دکتر آن اس. مستن(Ann S. Masten)

دکتر آن اس. مستن(Ann S. Masten)

آن مستن متولد سال ۱۹۵۱ در ایالات متحده آمریکاست. او تحصیلات کارشناسی خود را در رشته‌های روان‌شناسی و ادبیات انگلیسی در کالج اسمیت به پایان رساند و سپس برای ادامه تحصیل به دانشگاه مینه‌سوتا رفت و در سال ۱۹۸۲ موفق به دریافت درجه دکترای روان‌شناسی بالینی شد. پس از سال‌ها فعالیت پژوهشی، در مؤسسه رشد کودک دانشگاه مینه‌سوتا به عنوان عضو هیئت علمی مشغول به کار شد و بعدها به عالی‌ترین مراتب دانشگاهی این دانشگاه دست یافت. وی در سال‌های مختلف عناوینی همچون Regents Professor، Distinguished McKnight University Professor و Irving B. Harris Professor را دریافت کرده است.

خانم دکتر آن اس. مستن از بزرگان ونام آوران تاب آوری وچهره ای شناخته شده دراین عرصه به شمار می آید ، ایشان استاد برجسته و مدرس کرسی (اروینگ ب. هریس ) در حوزه ی رشد کودک در مؤسسه ی رشد کودک دانشگاه مینسوتا است. دکتر مستن رئیس سابق انجمن تحقیق در مورد رشد کودکان، عضو و رئیس سابق بخش  روانشناسی رشد در انجمن روانشناسی آمریکا و عضو انجمن علمی روانشناسی امریکا است.

وی به طور مشترک رئیس انجمن سرمایه گذاری جهانی بر روی کودکان برای آکادمی های ملی ایالات متحده است. دکتر مستن متخصص بین المللی شناخته شده در حوزه ی تاب آوری ورشد انسان است که بیش از ۱۷۰ کتاب ومقاله چاپ شده در نشریات علمی را در کارنامه ی خود دارد. وی در سال ۲۰۱۴ جایزه ی( یوری برانفربرنر) برای یک عمر فعالیت در زمینه ی روانشناسی رشد در خدمت به علم و جامعه را از انجمن روانشناسی آمریکا دریافت کرده است.

تحقیقات ماستن بر شایستگی، ریسک و انعطاف پذیری در توسعه انسانی متمرکز است.

کار او بر اهمیت خودتنظیمی، روابط دلبستگی ایمن و روابط مثبت با بزرگسالان مسئول در پرورش تاب آوری تأکید دارد

آن اس. مستن؛ بانوی تاب‌آوری و نظریه «جادوی رایج»

در میان پژوهشگران معاصر حوزه تاب‌آوری، نام دکتر آن اس. مستن (Ann S. Masten) جایگاهی ویژه دارد. بسیاری از متخصصان روان‌شناسی رشد او را یکی از اثرگذارترین دانشمندان جهان در مطالعه تاب‌آوری کودکان، نوجوانان و خانواده‌ها می‌دانند. شهرت جهانی مستن بیش از هر چیز به دلیل ارائه نظریه مشهور «جادوی رایج» (Ordinary Magic) است؛ دیدگاهی که نگاه پژوهشگران به تاب‌آوری را متحول کرد و نشان داد که توانایی انسان برای سازگاری با دشواری‌ها، برخلاف تصور رایج، حاصل ویژگی‌های خارق‌العاده نیست، بلکه از ظرفیت‌های طبیعی و فرایندهای عادی رشد انسان سرچشمه می‌گیرد.

فعالیت علمی مستن عمدتاً بر مطالعه کودکان و خانواده‌هایی متمرکز بوده است که با شرایط دشوار زندگی مواجه هستند. او دهه‌ها درباره پیامدهای فقر، بی‌خانمانی، جنگ، مهاجرت، بلایای طبیعی، خشونت و سایر عوامل تهدیدکننده رشد کودکان تحقیق کرده است. هدف اصلی پژوهش‌های او شناخت عواملی بوده که به برخی کودکان کمک می‌کند با وجود تجربه سختی‌های فراوان، همچنان مسیر رشد سالم و موفق خود را ادامه دهند. این مطالعات گسترده به شکل‌گیری یکی از مهم‌ترین نظریه‌های معاصر تاب‌آوری منجر شد.

مهم‌ترین دستاورد فکری آن مستن نظریه «جادوی رایج» است. او در مقاله کلاسیک خود با همین عنوان توضیح داد که تاب‌آوری پدیده‌ای است که از عملکرد طبیعی سیستم‌های سازگاری انسان ناشی می‌شود. بر اساس این دیدگاه، روابط حمایتی خانواده، حضور والدین توانمند، مهارت‌های خودتنظیمی، کیفیت آموزش، ارتباط با معلمان و دوستان، و فرصت‌های یادگیری از جمله عوامل اصلی ایجاد تاب‌آوری هستند. مستن تأکید می‌کند که اغلب انسان‌ها از ظرفیت رشد و سازگاری برخوردارند و در صورت وجود حمایت‌های مناسب می‌توانند از بحران‌ها عبور کنند. همین نگاه امیدوارانه اما مبتنی بر شواهد علمی، نظریه او را به یکی از تأثیرگذارترین رویکردهای حوزه تاب‌آوری تبدیل کرده است.

دکتر مستن در طول فعالیت حرفه‌ای خود بیش از ۳۰۰ مقاله و فصل کتاب علمی منتشر کرده و آثار او از پرارجاع‌ترین منابع در حوزه روان‌شناسی رشد و تاب‌آوری به شمار می‌روند. کتاب مشهور «Ordinary Magic: Resilience in Development» مهم‌ترین اثر اوست که نخستین بار در سال ۲۰۱۴ منتشر شد و در سال ۲۰۲۵ ویرایش دوم و به‌روزشده آن انتشار یافت.

در این کتاب، مستن ضمن مرور دهه‌ها پژوهش علمی، چارچوبی جامع برای درک تاب‌آوری ارائه می‌کند و نقش عوامل زیستی، روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی را در سازگاری انسان با دشواری‌ها توضیح می‌دهد. ویرایش جدید این اثر به موضوعاتی همچون تغییرات اقلیمی، نابرابری‌های اجتماعی، جنگ‌ها، همه‌گیری‌ها و تهدیدهای جهانی علیه رشد کودکان نیز پرداخته است.

در کنار فعالیت‌های پژوهشی، مستن نقش مهمی در رهبری نهادهای علمی ایفا کرده است. او ریاست انجمن پژوهش در رشد کودک (Society for Research in Child Development) و همچنین ریاست بخش روان‌شناسی رشد انجمن روان‌شناسی آمریکا را بر عهده داشته است. عضویت در آکادمی علوم و هنرهای آمریکا و همکاری با نهادهای ملی و بین‌المللی در زمینه حمایت از کودکان و خانواده‌ها از دیگر مسئولیت‌های علمی او محسوب می‌شود.

دستاوردهای علمی مستن جوایز و افتخارات فراوانی را برای او به همراه داشته است. او برنده جایزه معتبر Grawemeyer در روان‌شناسی برای ایده «جادوی رایج» شد و همچنین مدال طلای بنیاد روان‌شناسی آمریکا را به دلیل تأثیرگذاری گسترده آثارش دریافت کرد. افزون بر این، جوایز متعددی در حوزه روان‌شناسی رشد، روان‌شناسی کودک و خدمات علمی از سوی انجمن‌های معتبر بین‌المللی به او اعطا شده است.

امروزه نام آن اس. مستن با مفهوم تاب‌آوری در جهان پیوند خورده است. آثار او نه تنها در روان‌شناسی رشد، بلکه در آموزش، مددکاری اجتماعی، سلامت روان، سیاست‌گذاری اجتماعی، مدیریت بحران و مطالعات خانواده مورد استفاده قرار می‌گیرد. پیام اصلی او ساده اما عمیق است: انسان‌ها برای رویارویی با دشواری‌ها به نیروهای خارق‌العاده نیاز ندارند؛ آنچه رشد و سازگاری را ممکن می‌سازد، همان ظرفیت‌های طبیعی و روابط حمایتی است که در زندگی روزمره وجود دارد. از همین رو، نظریه «جادوی عادی» همچنان یکی از الهام‌بخش‌ترین و اثرگذارترین دیدگاه‌ها در علم تاب‌آوری به شمار می‌رود.

 ترجمه و انتشار کتاب «جادوی رایج» در ایران

یکی از رویدادهای مهم در معرفی اندیشه‌های آن اس. مستن به جامعه علمی ایران، انتشار ترجمه فارسی کتاب مشهور او با عنوان **«جادوی رایج: تاب‌آوری در تکامل»** بود. این اثر که از مهم‌ترین منابع علمی حوزه تاب‌آوری در جهان به شمار می‌رود، با ترجمه مشترک دکتر محمدرضا مقدسی، عفت حیدری و هما نیابتی توسط نشر ورجاوند منتشر شد.

انتشار این کتاب را می‌توان نقطه عطفی در گسترش ادبیات تخصصی تاب‌آوری در ایران دانست. مترجمان اثر کوشیده‌اند مفاهیم بنیادین نظریه «جادوی عادی» آن اس. مستن را با زبانی علمی و روان در اختیار دانشجویان، پژوهشگران، روان‌شناسان، مددکاران اجتماعی، مشاوران و علاقه‌مندان حوزه تاب‌آوری قرار دهند. این کتاب به تشریح فرایندهای رشد، سازگاری و تاب‌آوری در کودکان، نوجوانان و بزرگسالان می‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه عوامل زیستی، روان‌شناختی، خانوادگی، اجتماعی و فرهنگی در کنار یکدیگر زمینه عبور موفق انسان از بحران‌ها و دشواری‌های زندگی را فراهم می‌کنند.

نشر ورجاوند این اثر را در سی‌امین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران در کنار مجموعه‌ای از کتاب‌های تخصصی حوزه تاب‌آوری معرفی و عرضه کرد. انتشار این کتاب نه تنها موجب آشنایی بیشتر جامعه دانشگاهی کشور با دیدگاه‌های آن اس. مستن شد، بلکه نقش مهمی در توسعه گفتمان علمی تاب‌آوری و ترویج پژوهش‌های مرتبط با این حوزه در ایران ایفا کرد. امروزه «جادوی رایج» از جمله منابع شناخته‌شده و مورد استناد در مطالعات تاب‌آوری، روان‌شناسی رشد، مددکاری اجتماعی و سلامت روان در کشور به شمار می‌آید.

این بخش از نظر تاریخی نیز اهمیت دارد، زیرا «جادوی رایج» نخستین کتاب آن اس. مستن بود که به فارسی ترجمه شد و عملاً ورود رسمی نظریه *Ordinary Magic* به ادبیات تخصصی تاب‌آوری ایران را رقم زد.