاه‌ها معمولاً موضوعاتی مانند شناخت هیجان‌ها، تنظیم عاطفی، افزایش خودآگاهی، مدیریت استرس، بهبود روابط بین‌فردی و تقویت احساس معنا و امید مورد بررسی قرار می‌گیرد. فضای کارگاه تعاملی و آموزشی است و از تمرین‌های عملی، مثال‌های واقعی و گفت‌وگو برای انتقال مفاهیم استفاده می‌شود. هدف نهایی کارگاه تاب‌آوری عاطفی، افزایش سلامت روان، کاهش آسیب‌های هیجانی و کمک به افراد برای داشتن زندگی متعادل‌تر و رضایت‌بخش‌تر است.

این کارگاه با هدف ارتقای آگاهی عمومی درباره سلامت روان، افزایش توانمندی‌های هیجانی و کمک به بهبود کیفیت زندگی فردی و اجتماعی شرکت‌کنندگان طراحی و اجرا گردید. در این رویداد آموزشی، مفاهیم مهمی مانند تاب‌آوری عاطفی، ورزیدگی عاطفی، انواع عاطفه و هیجان و نقش آن‌ها در سلامت روان به زبانی ساده و کاربردی مورد بررسی قرار گرفت.

تاب‌آوری عاطفی به معنای توانایی فرد در سازگاری با فشارهای روانی، بحران‌ها، ناکامی‌ها و تغییرات زندگی است. فرد تاب‌آور می‌تواند احساسات خود را بشناسد، آن‌ها را مدیریت کند و حتی در شرایط دشوار، تعادل روانی خود را حفظ نماید. در کارگاه تاب‌آوری عاطفی تأکید شد که این توانایی ذاتی نیست و می‌توان آن را از طریق آموزش، تمرین و افزایش خودآگاهی تقویت کرد. تاب‌آوری عاطفی نقش مهمی در پیشگیری از اضطراب، افسردگی و فرسودگی روانی دارد و یکی از پایه‌های اصلی سلامت روان محسوب می‌شود.

یکی از محورهای مهم این کارگاه، مفهوم ورزیدگی عاطفی بود. ورزیدگی عاطفی به توانایی فرد در شناخت، تجربه، ابراز و تنظیم هیجان‌ها به شیوه‌ای سالم و مؤثر گفته می‌شود. همان‌طور که بدن با ورزش قوی‌تر می‌شود، ذهن و عواطف نیز با تمرین و آموزش می‌توانند ورزیده‌تر شوند.

فردی که از ورزیدگی عاطفی بالایی برخوردار است، در مواجهه با احساساتی مانند خشم، ترس، غم یا شادی، واکنش‌های افراطی نشان نمی‌دهد و می‌تواند پاسخ‌های آگاهانه و متعادل‌تری انتخاب کند.

در تعریف ورزیدگی عاطفی، چهار مؤلفه اصلی مطرح می‌شود.

نخست آگاهی عاطفی است، یعنی توانایی تشخیص و نام‌گذاری احساسات خود و دیگران.

دوم پذیرش عاطفی است که به معنای قضاوت نکردن هیجان‌ها و اجازه دادن به تجربه طبیعی آن‌هاست.

سوم تنظیم عاطفی است که شامل مهارت‌هایی برای کنترل شدت و مدت هیجان‌ها می‌شود.

چهارم ابراز عاطفی سالم است، یعنی بیان احساسات به شکلی محترمانه و سازنده. دکتر محمدرضا مقدسی در این کارگاه توضیح داد که ضعف در هر یک از این مؤلفه‌ها می‌تواند به مشکلات روانی و ارتباطی منجر شود.

برای درک بهتر ورزیدگی عاطفی، لازم است با مفهوم عاطفه و هیجان آشنا شویم. عاطفه به حالت کلی و نسبتاً پایدار احساسی گفته می‌شود که زمینه‌ساز تجربه هیجان‌هاست. عاطفه می‌تواند مثبت یا منفی باشد و بر نگرش فرد به زندگی تأثیر بگذارد. هیجان اما واکنشی کوتاه‌مدت، شدید و مشخص به یک محرک درونی یا بیرونی است. به عنوان مثال، شادی، ترس، خشم و غم از جمله هیجان‌های اصلی انسان هستند.

هیجان‌ها انواع مختلفی دارند. هیجان‌های پایه شامل شادی، غم، ترس، خشم، تعجب و انزجار هستند که در همه فرهنگ‌ها مشترک‌اند و نقش مهمی در بقا و سازگاری انسان دارند. هیجان‌های پیچیده‌تر مانند حسادت، شرم، گناه، غرور و عشق، ترکیبی از هیجان‌های پایه و تجربه‌های شناختی هستند. در کارگاه تاب‌آوری عاطفی تأکید شد که هیچ هیجانی ذاتاً خوب یا بد نیست، بلکه نحوه مدیریت و پاسخ ما به هیجان‌ها اهمیت دارد.

ورزیدگی عاطفی به افراد کمک می‌کند تا هیجان‌های منفی را سرکوب نکنند و در عین حال، اسیر آن‌ها نشوند. برای مثال، فرد ورزیده عاطفی می‌تواند خشم خود را بشناسد، علت آن را بررسی کند و بدون آسیب زدن به خود یا دیگران، آن را ابراز نماید. این مهارت نقش مهمی در بهبود روابط خانوادگی، شغلی و اجتماعی دارد و از بروز تعارض‌های مخرب جلوگیری می‌کند.

از منظر سلامت روان، ارتباط نزدیکی بین تاب‌آوری عاطفی و ورزیدگی عاطفی وجود دارد. هرچه فرد در مدیریت هیجان‌های خود توانمندتر باشد، در برابر استرس‌ها و بحران‌های زندگی مقاوم‌تر عمل می‌کند. شرکت‌کنندگان در این کارگاه با تمرین‌های عملی، مثال‌های روزمره و توضیحات علمی، با راهکارهایی برای تقویت این مهارت‌ها آشنا شدند.

در پایان می‌توان گفت برگزاری کارگاه تاب‌آوری عاطفی توسط جمعیت همیاران سلامت روان و با تدریس دکتر محمدرضا مقدسی، با پرداختن به مفاهیمی مانند ورزیدگی عاطفی، شناخت انواع عاطفه و هیجان و آموزش مهارت‌های تنظیم هیجان، مورد توجه شرکت کنندگان واقع شد. جمع بندی پایانی و سخن آخر اینکه توجه به سلامت روان و آموزش مهارت‌های عاطفی، امروز نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت اجتماعی است.