نشست تخصصی تابآوری در سه چهره با حضور رئیس سازمان بهزیستی در دانشگاه حکیم سبزواری
نشست تخصصی «تابآوری در سه چهره؛ کودک، زن و جامعه» با حضور رئیس سازمان بهزیستی کشور در دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد
نشست تخصصی «تابآوری در سه چهره؛ کودک، زن و جامعه» صبح پنجشنبه ۲۶ شهریور ۱۴۰۵ با حضور دکتر سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، جمعی از استادان و صاحبنظران حوزه تابآوری، مدیران دانشگاهی و نمایندگان سازمانهای مردمنهاد در تالار همایشهای بینالمللی بیهقی دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد.
این نشست در چارچوب «مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور» دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد؛ مأموریتی که در مهرماه ۱۴۰۳ بر اساس مصوبات وزارت علوم، تحقیقات و فناوری به این دانشگاه ابلاغ شده است. محور اصلی این رویداد، بررسی جایگاه تابآوری فرهنگی و اجتماعی، تبیین نقش ابعاد هویتی و فرهنگی در تقویت تابآوری و همچنین بررسی زمینههای همکاری پژوهشی و اجرایی میان دانشگاه حکیم سبزواری و سازمان بهزیستی کشور بود.
بخش دیگری از این نشست نیز به معرفی و رونمایی از سه کتاب تازه در حوزه تابآوری اختصاص داشت که در چارچوب مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور منتشر شدهاند. این سه اثر شامل «راهنمای تابآوری زنان» اثر عفت حیدری، «درسنامه تابآوری اجتماعی» اثر دکتر محمدرضا مقدسی و «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان» اثر دکتر محمدرضا مقدسی است که هر سه توسط انتشارات خانه تابآوری منتشر شدهاند.
آغاز نشست با موضوع مأموریتگرایی دانشگاهی
در آغاز نشست، دکتر علی تسنیمی با ارائه گزارشی از روند دریافت مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور، به نقش مأموریتگرایی در تحول دانشگاهها و حرکت به سوی الگوی جدید دانشگاههای جهان پرداخت. در این بخش، مأموریتگرایی به عنوان یکی از مسیرهای تقویت ارتباط دانشگاه با مسائل واقعی جامعه و تبدیل ظرفیتهای علمی به فعالیتهای مسئلهمحور مورد توجه قرار گرفت.
بررسی روند شکلگیری و توسعه مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور، معرفی ظرفیتهای علمی و اجرایی دانشگاه حکیم سبزواری و تشریح برنامههای انجامشده در این حوزه از بخشهای این سخنرانی بود.
تشریح برنامههای مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور
در ادامه نشست، دکتر علی صادقیمنش، دبیر مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور و مدیر فرهنگی و اجتماعی دانشگاه حکیم سبزواری، به تشریح ابعاد علمی، فرهنگی و اجرایی این مأموریت پرداخت.
وی با مرور پیشینه مفهوم تابآوری در تاریخ علم و روند ورود این مفهوم به حوزه روانشناسی، اجتماعی و فرهنگی، به توسعه مطالعات تابآوری در دهههای اخیر و توجه فزاینده به ابعاد فرهنگی و هویتی آن پرداخت.
در ادامه، ساختارهای علمی و مطالعاتی شکلگرفته در چارچوب مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور معرفی شد. ایجاد ۱۱ کارگروه مطالعاتی با مشارکت پژوهشگران از نقاط مختلف کشور، توسعه همکاری با نهادهای فرهنگی و هویتی، تعامل با انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، فرهنگستان زبان و ادبیات فارسی و دیگر مجموعههای مرتبط، حمایت از نگارش و انتشار آثار علمی و همکاری با ادارات بهزیستی استانهای گیلان، اصفهان و کرمانشاه از جمله برنامهها و اقدامات مطرحشده در این نشست بود.
برگزاری هفته تابآوری ایران نیز از دیگر محورهای این مأموریت عنوان شد. این رویداد ملی طی دو سال گذشته با برگزاری نشستها و برنامههای تخصصی در نقاط مختلف کشور دنبال شده است و توسعه گفتمان تابآوری فرهنگی و اجتماعی در سطح ملی را در دستور کار داشته است.
در ادامه این بخش، راهاندازی وبآوای رادیو تابآوری همزمان با جنگ دوازدهروزه، طراحی نشان «فرهنگیار تابآوری» و اهدای آن به شخصیتهای اثرگذار این حوزه، تلاش برای ایجاد مرجعیت دیجیتال دادههای تابآوری، برنامهریزی برای انتشار مجله مطالعات فرهنگی تابآوری، تعریف پایاننامهها و رسالههای دانشگاهی و آغاز مذاکرات برای تعیین مناطق پایلوت شهری و روستایی از دیگر برنامههای معرفیشده بود.
همچنین بر ملی بودن دامنه این مأموریت تأکید شد و توضیح داده شد که با وجود توجه به سبزوار به عنوان کانون تابآوری فرهنگی کشور، برنامههای مأموریت در سطح ملی طراحی شده و نشستها، رویدادها و فعالیتهای علمی و فرهنگی آن در نقاط مختلف کشور دنبال میشود.
ضرورت توجه به تابآوری فرهنگی و اجتماعی
یکی از محورهای اصلی نشست «تابآوری در سه چهره»، توجه به این موضوع بود که تابآوری در ابعاد فردی و روانشناختی متوقف نمیشود و ابعاد خانواده، جامعه، فرهنگ و هویت نیز در شکلگیری و استمرار آن اهمیت دارد.
در این رویکرد، تابآوری فرهنگی به ظرفیت جامعه برای حفظ، بازسازی و تقویت عناصر هویتی، فرهنگی و اجتماعی در شرایط تغییر، بحران و فشارهای مختلف مربوط میشود. تابآوری اجتماعی نیز به توان جامعه برای مواجهه با چالشها، حفظ پیوندهای اجتماعی، استفاده از ظرفیت مشارکت مردمی و تقویت شبکههای حمایتی ارتباط پیدا میکند.
قرار گرفتن کودک، زن و جامعه در کنار یکدیگر در عنوان این نشست نیز بر همین نگاه چندلایه استوار بود. کودک در بستر خانواده و مدرسه رشد میکند، زنان بخشی مهم از ساختار خانواده و جامعه هستند و کیفیت روابط اجتماعی، مشارکت مدنی و سرمایه اجتماعی بر ظرفیت تابآوری جامعه اثر میگذارد.
رئیس سازمان بهزیستی کشور در نشست تابآوری
در ادامه برنامه، دکتر سیدجواد حسینی، رئیس سازمان بهزیستی کشور، با حضور در این نشست به تبیین اهمیت تابآوری اجتماعی، فرهنگی و هویتی پرداخت و بر ضرورت توجه جدی به این حوزه تأکید کرد.
در این بخش، مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور به عنوان زمینهای برای توسعه فعالیتهای علمی و کاربردی در حوزه تابآوری مورد توجه قرار گرفت و بر ظرفیت دانشگاه حکیم سبزواری برای مشارکت در طرحها و برنامههای اجتماعی تأکید شد.
همچنین موضوع همکاری میان دانشگاه حکیم سبزواری و سازمان بهزیستی کشور مطرح شد و دانشگاه برای بررسی زمینههای همکاری مشترک در طرحهایی مانند «طرح سلام»، «طرح بانک زمان» و دیگر طرحها و پویشهای اجتماعی سازمان بهزیستی دعوت شد.
این همکاری میتواند حوزههایی مانند پژوهشهای کاربردی، تولید محتوای تخصصی، آموزش، ارزیابی طرحهای اجتماعی، توسعه برنامههای اجتماعمحور و استفاده از ظرفیت استادان و پژوهشگران حوزه تابآوری را دربرگیرد.
رونمایی از سه کتاب جدید در حوزه تابآوری
بخش پایانی نشست «تابآوری در سه چهره؛ کودک، زن و جامعه» به رونمایی از سه عنوان کتاب تازه در حوزه تابآوری اختصاص داشت.
نخستین کتاب، «راهنمای تابآوری زنان» اثر عفت حیدری است که با هدف ارائه محتوای کاربردی درباره تابآوری زنان و موضوعات مرتبط با توانمندی، خودمراقبتی، تنظیم هیجان، حمایت اجتماعی و مواجهه با چالشهای زندگی تهیه شده است. این اثر در راستای توسعه منابع فارسی حوزه تابآوری زنان منتشر شده و یکی از سه کتاب رونماییشده در این نشست بود.
کتاب دوم، «درسنامه تابآوری اجتماعی» اثر دکتر محمدرضا مقدسی بنیانگذار رسانه تاب آوری است که به موضوع تابآوری در سطح جامعه و ابعاد اجتماعی آن میپردازد. این اثر با رویکرد آموزشی و کاربردی به موضوعاتی مرتبط با تابآوری اجتماعی، روابط انسانی، حمایت اجتماعی و ظرفیتهای جامعه در مواجهه با چالشها توجه دارد و در چارچوب مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور منتشر شده است.
سومین اثر هم، «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان» اثر دکتر محمدرضا مقدسی است. این کتاب با تمرکز بر تابآوری در دوران کودکی و نقش والدین، مربیان، معلمان و محیط آموزشی در تقویت این ظرفیت تدوین شده است. هدف اصلی این اثر، نزدیک کردن مفاهیم تابآوری به فضای خانواده، مدرسه و زندگی روزمره کودکان و ارائه محتوایی قابل استفاده برای والدین و فعالان حوزه کودک است.
هر سه کتاب توسط انتشارات خانه تابآوری منتشر شدهاند و رونمایی همزمان از آنها در این نشست، سه حوزه مهم از مطالعات و آموزش تابآوری یعنی زنان، کودکان و جامعه را در کنار یکدیگر قرار داد.
کتابهای تابآوری در خدمت توسعه گفتمان فرهنگی
رونمایی از این سه اثر را میتوان بخشی از روند توسعه ادبیات فارسی تابآوری و تلاش برای تبدیل دانش تخصصی این حوزه به منابع قابل استفاده برای خانوادهها، مربیان، فعالان اجتماعی و پژوهشگران دانست.
در سالهای اخیر، توجه به تابآوری از حوزه روانشناسی فردی فراتر رفته و موضوعاتی مانند تابآوری خانواده، تابآوری اجتماعی، تابآوری فرهنگی، تابآوری سازمانی، تابآوری کودکان و تابآوری زنان نیز وارد ادبیات تخصصی شدهاند.
انتشار کتابهای تخصصی در این حوزه میتواند در ایجاد زبان مشترک میان دانشگاه، نهادهای اجرایی، متخصصان و جامعه نقش داشته باشد و به توسعه آموزشهای مرتبط با تابآوری کمک کند.
پیوند دانشگاه و سازمان بهزیستی در مسیر توسعه تابآوری
برگزاری این نشست و طرح موضوع همکاری میان دانشگاه حکیم سبزواری و سازمان بهزیستی کشور، زمینهای برای نزدیکتر شدن ظرفیتهای دانشگاهی و اجرایی در حوزه تابآوری ایجاد کرد.
دانشگاه میتواند در حوزه پژوهش، تولید دانش، تدوین برنامههای آموزشی و ارزیابی مداخلات اجتماعی نقش داشته باشد و سازمان بهزیستی نیز از طریق شبکه گسترده خدمات اجتماعی و ظرفیتهای تخصصی خود، زمینه استفاده عملی از دستاوردهای علمی را فراهم کند.
در این میان، سازمانهای مردمنهاد و گروههای داوطلب نیز بخشی از ظرفیت اجتماعی مورد نیاز برای توسعه تابآوری را تشکیل میدهند و حضور نمایندگان این مجموعهها در نشست، بر اهمیت مشارکت اجتماعی در برنامههای تابآوری تأکید داشت.
تابآوری؛ از کودک و زن تا جامعه و فرهنگ
نشست «تابآوری در سه چهره؛ کودک، زن و جامعه» با تمرکز بر سه گروه و سه سطح مهم از تابآوری، تصویری گسترده از این مفهوم ارائه کرد؛ تصویری که از دوران کودکی آغاز میشود، به خانواده و زنان گسترش مییابد و در سطح جامعه و فرهنگ ادامه پیدا میکند.
در چنین رویکردی، تقویت تابآوری نیازمند مجموعهای از اقدامات هماهنگ در حوزه آموزش، خانواده، سلامت اجتماعی، مشارکت مردمی، فرهنگ و سیاستگذاری اجتماعی است.
برگزاری این نشست در دانشگاه حکیم سبزواری، حضور رئیس سازمان بهزیستی کشور، طرح همکاریهای مشترک میان دانشگاه و سازمان و رونمایی از سه کتاب «راهنمای تابآوری زنان»، «درسنامه تابآوری اجتماعی» و «تابآوری کودکان؛ راهنمای والدین و مربیان» از مهمترین بخشهای این رویداد تخصصی بود.
این برنامه در چارچوب «مأموریت ملی تابآوری فرهنگی هویتمحور» دانشگاه حکیم سبزواری برگزار شد؛ مأموریتی که با تمرکز بر ابعاد فرهنگی، اجتماعی و هویتی تابآوری، توسعه فعالیتهای علمی، آموزشی، پژوهشی و فرهنگی این حوزه را در سطح ملی دنبال میکند.
در پایان این نشست، بر ضرورت تداوم همکاری میان دانشگاهها، نهادهای اجرایی، سازمانهای مردمنهاد و فعالان تخصصی حوزه تابآوری تأکید شد تا تابآوری از یک مفهوم علمی به بخشی از فرهنگ عمومی و سرمایه اجتماعی جامعه تبدیل شود.
