باشگاه تاب آوری/ تاب آوری کودکان / نسرین جلیلی

 تاب آوری کودکان بر ستونهای سه گانه تکیه میزند

۱-کارهایی که والدین ومراقبان می توانند انجام دهند(در کودکان ۳ساله)
۲-کارهایی که والدین و کودکان می توانند انجام دهند (در کودکان۴تا۷ساله)
۱-کارهایی که  والدین و کودکان می توانند انجام دهند (در کودکان ۱۱ساله

نسرین جلیلی روانشناس در یادداشتی اختصاصی برای میگنا نوشت گزارشات زیادی وجود دارند که  بسیاری از کودکان و بزرگسالان در زندگیشان با سختی روبه رو هستنددر این بین کسانی هم هستند که با وجود سختی ها برمشکلات غلبه می کنند و موفق می شوند
این افراد با استفاده از ۳ عنصرتجربیات خود را به اشتراک گزاشتند(من دارم،من هستم و من می توانم)

والدین و مراقبان می توانند از طریق کلام،فعالیتها و محیطی که فراهم می کنند،تاب آوری را در کودکان تقویت کنند.کودکان به توانایی ها و منابعی برای مواجهه با بسیاری از مسایل و بحران ها نیازمندند در پروژه ی جهانی تاب آوری،زمانی که از کودکان و والدین آنها پرسیده شد که آنها با چه سختی ها و مشکلاتی مواجه هستندپاسخ های متنوعی دادند. متداول ترین ها:
مرگ والدین،نقل مکان خانواده و دوستان،رهایی،ازدواج مجدد،خودکشی،بی خانمانی و …مفهوم تاب آوری به طور خلاصه در کتاب تاب آوری کودکان ( مقدسی و سرلک ، انتشارات ورجاوند ) اینگونه آمده است : شبیه یک توپ تندرستی ( ژیمبال)  است توپ را که به زمین می زنیم انتظار داریم برگردد.تاب آوری یعنی شما توانایی بازگشت یا مقابله با دشواری ها،شرایط جدید،…که باعث تنش می شوند را دارید.
و به این معنا نیست که شما هر درد و سختی را حس نکنید در واقع شما توانایی تاب آوری و گذر از وضعیت تنش زا و مقابله با چالش ها و شکست ها را دارید.اگرشما راه هایی برای روبه رو شدن با دشواریها بیابید اعتماد بنفس و توانایی کنار آمدن با سختی ها را می یابید.

۱-والدین و مراقبان می توانند با انجام فعالیت هایی تاب آوری را درطی ۳سال اول زندگی در کودکان تقویت کنند.
-عشق بدون قید وشرط خود را با بیان و با بغل کردن و نوازش با استفاده از کلمات آرام بخش به کودک دلداری داده و او را آرام کنند.
-قوانینی برای کودکان ۲و۳ساله تعیین و از تحقیر،آزار و طرد کودک خودداری کنند.
الگوی رفتاری مناسبی برای کودکان ۲تا۳ساله باشندکه نشان دهنده ی اعتماد بنفس،مثبت اندیشی و نتایج خوب است.
-به کودک ۲یا ۳ساله  برای رفتن به توالت،آرام بودن،حرف زدن و خلق یک چیز جدیدجایزه بدهند.
وقتی زبان بچه بهتر شد،برای احساسات او نامگذاری کرده و کودک را تشویق کنندتا احساسات خود و دیگران را بیان کند.
-از زبان برای تقویت تاب آوری در کودک استفاده کنند.
-در حدود ۳سالگی،کودک را برای موقعیت های سخت آماده کنندبا او حرف بزنند،برایش کتاب بخوانند و با او در این خصوص بازی کنند.
-افراد بزرگسال از خلقیات خود و کودکشان باخبرند و بنابراین می دانند که چه موقع باید کودکان را تشویق یا تنبیه کنند.
آنها همچنین باید آزادی را با احساس امنیت متعادل کنند.
در مورد قوانین و نظم به او توضیح دهند
در موقعیت های سخت و استرس آوربه کودک دلدلری داده و او را تشویق کنند.
محیط ثابت و یکنواختی برای کودکفراهم آورند اما درکنار آن برای کودک ۲یا ۳ساله تجربیات تازه و افرادو مکان های جدید را نیز فراهم آورند.
آزادی و امنیترا با هم بیامیزند و براساس وضعیت و واکنش های کودک،به او توضیح داده ونظم وقوانین را تعیین کنند.

۲-عشق بدون قید وشرطشان را به او تقدیم کنند.
-به صورت کلامی عشق خود را بیان دارند.
-برای آرام کردن کودک از آغوش کشیدن و صدای آرام استفاده کنند.
-در مواجهه کودک با چالش هایی مانند مشکلات بین فردی یا کشمکش وسختی ها به عنوان یک الگوی تاب آوری برای او عمل کنند و در موقعیت های مختلف،رفتار درست را به کودک توضیح داده و الگوی جرات،شجاعت ،اعتماد بنفس و…او باشند.
-قوانینی را وضع و از روش های دادن امتیازات و شکل های دیگر نظم دهی که محدودیت هایی برای رفتار کودک ایجاد می کنند البته بدون تخریب روحیه ی او استفاده کنند.
-کودک برای برای موقعیت هایی مانندتمام کردن پازل یا خواندن کتاب و انجام رفتارهای مطلوبی مانندمرتب کردن اسباب بازی ها یا بیان خشمش بدون جارو جنجال تحسین کنند.
-زمانی که کودک کارهایش را بدون کوچک ترین کمکی انجام می دهد،او را تشویق کنند.
-به کودک کمک کنند تا احساساتش را طبقه بندی کند.
-به کودک کمک کنند که از خلق وخوی خودآگاه شود
-به تدریج کودک را به سختی ها عادت دهند یا با حرف زدن،خواندن کتاب و شناساییعوامل تاب آوری اورا آماده کنند.
-کودک را تشویق کنند تا با دیگران همدردی کند و او را به انجام دادن کارهای خوب برای دیگران ترغیب کنند.
-کودک را به توسعه ی ارتباطات و حل مسله تشویق کنند.
-با کودک ارتباط صمیمی و نزدیک برقرار کرده و او را ترغیب کنند که درمورد وقایع روز ایده ها و احساساتش صحبت کنند.
-به کودک کمک کنند که مسیولیت پذیر باشد و یادبگیرد که عواقب و پیامد کارهایش را درک کرده و بپذیرد.
آنها همچنین باید:
-به کودک در حفظ استقلال و تعادل کمک کنند.
-در کنار وضع قوانین و برقراری نظم به او توضیح دهند.
-در حالی که او را راهنمایی می کنند،اشتباهاتش را بپذیرند.
-در موقعیت های دشوار واسترس آور به کودک دلداری بدهند.
-در انتخاب عوامل مختلف تاب آوری هنگام واکنش به یک موقعیت سخت،انعطاف پذیری را در کودک تقویت کنند.

۳-والدین و مراقبان برای بهبود تاب آوری در کودکان ۸تا۱۱سال می توانند:
-عشق بدون قید وشرط را به آنها تقدیم کنند.
-عشق خود را به صورت کلامی و فیزیکی به  شیوه های مناسب سن آنها بیان کنند.
-از ایجاد محدودیت های مناسب و رفتارهای آرام بخش و نیز یادآوری های کلامی برای کمک به کودک در مدیریت احساساتش به ویژه احساسات منفی و واکنش های ناراحت کننده استفاده کنند.
-الگوهای رفتاری ثابت که ارزش ها و قوانین اجتماعی را به هم مربوط می کنند مانند عوامل تاب آوری مفید هستند.
-اساس قوانین و انتظارات خود را به صراحت برای آنها روشن سازند.
-موفقیت ها ورفتارهای مطلوب آنها را تحسین کرده و بر روی انجام تکالیف خانه تاکید کنند.
فرصت هایی به کودک بدهند تا با مشکلات،کرفتاری ها وسختی ها از طریق مواجه شدن با دشواری ها روبه رو شوند.
سپس در این شرایط کودک را راهنمایی کرده و بر روی رفتارهای صحیح و تاب آورانه ی او تاکید کنند.
-درمورد موضوعات،توقعات احساسات و مسایل مختلف با او صحبت کنند.

آنها همچنین:
-استقلال را با کمک به فرزند در او متعادل می سازند.
-عواقب و پیامدهای اشتباهات را با عشق و همدردی به او گوشزد می کنند،به نحوی که کودک خیلی احساس فشار نکرده و یا از عدم تایید و مورد عشق قرار نگرفتن،نترسد.
-درباره استقلال،توقعات و چالش های تازه با او صحبت کنند.
-کودک را تشویق کنند که مسیولیت و پیامد های رفتارش را بپذیرد،درحالی که در مورد پیامدهای مطلوب با او صحبت می کنند.
-برای او عامل تشویق و الگوی انعطاف پذیری در انتخاب عوامل مختلف تاب آوری به عنوان یک واکنش در برابر موقعیت های سخت باشند،برای نمونه کمک گرفتن در سختی ها به جای آنکه به تنهایی موقعیت های سخت را به گردن او بیاندازند.نشان دادن احساس همدردی به جای ادامه دادن همراه با ترس و خشم.سهیم شدن احساسات با یک دوست به جای رنج بردن در تنهایی.

https://rirabook.com/wp-content/uploads/2021/05/download-1-7.jpg

تاب آوری و توانایی کودکان

تاب آوری کودکان پدیده و دستآوردی است که به دنیای دورنی و محیط پیرامونی و عوامل بیرونی آنها مرتبط است دنیای امروز مملو از انواع چالشها و ناملایمات و پستی بلندی های فراوان است که هر کدام می تواند در زندگی انسان تبدیل به مانع ، معضل و عاملی جهت استرس و تشنج باشد با این حال ما میتوانیم از لابلای این همه سختی تعادل و ثبات را ولو به صورت نسبی بر زندگی خود حاکم کنیم .
به عقیده برونفن برنر هر یک از این سیستم ها بر رشد کودک تأثیر می گذارند. نظریه سیستم های شناختی برونفن برنر شامل چهار سیستم می باشد:
۱-میکروسیستم: ارتباط اعضای خانواده با یکدیگر
۲- مزوسیستم: شامل روابط خانواده ها با همکدیگر
۳- اگزوسیستم: شامل روابط درون محیطی  بمانند مدرسه که به طور مستقیم در کودک تأثیر می گذارد.
۴- ماکروسیستم: شامل  ارتباطات اعضای کل جامعه و نهادها و موسسات

نکته جالب این است که یادآور شویم این سیستمها در تعامل با یکدیگر موثر واقع میشوند به عبارت دیگر کودکان علاوه بر اینکه محصول محیط هستند خود نیز پدید آورنده محیط هم هستند .

باید از کودکان و خدمان سوال کنیم آیا این تجربیات از من انسانی بهتر میسازد ؟ قوی تر می شوم ؟ قطعا در وحله اول این نابسامانی ها به من یادآور میشوند که چگونه باید با موقعیتهای دشوار کنار بیایم و بسیار جای خوشحالی است که خانواده،دوستان و منابعی دارم که در این مواقع چالش بر انگیز به کمک من می آیند .

آنچه که قدرت و توانایی مرا در برابر چالشها نمایان میکند ؛ ابزار ،افراد و  مهارتهایی است که می توانم به کمک  آنها مسیر درست را در صحت و سلامتی انتخاب کنم و با آرامش و به دور از آشفتگی و تنش زندگی کنم .
تاب آوری توانای ویژه و هوشمندی خاصی را در جذب و بکارگیری از امکانات پیرامونی بکار میگیرد
ممکن است ما در مواجهه با چالش های مختلف بصورتی کاملا واقعی تنها باشیم  در واقع اغلب اوقات  این من (تنها) هستم که باید با آن مبارزه کنم ، ندای درونی من نهیب می زند که این من هستم که باید از این چالش با موفقیت عبور کنم و یا حتی این من هستم که شاید نتوانم از این مسیر عبور کنم .
اما این شک و تردید ، موفقیت و مبارزه و هر نوع احساس مثبتی که در درون من وجود دارد نیاز به حمایت و پشتیبانی برای به فعل در آمدن دارد این ویژگی ها گاهی به شکل نهادینه در وجود شخص “ساخته شده “هستند
گاهی هم میتوان آنها را  افراد ” خود ساخته ” نامید
در توسعه تاب آوری با دو فاکتور مهم و اساسی رو به رو هستیم که عبارتند از عوامل درونی و بیرونی  که تاب آوری وظیفه حمایت از آنها را درشرایط استرس زا به عهده دارد  با این حال در پرورش تاب آوری به ویژه تاب آوری کودکان و نوجوانان ما از یک مدل ( بیو اکولوژیکی ) برای تحقیق و اقدام در آموزش استفاده می کنیم.
بر همگان روشن است بر اساس مدل زیست بوم شناخت ،کودکان در لابیرنت و سیستم های پیچیده ای  با هم مرتبط و در هم تنیده تاب آوری را تجربه می کنند .
موثرترین ها نزذیکترین ها هستند و این بمعنای موثر نبودن دیگران نیست نزدیکترین افراد به یک کودک پدر و مادر ،  گروه همسال و دیگرانی هستند که با آنها رابطه مستقیم دارند و این تاثیرات بر حسب کارکرد و  نقش هایی که آن افراد دارند متفاوت است  البته این افراد تاثیرات مختلف و  گاهی متناقضی را ایجاد می کنند .
به عنوان مثال محل کار والدین ، خانواده در سطح گسترده تر ، جامعه مذهبی ، سیستم های حمایتی،  معلمان در مدرسه و خانه که خود این زمینه های تاثیر بنابه سطح طبقاتی از نظر اقتصادی، فرهنگی ، تحصیلی، اجتماعی سیاسی و ……. کاملا متفاوت می‌شود ‌.
تحقیقات صورت گرفته درباره تاب آوری تأثیر تک تک این عوامل بر همدیگر و در نهایت تأثیر این عوامل در زندگی کودک آن هم در اوایل دوران کودکی را نشان مورد تاکید قرار داده است .
به عنوان مثال تحقیقات ،حاکی از این موضوع است که زندگی در محیطی با درآمد پایین یا در محله هایی که با جرم و جنایت بالا دست و پنجه نرم می‌کنند تاثیرات نامطلوبی بر روی خانواده ها می گذارد . افزایش تعارضات خانوادگی ،ایجاد مشکل در سلامت روانی والدین ، مشکلات سوء مصرف مواد ، تضاد نسل ها و  افزایش ناهمگونی شدید  در رابطه ولد فرزندی و دشواری نداشتن تعاملاتی که منجر به حل و فصل چالش های ایجاد شده هم ؛ از تاثیرات این عوامل هستند .
پرورش تاب آوری کودکان به عنوان بهترین پیش بینی کننده سلامت و توانایی ویژه حل مسایل در زیست اجتماعی و روانی به عنوان برگی برنده در کفایت و توانش اجتماعی آنها بغایت دارای اهمیت است
لذا والدین ، معلمان ،مراقبان ،مربیان و تمام کنشگران عرصه کودک و کودکی که عهده دار حمایت موثر و مثبت از کودکان هستند به شکل قاطع و تاثیر گذار باید در جهت افزایش تاب آوری به کودکان با برنامه و عملکردی واحد ویکسان و همسو اقدام کنند و تلاش و کوشش خود رابه عمل آورند تا محیط زندگی فرزندان ایران عزیزمان پایدار و پویا و در امنیت و آسایش باشد چه بسا کودکان ما در آینده زندگی بهتر ،جامعه ای بهتر ،و در نهایت دنیای بهتری را رقم بزنند که تنها سرمایه بشریت برای رسیدن به تعالی و توسعه و پیشرفت برحورداری و پرورش منابع و  نیروی انسانی است تاب آوری کودکان از این رو اهمیت مضاعف دارد

بررسی تاثیر آموزش هنردرمانی بر تاب آوری کودکان

هدف از پژوهش حاضر بررسی تأثیر آموزش هنردرمانی بر تاب آوری کودکان بوده است. این پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با طرح پیش‌آزمون-پس‌آزمون با گروه کنترل بود. روش نمونه‌گیری این پژوهش، نمونه‌گیری دردسترس بود بود. بدین‌صورت که ۳۰  نفر از افراد مراجعه‌کننده به آموزشگاه موسیقی سرود مهر واقع در منطقه ۱۰ شهر تهران است که به روش نمونه‌گیری دردسترس انتخاب شدند و به شکل تصادفی در دو گروه کنترل و آزمایش جایگزین شدند (تعداد هر گروه ۱۵ نفر بود). گروه آزمایش به مدت ۴۴ جلسه (سه جلسه در هفته) به مدت ۴ ماه تحت آموزش مهارت‌های هنر درمانی قرار گرفتند.درحالی‌که گروه کنترل هیچ نوع مداخله‌ای دریافت نکردند.

بعد از پایان کار آموزش از هر دو گروه پس‌آزمون به عمل آمد. داده‌ها با استفاده از آزمون تحلیل کوواریانس تجزیه‌وتحلیل شدند. تحلیل کوواریانس نشان داد که بین گروه‌های موردمطالعه در تاب آوری تفاوت معناداری وجود دارد. یافته‌ها نشان دادند آموزش مهارت‌های هنر درمانی در بهبود تاب آوری کودکان مؤثر بوده است.

بررسی تاثیر آموزش هنردرمانی بر تاب آوری کودکان

دستنامه تاب آوری و آسیب پذیری کودکان

دستنامه تاب آوری و آسیب پذیری کودکان

کتاب دستنامه تاب آوری و آسیب پذیری کودکان اثر دکتر آیدا آلایریان با ترجمه محمدرضامقدسی ، زهرا کاشفی و فریده شاهین در۸ فصل و ۳۰۴ صفحه به قیمت ۶۵۰۰۰ تومان توسط انتشارات ورجاوند منتشرودر اختیار علاقه مندان قرارگرفت .
کتاب تاب اوری و آسیب پذیری برای مددکاران اجتماعی که ارایه دهنده خدمات تخصصی به کودکان هستند همچنین برای مشاوران و روانشناسان درتمامی سطوح توصیه شده است این کتاب برای کار با کودکان پناهنده ، کودک سربازان ، کودکان قاچاق شده وانواع تجربیات آسیب زاوهرگونه سواستفاده های احتمالی ازاینگونه کودکان با رویکردی تحلیلی مطالب پراهمیتی را ارایه میکند .

کتاب تاب آوری و فرزندپروری ، فصل دومی برای تمام فصول

کتاب تاب آوری و فرزندپروری ، فصل دومی برای تمام فصول با ترجمه محمدرضا مقدسی و فاطمه رمضانی وبا ویراستاری طیبه سرلک در ۸۰ صفحه توسط نشر پروچستا در کتابخانه ملی ایران ثبت و انشااله بزودی در اختیار علاقه مندان قرار خواهد گرفت .

در این کتاب از تاب آوری  بعنوان فرایندی  آموزشی که در برگیرنده سازگاریهای مثبت در شرایط دشوار و رشد در شرایط ناگوار با تکیه بر تجربیات و مشاهدات صحبت شده است . این امر بدین معناست که می توان این خصیصه را ایجاد کرده و پرورش داد. بدیهی است که پرورش این دیدگاه از کودکی اثربخش تر بوده و سبب ایجاد منابع حمایتی قوی تر و پایدارتر در فرد می شود.  در کتاب تاب آوری و فرزند پروری با تعاریف متعدد تاب آوری و مصیبت وهم چنین  ابعاد و جنبه های های مختلف آن آشنا خواهید شد. پس از آن، جایگاه تاب آوری و مفاهیم موجود در تاب آوری کودکان مورد بحث و بررسی قرار گرفته است.

تمامی مطالب عنوان شده در این کتاب با تکیه بر پژوهش های انجام شده در حیطه تاب آوری کودکان می باشد. در ادامه، شواهد تجربی در زمینه تاب آوری کودکان و نوجوانان ذکر شده که این شواهد در سه سطح فردی و درونی، خانوادگی و محیطی، تاب آوری کودکان و نوجوانان را بررسی می نماید. همچنین در این کتاب در زمینه تاب آوری والدین صحبت می شود و بر نقش حیاتی والدین در شکل گیری و تقویت تاب آوری در کودکان و نوجوانان تأکید شده است. علاوه بر این عواملی را که در فرایند تأثیرگذاری والدین بر تاب آوری کودکان و نوجوانان نقش ایفا می کند، مطرح شده است. در انتها، ارزیابی نقادانه ای از تاب آوری ارائه شده که به بررسی نقاط قوت و ضعف رویکرد تاب آوری اشاره کرده است. این کتاب راهنمای مناسبی در زمینه تاب آوری کودکان در حیطه پژوهش، سیاست گزاری و عمل باشد.

این کتاب  بعنوان یک پژوهشنامه کاربردی به والدین ، معلمان و مربیان ، مشاوران و روانشناسان ، مددکاران اجتماعی و کنشگران عرصه های تربیتی و سازمانهای متولی در حوزه کودک و نوجوان  وتمامی پژوهشگران حوزه های علوم رفتاری ، اجتماعی و انسانی توصیه میگردد.

تاب آوری کودکان در بحران ویروس کرونا (قسمت دوم)

دکتر محمدرضا مقدسی (مدیر و موسس خانه تاب آوری)

به دنبال آنچه که در یادداشت قبلی تاب آوری کودکان منتشر شد،  اکنون و از زاویه ای دیگر  نگاهی خواهیم  داشت به اینکه چگونه میتوان شرایط بهتری را برای کودکان فراهم کرد.

شما هم به یقین میتوانید پس از مطالعه متن همانگونه که در قسمت پیشین هم اشاره شد از میان پیشنهادات و توصیه های ما  آنچه را که با فضای خانوادگی شما و حال و هوای فرزندتان تناسب بیشتری دارد انتخاب و بکار بندید:

  1. در مورد اهمیت خودمراقبتی و حفاظت فردی با فرزندتان صحبت کنید. کودکان در شرایط بحران هم باید از حداقل های غذایی اما سالم برخوردار باشند و ورزش کنند. اگر در قرنطینه خانگی هستید می توانید آنها را تشویق کنید که بصورت آنلاین ورزش کنند. بعلاوه خواب بموقع و کافی امری ضروری است زیرا می تواند به غلبه بر ترس و وحشت کودک کمک کند. احترام به خویشتن و تمرین شفقت نسبت به خود نیز از مهارتهای لازم و   آموزه های بسیار مهم هست.
  2. شادمانی در شکرگزاری و قدر شناسی است شایسته آن است که خود و  فرزندانمان قدردانی و سپاسگزاری را تمرین کرده و بیاموزیم. این کار چندان دشوار نیست اما بسیار کارساز و موثر است. می توانید این کار را به صورت خانوادگی هنگام  پذیرایی نیم وعده ویا صرف غذا تمرین کنید بدین صورت که وقتی همه اعضای خانواده  با همدیگر هستند، شما سه چیز را که قدردان و شکر گزار آن  هستید و باعث شادی شما می شود با صدای بلند اعلام و  بیان کنید.  بخاطر داشته باشیم وقتی در شرایط دشواری گرفتار میشویم  زار زدن، آه و ناله بسیار راحت و متداول است. اما اگر در تمرینات شکرگزاری پشتکار و استمرار داشته باشید به یقین از آن نتایج فوق العاده ای می گیرید.
  3. در مورد ذهن آگاهی با فرزندتان صحبت کنید. در صورت امکان، او را تشویق کنید که روزانه و بطور مرتب تمرینات ذهن آگاهی را تمرین کند. تمرینات ذهن آگاهی بصورت خلاصه به اینجا و اکنون خلاصه و محدود میشود،   اینکه ما اکنون اینجاییم بسیار سهل و ممتنع است، بسیار ساده به نظر میرسد اما در واقع در اکنون بودن و اینجا بودن مهارتی است که جز با تمرین و ممارست حاصل نخواهد شد، اینجا و اکنون بودن ما را از شر حسرت و تأسف گذشته و اضطراب و ترس از آینده نجان میدهد، شما میتوانید به او کودکان  کمک کنید بر زمان حال و اصطلاحاً “اینجا و اکنون”تمرکز کنند، این کار با تأکید بر تمرکز و افزایش آگاهی از حواسی که در لحظه تجربه می شود، براحتی تمرین پذیر و میسر است. به عنوان مثال: “اکنون چه طعمی احساس می کنید؟ لمس اشیا چه احساسی دارد؟ چه بویی را استشمام می کنید؟ وزش باد روی صورت شما چه حسی دارد؟ “
  4. از ارتباطات اجتماعی فرزندتان حمایت و اطمینان حاصل کنید. این موضوع مخصوصاً برای بچه های بزرگتر و نوجوانان حائز اهمیت است، گروه همسال و دوستانشان گاهی از هر چیزی مهم تر هستند و فکر ندیدن آنها در مدرسه روز به روز می تواند تلخ تر و ناراحت کننده تر باشد. آنها را تشویق کنید از طریق  تلفن یا اپلیکشن های مختلف با یکدیگر ارتباط برقرار کنند.
  5. هنگام صحبت با فرزندتان، به نگرانی های او گوش دهید و با آنها همراهی کنید. فقط بعد از شنیدن و گوش دادن به بچه هاست که می توانید برای کمک به آنها مفید و موثر باشید. یکی از راهکارهای موثر، توانایی مدیریت یا نفوذ است. از او بخواهید جهت کنترل نگرانی اش و یا تأثیر مثبت بر آن، نگرانی اش را بنویسد یا ترسیم کند. اگر توانایی کنترل یا تأثیر مثبت بر آن را ندارد، به فرزندتان پیشنهاد دهید که به کلی موضوع نگرانی اش را فراموش کند، این کار به چه معناست؟ اگر هیچ کاری وجود ندارد که بتوانند انجام دهند پس چرا بجای استرس و اضطراب زمانی را صرف احساس آرامش و آسودگی نکنند؟

 

اکثر کودکان این ایام (بحران کرونا) را چالش برانگیز می دانند، اما این دوران برای بعضی دیگر به مسأله ای  بزرگتر تبدیل می شود که نیاز به دریافت کمک های تخصصی و حرفه ای دارد. اگر فکر می کنید فرزند شما آسیب پذیرتر است و  ممکن است در معرض آسیب باشد مراجعه و دریافت کمک از متخصصین را به تعویق نیندازید.

بسیاری از روانشناسان کودک و درمانگران، مشاوران و مددکاران اجتماعی خدمات آنلاین و یا تلفنی هم  ارائه میدهند. اگر به مشاوره یا راهنمایی نیاز دارید حتماً اقدام کنید.

 

تاب آوری کودکان در بحران ویروس کرونا

قسمت اول

دکترمحمدرضامقدسی ( مدیر و موسس خانه تاب آوری )

متغیرهای روانشناختی و هیجانات متداول کودکان در دوران بحران عبارتند از ترس، اضطراب و نگرانی. برخلاف تصورات باطل ما کودکان در اغلب موارد بخوبی از آنچه که در گذر است و حتی بر دلایل آن نیز آگاهی کافی دارند. آنها اعمال محدودیت در مدارس، مهدکودک ها و دوره های آموزشی و معاشرت های خانوادگی و اجتماعی را بخوبی فهمیده و درک میکنند.

اینک اشاراتی خواهیم داشت به نقش والدین در تاب آوری کودکان و اینکه والدین چگونه می توانند به فرزندان خود کمک کنند تا شرایط بحران را بهتر سپری کنند.

شما نیز میتوانید با مطالعه و بهره مندی از آنچه که در اینجا میخوانید، از میان پیشنهادات آنهایی را را انتخاب کنید که برای خانواده و کودک شما متناسب تر است.

مدتی است که جهان به بحران بیماری کرونا دچار شده و تأثیر این بحران توسط همه احساس می شود. فرزندان شما نیز به خوبی از آنچه درحال رخ دادن است آگاه هستند و به احتمال زیاد تلاطم هیجانی فراوانی را تجربه می کنند. در شرایط کنونی رایج ترین هیجان ملموس برای کودکان، ترس، نگرانی، استرس و اضطراب است. آنها ممکن است از بیماری یا فوت ناگهانی مادربزرگشان دچار وحشت شوند یا از اینکه دیگر مثل گذشته دوستانشان را در مدرسه نمیبینند نگران شوند.
بعضی از کودکان ممکن است بخاطر تعویق و تعلیق در تکالیف مدرسه خود دچار نگرانی و اضطراب شوند انتظار میرود خانواده ها و معلمان در این خصوص بتوانند نقش مثبتی را ایفا نمایند عده ای دیگری از دانش آموزان ممکن است بعلت عدم برخورداری از اینترنت یا گوش های هوشمند و ناتوانی خانواده ها در تامین این هزینه های مضاعف نتوانند تکالیفی را که برای آنها تعیین شده است بصورت آنلاین و بدون پشتیبانی دوستان و معلمان خود انجام دهند این عزیزان و فرزندان کشور عزیزمان هم شایسته توجهات بیشتری هستند.
برخی از کودکان ممکن است به دلیل ابهام حاکم بر شرایط، سرعت و میزان بالای تغییرات زندگی در یک بازه زمانی کوتاه تحت فشار قرار گیرند. برای برخی دیگر این فشار استرس زا درباره از دست رفتن چیزهایی است که آنها را شاد می کرده، چیزهای مثل معاشرت و بازی و با دوستان و همکلاسی ها، کلاس های ورزشی، مهمانی های خانوادگی و مواردی دیگر از این دست.
همچنین کودکان ممکن است دچار ترس مبهمی شوند که علت آن را ندانند و نتوانند درباره آن توضیحی ارائه کنند اما فقط بازتابی باشند از ترس، نگرانی و اضطرابی را که اطرافیان در آنها بوجود آورده اند.

اکنون سوال این است چگونه می توانیم به کوکان کمک کنیم تا در این شرایط چالش برانگیز روحیه ای همانند گذشته داشته باشند؟
۱٫ اولین قدم شما این است که بر خود مسلط شوید. اگر بتوانید با مهارت و تسلط کافی این خودتان و این وضعیت را مدیریت کنید، فرزندانتان نیز مثل شما موفق خواهد بود. فراموش نکنید که شما مانند یک آینه در نقش الگوی آنها هستید. و هر کاری انجام دهید، آنها نیز از شما الگوبرداری می کنند.
۲٫ با فرزندتان صحبت کنید. در وضعیت کنونی که همه (شما، اخبار، همکلاسی های فرزندتان، معلمان آنها) درباره ویروس کرونا صحبت و یا اظهار نظر میکنند. بایستی یقین داشته باشید که فرزندتان اطلاعات صحیح و کامل دریافت و در اختیار دارد کرده شایسته است اطمینان حاصل کنید که آنها داستان هایی عجیب و غریب و غیر واقعی برپایه اطلاعاتی نادرست نیستند. در صورت اشتباه بودن اطلاعات، حتماً آنها را با تصحیح کرده و به نحوی که فرزندتان شما را تنها منبع قابل اعتماد خودش بداند. همچنین می توانید درباره اتفاقات خوبی که در حال رخ دادن است صحبت کنید، بدین طریق چرخه اخبار بد را بشکنید و موجب دلگرمی و تاب آوری ایشان باشید نمونه هایی از رویدادهای مثبت کنونی مثل: کاهش چشمگیر موارد جدید ابتلا، تلاش سرسختانه دانشمندان برای یافتن واکسن کرونا و … همیشه میتوانند موجب دلگرمی باشند.
۳٫ تماشای اخبار را محدود کنید. اگرفرزندتان نیز بهمراه شما اخبار تماشا می کند، شایسته آن است اطمینان حاصل کنید این اخبار برای کودکان مخرب نیست. مانند اخبار منتخب مدارس. همچنین یک بار تماشای اخبار در روز کافی است. به یاد داشته باشید که اغلب بخش های خبری برای کودکان غیر ضرور و حتی مخرب است. هر خبری مناسب سن کودکان نیست و ممکن است باعث ترس، نگرانی و اضطراب کاذب در آنها شود. به آنچه درباره شرایط خانواده به فرزندتان می گویید و آنچه او می شنود بسیار دقت کنید. آیا لزومی دارد فرزندتان بداند مادر ممکن است شغل خود را از دست بدهد؟ آیا او باید بداند که شما تحت فشار وام هستید؟ توصیه آن است که وضعیت خانه و خانواده را تا حد ممکن طبیعی و امن نگه دارید.
۴٫ از فاجعه سازی، سختگیری های بی دلیل و فشار بیش از حد به خود یا آنها خودداری کنید: گویی همه ما در قایق بحران کرونا هستیم و از هرجایی که این وضعیت تمام شود، قایق را ترک خواهیم کرد. اگر اینترنت شما برای یادگیری آنلاین فرزندتان در خانه کافی نیست، آیا بجای آن می توانند کتاب بخوانند. اگر شما باید درخانه کار کنید به این معنا که نمی توانید در انجام تکالیف مدرسه همراهی شان کنید، پس بگذارید بازی کنند. مهمترین چیز این است که اوقات خوبی را در کنار آنها بگذرانید و یادآور شوید: این نیز باید بگذرد.
۵٫ یادآور این نکته باشید که بهرحال زندگی در جریان است فرزندتان را تشویق کنید که به روال عادی زندگی ادامه دهد. حفظ ساختار طبیعی زندگی روزانه تا جای ممکن و باتوجه به شرایط موجود می تواند از ابهام حاکم بر اوضاع بکاهد و این امر به ایجاد احساس امنیت در کودک کمک می کند. لازم نیست معیارهای سخت گیرانه ای در این زمینه داشته باشید، حفظ روال عادی زندگی تا حد ممکن، برای خانواده شما مفید و کارآمد است.

تاب آوری و آسیب پذیری کودکان

نشست آموزشی با محوریت تاب آوری و آسیب پذیری کودکان در روز شنبه ۹۸/۱۲/۳ در محل آمفی تیاتر کانون پرورش فکری کودکان و نوچوانان واقع در پارک معلم برگزار خواهد شد . این دوره  به همت افق سلامت کرمانشاه و با حمایت کانون پرورش فکری کودکان ونوجوانان استان کرمانشاه  برگزار و ورود برای همگان رایگان خواهد بود .

مرحله دوم از کارگاه تاب آوری برای کارشناسان شبکه یاری کودکان کار برگزار شد

روز سه شنبه مورخ ۲۳ مهرماه سال جاری مرحله دوم از کارگاه تاب آوری در محل دفتر شبکه یاری کودکان کار واقع در‌ تهران، دروس، مرکز خدمات اجتماعی منطقه سه (سرای محله دروس) برگزار شد.

 

کتاب تاب آوری و فرزند پروری منتشر شد

رویکرد توسعه گرای تاب آوری ما را در تامین و توسعه سلامت روانی واجتماعی کودکان یاری می دهد .همچنین برای پرورش کودکانی تندرست و توانمند باید مجموعه عوامل موثر بر تاب آوری کودکان را شناسایی و تقویت کنیم .متخصصان معتقدند که توانش و شایستگی اجتماعی ، شادکامی و خلاقیت کودکان به میزان تاب آوری آن ها بستگی دارد . خانواده نخستین پایگاه رشد کودک است اما تاثیر سایر افراد و عوامل پیرامونی  را بر میزان تاب آوری کودکان نیز باید در نظر داشت .خواندن این کتاب ، تصویری روشن از مفاهیم پژوهشی و بنیادی در باره ی تاب آوری کودکان  و عوامل موثر بر آن ارایه میدهد .

کتاب تاب آور ی و فرزند پروری  توسط  مالکولم هیل، پژوهشگر دانشگاه استرات کلاید (strathclyde) و مدیر مرکز گلاسکو (Glasgow) برای کودک و جامعه و دستیار سرپرست مرکز داخلی دانشگاه برای پژوهش در زمینه‌ی خانواده‌ها و روابط، آنی استافورد، مدیر مرکز NSPCC دانشگاه ادینبرگ در زمینه‌ی آموزش گسترده‌ی انگلستان در حمایت از کودکان  ، پیتر سیمن، متخصص پژوهش در زمینه‌ی سلامت عمومی در مرکز گلاسکو برای سلامت جمعی و نیکولا رز از مرکز پژوهش در زمینه‌ی خانواده‌ها و روابط افراد در دانشگاه گلاسکو  ، بریجید دنیل، پروفسور پشتیبانی و مراقبت از کودکان در دانشگاه داندی (Dundee) تهیه و تالیف کردیده است .این کتاب با ترجمه دکتر محمدرضا مقدسی و فاطمه رمضانی  با ویراست طیبه سرلک توسط انتشارات پروچستا  در ۸۰ صفحه  وبا شمارگان ۱۰۰۰ نسخه منتشر وبا قیمت ۲۰۰۰۰ تومان  در اختیار علاقه مندان قرار گرفته است .

 

کتاب تاب آوری کودکان

کتاب تاب آوری کودکان اثردکتر وندی ال موس (Wendy L. Moss٬ )  با ترجمه محمدرضا مقدسی و طیبه سرلک با شمارگان ۱۰۰۰ نسخه در ۱۰ فصل و ۱۴۰ صفحه  توسط انتشارات ورجاوند منتشر و با قیمت ۲۴۰۰۰ تومان در اختیار علاقه مندان قرار گرفت. کتاب آوری کودکان نخستین بار توسط ، Magination انتشارات بزرگ ترین سازمان علمی و حرفه اي روانشناسان در ایالات متحده و بزرگ ترین انجمن روانشناسان در سراسر جهان منتشر شده است .

.دکتر وندی ال.موس در این کتاب از خوانندگان خواسته است تا با کنترل واکنش‌های خود نسبت به استرس توانمندتر شوند. او با بررسی رفتار کودکان در شرایط دشوار (براساس نمونه‌های واقعی) راهکارهای دقیقی مانند استفاده از خودگویی و تمرینات تنفسی ارائه کرده است. همچنین با برشمردن عوامل استرس‌زا مانند مدرسه، دانشگاه، روابط اجتماعی و مرگ یکی از عزیزان، یادآوری می‌کند که ابزارهای تاب‌آوری می‌توانند برای مواجهه با موانع کوچک و بزرگ سودمند باشند.
گاهی بعضی از مردم، به آسانی می‌توانند از دشواری‌ها عبور کرده و بازگردند اما در حقیقت تاب‌آوری چیزی نیست که شما با آن زاده شوید؛ تاب‌آوری را باید آموخت. کاربرد تاب‌آوری فقط در مواجهه با سختی‌ها نیست بلکه شامل یادگیری ارتباط با دیگران، حرکت به سمت هدف، داشتنِ دیدگاه مثبت و پذیرشِ اینکه تغییر، بخشی از زندگی است هم می‌شود.

رابطه سبک هاي فرزندپروري، تاب آوري روانشناختي والدين و مشکلات يادگيري دانش آموزان

هدف مطالعه حاضر بررسي رابطه سبک هاي فرزندپروري و تاب آوري روانشناختي والدين و مشکلات يادگيري دانش آموزان بود. جامعه آماري اين پژوهش را کليه دانش آموزان پايه هاي سوم و چهارم ابتدايي ناحيه يک شهر اردبيل و والدين آنها تشکيل مي داد که در سال تحصيلي ۹۴ – ۹۳ مشغول به تحصيل بودند. اطلاعات از ۱۹۶ نفر از والدين دانش آموزان که به روش خوشه اي چند مرحله اي انتخاب شده بودند، جمع آوري گرديد. روش اين پژوهش توصيفي همبستگي بود و والدين به پرسشنامه هاي سبکه اي فرزند پروري بامريند (۱۹۷۲)، مقياس تاب آوري کانر و ديويدسون و مقياس مشکلات يادگيري کلورادو پاسخ دادند.

يافته ها نشان داد که از ميان سه سبک فرزندپروري بين سبک فرزندپروري مستبدانه و مشکلات يادگيري دانش آموزان رابطه مثبت و معناداري وجود دارد. همچنين بين تاب آوري روانشناختي والدين و مشکلات يادگيري دانش آموزان نيز رابطه منفي و معناداري وجود داشت و همچنين سبک فرزندپروري مستبدانه و تاب آوري پيش بين معنادار مشکلات يادگيري دانش آموزان بودند.

رابطه سبک هاي فرزندپروري، تاب آوري روانشناختي والدين و مشکلات يادگيري دانش آموزان

 

 

تأثیر آموزش تاب آوری بر سبک‌های مقابله ای و خوش بینی کودکان بی سرپرست و بدسرپرست

زمینه و هدف: بی­ سرپرستی و بدسرپرستی همواره اثرات روانی و تربیتی منفی بر کودکان داشته است.  هدف این پژوهش تعیین اثربخشی آموزش تاب ­آوری بر سبک‌های مقابله­ ای و خوش­بینی کودکان بی­ سرپرست و بدسرپرست بود.
روش: این پژوهش به روش شبه ‏آزمایشی با طرح پیش‏ آزمون- پس ‏آزمون با گروه کنترل بود. جامعه‏ آماری شامل تمامی دختران  ۱۲ تا ۱۶ ساله بی­­ سرپرست و بدسرپرست ساکن در مراکز نگهداری این کودکان در شهر اردبیل در سال ۱۳۹۵ بودند که از میان آنها ۳۰ نفر به‌طور تصادفی ساده انتخاب و در دو گروه آزمایش (۱۵ نفر) و گروه کنترل (۱۵ نفر) جای دهی شدند. شرکت ‏کنندگان گروه آزمایش، آموزش تاب­ آوری را طی ۹ جلسه دریافت نمودند. برای جمع‏ آوری داده ‏ها از پرسشنامه سبک‌های مقابله (پاکر و اندلر،۱۹۹۰) و خوش­بینی (شی­یر، کارور و بریج، ۱۹۹۴) استفاده شد و برای تحلیل داده‏ ها از آزمون تحلیل کوورایانس تک ­متغیره و چندمتغیره استفاده گردید.
یافته ­ها: نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد که تفاوت آماری معنی­ داری بین میانگین نمرات پس ­آزمون دو گروه در سبک‌های مقابله ­ای مسئله ­مدار ۰/۰۵۰۵/۰>P، ۱۵/۱۶=F)، هیجان­ مدار (۰/۰۵>P، ۳۶/۹=F) و خوش­ بینی (۰۱/۰>P،۲۱/۲۴=F) وجود داشت ولی در سبک مقابله اجتنابی (۰/۰۵<P، ۴۵/۱=F) تأثیر معناداری یافت نشد.
نتیجه­ گیری: با توجه به یافته ­های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که آموزش تاب­ آوری با افزایش انعطاف ­پذیری و بهبود سلامت روان‌شناختی منجر به افزایش سبک‌های مقابله ­ای کارآمد و خوش­ بینی در کودکان بی­ سرپرست و بدسرپرست شده است بنابراین می‌توان از آموزش تاب­ آوری در جهت ارتقاء سلامت روانی و اجتماعی افراد استفاده نمود.

تأثیر آموزش تاب آوری بر سبک‌های مقابله ای و خوش بینی کودکان بی سرپرست و بدسرپرست

 

پیش‌بینی تاب آوری کودکان کار بر اساس راهبرد های کنار آمدن با تنیدگی و سبک‌های دلبستگی

کودکان کار در معرض مخاطرات متعددی قرار دارند و تاب‌آوری در شرایط پرخطر از اهمیت بسیاری برخوردار است. این پژوهش با هدف پیش‌بینی تاب‌آوری کودکان کار براساس راهبرد­های کنارآمدن با تنیدگی و سبک‌های دلبستگی انجام شد.
روش: در یک طرح همبستگی،۱۰۰ نفر ازکودکان کار مراجعه‌­کننده به مؤسسات حامی کودکان کار تهران، اداره امور اجتماعی رفاهی منطقه ۱۵، مرکز کودکان‌کار مولوی، و بازار بزرگ تهران به ‌‌شیوه نمونه‌­گیری در دسترس انتخاب شدند و به ‌پرسشنامه‌های راهبردهای کنارآمدن با تنیدگی اندلر و پارکر (۱۹۹۰)، سبک‌های دلبستگی بازنگری‌شده بزرگسال کولینز و رید (۱۹۹۶) و تاب‌آوری کانر و دیویدسون (۲۰۰۳) پاسخ دادند. داده‌ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و تحلیل رگرسیون سلسله‌مراتبی پس از حذف اثر مخدوش­ کننده جنسیت، تحلیل شدند.
یافته‌ها: ضرایب همبستگی نشان داد که تاب­ آوری با سبک دلبستگی ایمن، دوسوگرا، راهبردهای کنارآمدن مسئله‌مدار و اجتنابی همبستگی مثبت معنادار دارد (۰۱/۰P<). سطوح تاب‌آوری با سن، سطح تحصیلات، و مدت زمان اشتغال به کار کودکان، همبسته نبود (۰۵/۰P>). تحلیل رگرسیون نیز نشان داد پس از حذف اثر جنسیت، زیرمقیاس‌های دلبستگی نقش تعیین‌کننده خود را از دست ‌داده و تنها راهبرد کنارآمدنمسئله‌مدار (۰۰۱/۰P=، ۳۳۱/۰=β) به ‌طورمعنی‌‌داری ۲۷% از واریانس مشترک تاب­آوری را پیش‌بینی می­­کند (۰۰۰۱/۰P=، ۱۳۴/۶=F).
نتیجه‌گیری: بر اساس یافته ­های این پژوهش می­توان نتیجه گرفت که سبک کنارآمدن مسئله‌مدار با تمرکز بر حل­مسئله، به ایجاد انسجام فکری در فرد کمک می­کند و باعث می­شود فرد منبع تنیدگی را شناسایی و قابل مهار، ارزیابی کند که این پیامد به پیش‌بینی و افزایش تاب‌آوری فرد منجر می­شود.

پیش‌بینی تاب آوری کودکان کار بر اساس راهبرد های کنار آمدن با تنیدگی و سبک‌های دلبستگی

نقش نگرش و تاب آوری در پیش بینی کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه

زمینه و هدف: کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه و عوامل موثر بر آن موضوع مهمی است که نیازمند بررسی و مطالعه دقیق است. متغیرها و عوامل متعددی در پژوهش­ های مختلف در تبیین کیفیت زندگی این والدین مورد آزمایش قرار گرفتند اما مطالعه حاضر با هدف بررسی رابطه نگرش و تاب­آوری با کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه انجام شده است.
روش­: مطالعه­ حاضر توصیفی و از نوع همبستگی است. جامعه­ آماری شامل تمامی والدین کودکان با نیازهای­ ویژه شهرستان رشت در سال ۹۵-۱۳۹۴ بود که از بین آنها ۱۱۰والد (۵۵ مادر و ۵۵ پدر) به روش نمونه ­گیری در دسترس انتخاب شدند. برای جمع ­آوری داده­ ها از پرسشنامه نگرش والدین نسبت به فرزند با نیازهای ویژه­ (گوندر، ۲۰۰۲)، مقیاس تاب­آوری (کانر و دیویدسون، ۲۰۰۳) و پرسشنامه کیفیت زندگی سازمان سلامت جهانی- فرم کوتاه (۱۹۹۶) استفاده شد. داده ­ها با روش همبستگی پیرسون و رگرسیون چندگانه گام به گام تحلیل شدند.
یافته­ ها: نتایج مطالعه حاضر نشان می ­دهند نگرش و تاب ­آوری والدین کودکان با نیاز­های ویژه با کیفیت زندگی­ شان همبستگی معناداری دارند و نگرش (۳۰/۰-=β) و تاب­آوری (۴۷/۰=β) به صورت معناداری می­تواند کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه را پیش­ بینی کند (۰/۰۰۱ >p).
نتیجه­ گیری: بر اساس نتایج پژوهش حاضر، نگرش و تاب­آوری عواملی موثر در کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه هستند. استلزام­ های نتیجه به دست آمده در مقاله مورد بحث قرار گرفته است.

نقش نگرش و تاب آوری در پیش بینی کیفیت زندگی والدین کودکان با نیازهای ویژه